Daxili siyasət

Ana səhifə

Daxili siyasət

ABŞ dövlət katibinin müşavirinin müavini Devid Kramer: “GUAM ölkələri bu quruma sahibliyi öz əllərinə almağa müvəffəq olublar”

02 iyul 2007 11:23 (UTC +04:00)

- GUAM-ın Bakı sammiti zamanı siz ABŞ-GUAM forumunun da keçirildiyini bildirdiniz. Lakin mətbuatda bu formatda görüş barədə məlumat yayılmamışdı. Deyə bilərsinizmi, ABŞ-GUAM forumunda kimlər iştirak edib və hansı məsələlər müzakirə olunub?
- Biz ildə iki dəfə bu formatda görüş keçiririk. Ötən il Kiyevdə keçirilən GUAM sammitindən bir gün əvvəl ABŞ-GUAM formatında görüş oldu. Keçən ilin sentyabr ayında BMT Baş Assambleyasının sessiyasından əvvəl də belə bir görüş təşkil edildi. Bakı sammitindən bir gün öncə də bir araya gəldik. Biz mütəmadi görüşürük və burada böyük sirr yoxdur. Baş tutan hər 3 görüşdə mən ABŞ-ı təmsil etmişəm. Bakıda keçirilən forumda Azərbaycanın və Gürcüstanın xarici işlər nazirləri və Moldova ilə Ukrayna xarici işlər nazirlərinin müavinləri təmsil olunurdular. Müzakirələrdə birgə iş və qarşılıqlı əməkdaşlıq məsələlərini diqqətdə saxladıq. ABŞ GUAM-ın yarandığı ilk günlərdən ona dəstək verib və indi də bunun üçün əlimizdən gələni edirik. Lakin xüsusi bəyan etmək istəyirəm ki, rəsmi Vaşinqton quruma siyasi, mənəvi və maliyyə dəstəyini davam etdirsə də, GUAM ölkələri bu quruma sahibliyi öz əllərinə almağa müvəffəq olublar. GUAM beynəlxalq aləm tərəfindən tanınan təşkilata çevrilib və biz bunu həmişə arzulamışıq.
- GUAM nisbətən gənc təşkilatdır. Buna görə də müəyyən qüvvələr təşkilatı vahid ideologiyaya malik olmamaqda ittiham edirlər. Başqa ittihamlar isə qurumun siyasi və ya iqtisadi əsaslarla deyil, məhz Rusiya əleyhinə ümumi maraqlar ətrafında formalaşması ilə bağlıdır. Sizin bu yanaşmalara münasibətiniz necədir?
- Hesab edirəm ki, bunlar ədalətli yanaşma deyil. GUAM-la bağlı gərək bir az səbirli olaq. Qurumun yaradılmasından dərhal sonra onun aktiv fəaliyyətə başlamasını gözləmək düzgün olmazdı. Təşkilatın Kiyevdə katibliyi açılacaq. Bu, müsbət siqnaldır və GUAM-ı daha konkret təşkilata çevirəcək. Katiblik hüquq-mühafizə orqanlarının koordinasiyasını yaratmaqda, nəqliyyat və tranzit üzrə ümumi razılaşmaların əldə olunmasında və nəhayət, enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı vahid siyasətin reallaşmasında iştirak edəcək. Azərbaycan, Gürcüstan, Moldova və Ukrayna hələ də keçid mərhələsindədirlər. Hesab edirəm ki, quruma üzv olan dövlətlər birgə işləyərək öz maraqlarını təmin etməklə yanaşı, regional təhlükəsizlik və sabitliyə də öz töhfələrini verəcəklər.
- Bakı sammitində Polşa, Rumıniya, Litva və Latviyanın prezidentləri də təmsil olunmuşdu. Bəzi ekspertlər hesab edir ki, yaxın dövrlərdə qeyd olunan ölkələr də quruma üzv ola bilər. ABŞ-ın bu məsələyə münasibəti necədir?
- İndi biz GUAM-da az sayda, lakin qurumun əsasını təşkil edən ölkələri görürük. GUAM “açıq qapı” siyasəti yürüdür. Yeni dövlətlər quruma üzv olmaq istəsələr, bu, mümkündür. Polşa, Litva və Latviya prezidentlərinin sammitə qatılması müsbət siqnaldır. Bu, onu göstərir ki, Avropa Birliyi və NATO-ya üzv olan, bu mötəbər qurumlarla iş təcrübəsinə malik ölkələr GUAM təcrübə yığdıqca ona dəstək vermək arzusundadırlar. Bundan başqa, mütləq qeyd etmək lazımdır ki, Yaponiya ilk dəfə GUAM sammitinə qatıldı. Bu, onun göstəricisidir ki, Asiya ölkələrinin də quruma marağı artmaqdadır. Birmənalı olaraq ABŞ, Şimalı Amerika ölkələri, Asiya və Avropa GUAM-la əməkdaşlıq etmək istəyir. Bütün bunlar pozitiv siqnaldır.
- Ukraynadan başqa, GUAM-a daxil olan ölkələrin hamısının ərazisində “dondurulmuş münaqişələr” var. Təşkilat üzvləri bu münaqişələrin həlli ilə bağlı vahid yanaşmaya malik olduqlarını bildirirlər. Bu məsələni BMT-də qaldırmaqdan əlavə, GUAM ölkələri problemlərin həlli üçün daha hansı effektiv üsullardan istifadə edə bilərlər?
- Gəlin yaddan çıxarmayaq ki, Ukrayna da Dnestryanı münaqişə ilə bağlı yaradılan və 5+1 formatında aparılan danışıqların bir hissəsidir. Yəni Ukraynanın da “dondurulmuş münaqişələr”in həllində marağı var. Bizim uzun müddət dəstəklədiyimiz yanaşma münaqişələrin ölkələrin ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll olunmasıdır. Eyni zamanda əmin olmaq istəyirik ki, münaqişələrin həll üçün yaradılan indiki danışıqlar formatından heç bir ölkə kənarda qalmayacaq. Azərbaycanla yanaşı, digər GUAM üzvləri də münaqişələrin çözülməsində çox maraqlıdır. Biz əmin olmaq istəyirik ki, GUAM münaqişələrin çözülməsi üçün aparılan ənənəvi danışıqları təhlükə altına salmayacaq. /APA/