Daxili siyasət

Ana səhifə

Daxili siyasət

Zeyno Baran: “Yəhudi lobbisi bu il erməni soyqırımı haqqında qanunu əngəlləməkdə Türkiyəyə yardım göstərməyə çox da meyl etmir”

08 fevral 2007 08:32 (UTC +04:00)

- Abdulla Gülün ABŞ-a səfəri “erməni soyqırımı” haqqında qanunun qəbulunu əngəlləyə biləcəkmi?
- Abdullah Gülün son səfərinin qondarma “erməni soyqırımı”nın tanınması haqqında qanun layihəsinin qəbulunu əngəlləyəcəyinə əminəm. Türkiyə xarici işlər naziri hazırda qeyd olunan qanunun qəbulu faktının Türkiyə-ABŞ və Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinə necə təsir göstərəcəyini müzakirə edir. O, keçirdiyi görüşlərdə çox aydın şəkildə bildirir ki, bu qanunun qəbulu “Türkiyənin cəzalandırılması” kimi qiymətləndiriləcək və bölgədə qatı millətçilik və antiamerikançılıq hisslərinin artmasına təkan verəcək. Bundan başqa ABŞ Konqresi bu cür tarixi məsələlərə rəy veriləcək yer deyil. Əksinə ABŞ hər iki ölkəyə keçmişdə baş vermiş hadisələrə aydınlıq gətirməyə yardımçı ola bilər. Abdullah Gül ABŞ rəsmilərinə soyqırımı məsələni müzakirə etmək üçün iki tərəfli komissiyanın yaradılması ilə bağlı Ermənistana etdikləri təklifi xatırladıb.
- ABŞ-dakı yəhudi lobbisinin bu qanunun qəbulunun qarşısını almaqda hansı təsiri ola bilər?
- Ölkədəki yəhudi lobbisi Türkiyəni bu məsələdə bir qayda olaraq dəstəkləyir. Birinci, ona görə ki, yəhudi lobbisi 1915-1916-ci il hadisələrinin soyqırımı olmasına inanmırlar. İkincisi, Türkiyə ilə İsrail arasında sıx əlaqələr var və onlar Türkiyənin haqsız olaraq cəzalandırılmasını istəmirlər. Bu il yəhudi lobbisi qeyd olunan məsələdə Türkiyəyə yardım göstərməyə bir o qədər də maraq göstərmir. Buna səbəb rəsmi Ankaranın “HAMAS”ın hərbi qanadının rəhbərlərini ölkəyə dəvət etməsi, Türkiyədə antisemit əhval-ruhiyyənin artması, Türkiyə-İran əlaqələrinin inkişafıdır. Lakin son qənaətim budur ki, soyqırımı barədə qanun layihəsi Nümayəndələr Palatasından keçsə, bir çox türk qəti şəkildə yəhudiləri onlara kömək etməməkdə suçlandıracaq. Bu isə Türkiyə-İsrail münasibətlərinə xələl gətirə bilər.
- Nümayəndələr Palatası qondarma “erməni soyqırımı” haqqında qanunu qəbul edərsə, bu, Senat və prezidentin də analoji addım atmasını şərtləndirməyəcək ki?
- Yox, əgər məlum layihə Nümayəndələr Palatası tərəfindən dəstəklənsə, mən Senatın eyni addım atacağına inanmıram. Prezidentin də bu sənədə imza atacağını gözləmirəm.
- Qanun layihəsi qəbul olunduğu təqdirdə bu Türkiyənin Avropa Birliyinə daxil olmasına maneə ola bilərmi?
- Qanun qəbul olunsa, bu Türkiyədə Qərb əleyhinə əhval-ruhiyyənin artması və mümkün zorakılığa səbəb ola bilər. Bu bəhanədən istifadə edən Avropa Birliyi Türkiyə ilə quruma daxil olmaq üçün aparılan müzakirələri uzada və yeni şərtlər irəli sürə bilər. Nəzərə alsaq ki, Fransada aprel ayında seçkilər keçiriləcək, o zaman eyni məzmunlu sənədin Senata göndərilməsi üçün təzyiqlərin artması mümkündür. /APA/