Maliyyə

Ana səhifə

Maliyyə

Azərbaycan Mərkəzi Bankı bank kredit bazarını müsbət qiymətləndirir

09 dekabr 2009 13:48 (UTC +04:00)

Bakı. Vahab Rzayev - APA-Economics. Kredit qoyuluşlarının artması şəraitində xarici valyutada kreditlərin payının sabit qalması manatın məzənnəsinin stabil olması ilə əlaqədardır. “APA-Economics”in xəbərinə görə, bu barədə Azərbaycan Mərkəzi Bankı tərəfindən hazırlanmış və cari ilin üç rübünü əhatə edən “Maliyyə Sabitliyi İcmal”ında deyilir.

İcmala əsasən, cari ilin oktyabrın 1-nə ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə manatla kredit qoyuluşları 19,7%, xarici valyuta ilə kredit qoyuluşları isə 15,7% artıb ki, nəticədə milli valyuta ilə kredit qoyuluşlarının cəmi kredit qoyuluşlarında xüsusi çəkisi 55,7% təşkil edib. Xarici valyutada kreditlər əsasən energetika, ticarət, daşınmaz əmlakla bağlı (həm tikintisi, həm də alınması) sahələrə, habelə istehlaka verilib.

Bundan başqa, uzunmüddətli kreditlərin daha surətlə artması tendensiyası davam edir. Belə ki, sentyabr ayının sonuna ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə qısamüddətli kredit qoyuluşları 5,1%, uzunmüddətli kredit qoyuluşları isə 23,4% artıb. Nəticədə dövr ərzində kredit qoyuluşlarının strukturunda uzunmüddətli kreditlərin xüsusi çəkisi 3,3 faiz bəndi artaraq 73,2%-ə çatıb.

Mərkəzi Bankın təhlilinə əsasən, dəyişən makroiqtisadi şəraitdə banklar daha çox etibarlı, illərlə sınanmış, iqtisadi dövrün dəyişməsinə az həssas olan müştəri və sahələrlə işləməyə üstünlük verirlər. Belə ki, əvvəlki dövrlərdən fərqli olaraq, banklar ticarət və xidmət, istehlak kreditlərinə deyil, sənayenin müxtəlif sahələrində kredit aktivliyini artırırlar. Belə ki, 9 ay ərzində sənaye və istehsala yönələn kreditlərin məbləği 27% artaraq 544,2 mln. manat, kənd təsərrüfatı və emala yönələn kreditlərin məbləği 41,6% artaraq 361,7 mln. manat təşkil etdiyi halda, eyni zamanda ticarət və xidmətə verilən kreditlərin məbləği 13,9% azalaraq 1 645,4 mln. manat, nəqliyyat və rabitə sektorlarına verilən kreditlərin məbləği 29% azalaraq 475,6 mln. manat, inşaat və əmlak sektoruna yönələn kreditlərin məbləği isə 4% azalaraq 443,2 mln. manat olub.

Əhalinin kreditləşməsi sahəsində kredit risklərinin yenidən qiymətləndirilməsi, portfelin diversifikasiya meylləri fiziki şəxslərə verilən kreditlərə təsir edir ki, bazarın bu seqmenti bankların sərtləşmiş tələblərinə tam cavab verə biləcək borcalanların məhdudluğu ilə səciyyələnməyə başlayıb. Fiziki şəxslərə banklar tərəfindən verilən kreditlərin məbləği ilin əvvəlinə 1,9% azalaraq 2 300 mln. manat təşkil edib. Cəmi kredit qoyuluşlarında fiziki şəxslərə verilən kreditlərin xüsusi çəkisi son bir ildə 7,4 faiz bəndi, ilin əvvəlindən isə 2,9 faiz bəndi azalaraq 28,1%-ə bərabər olub.

AMB-nin icmalına əsasən, Azərbaycan bank sistemində kredit portfelinin keyfiyyəti məqbul səviyyədədir. Belə ki, qeyri-işlək kreditlərin portfeldə payı cəmi 3,5% təşkil edir. Qeyri-işlək kreditlərin bu səviyyəsi kredit riskinin orta səviyyədən aşağı olmasını əks etdirir. Beynəlxalq təcrübəyə əsasən qeyri-işlək kreditlər portfelin 10%-ni təşkil etdiyi halda, kredit riski ciddi hesab olunur. Kredit portfelinin keyfiyyətinin məqbul səviyyədə qalması daha çox Mərkəzi Bankın nəzarət rejiminin sərtləşməsi, bankların risk-menecment sistemlərinin yeni şəraitə adaptasiyası ilə əlaqədardır. Mərkəzi Bank bank sektorunda təmkinli və sağlam artım siyasətini həyata keçirmiş, bankların ən gərgin vəziyyətlərə hazırlanması üçün zəruri tədbirlər görüb ki, bu şəraitdə banklar aktivlər üzrə mümkün zərərlərin ödənilməsi üçün xüsusi ehtiyatların həcmini artırırlar. Nəticədə oktyabrın 1-nə banklar tərəfindən yaradılmış ehtiyatlar kredit portfelinin 6,8%-ni təşkil edərək, qeyri-işlək kreditləri təxminən 2 dəfə, ümidsiz kreditləri isə 5 dəfə üstələyir.