Din

Din

Qeydiyyatsız dini icmaların fəaliyyətini qadağan edən qanun layihəsi Azərbaycan Milli Məclisinə tövsiyə olunub

06 may 2009 12:38 (UTC +04:00)

APA-nın məlumatına görə, iclasda İnsan haqları komitəsinin sədri Rəbiyyət Aslanova bildirib ki, Azərbaycanda “Dini etiqad azadlığı haqqında” qanun 1992-ci ildə qəbul olunub, indiyə kimi sənədə səkkiz əlavə və dəyişiklik edilib. Komitə sədrinin sözlərinə görə, SSRİ dövründə ölkədə cəmi 18 məscid fəaliyyət göstəribsə, hazırda onların sayı 1750-dir. R. Aslanova ölkədə müsəlman təmayüllü dini icmalara ümumi rəhbərliyin mərkəzləşdirilmiş qurum kimi Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi (QMİ) tərəfindən həyata keçirildiyini deyib: “Ancaq burada paradoksallıq yaranır. Necə ola bilər ki, digər dini icmalar kimi dövlət qeydiyyatından keçən Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi başqa icmaların fəaliyyətinə nəzarət etsin? Hesab edirəm ki, bu anlaşılmazlığı aradan qaldırmaq üçün Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin səlahiyyətləri artırılmalıdır”.

Milli Məclisin Qanunvericilik şöbəsinin müdiri Lətif Hüseynov qanuna təklif olunan əlavə və dəyişikliyi şərh edib. Onun sözlərinə görə, əlavə və dəyişikliklərdən bir qismi referendumdan irəli gələn məsələlərlə bağlıdır. L. Hüseynov deyib ki, təklif olunan dəyişikliklərə əsasən, dini qurumlar yalnız dövlət qeydiyyatına alındıqdan sonra fəaliyyət göstərə bilər: “Dini qurumlara, eyni zamanda yalnız dövlət qeydiyyatına alınması üçün təqdim olunan ünvanda fəaliyyət göstərməyə icazə verilir”. L. Hüseynovun sözlərinə görə, dini qurumların fəaliyyəti və ya onların qarşısına qoyduğu məqsədlər Azərbaycan Konstitusiyasına zidd olduqda, yaradılan qurum dini qurum qismində tanınmadıqda və digər hallarda onların qeydiyyata alınmasından imtina edilə bilər: “Eyni zamanda, dini qurumların qeydiyyatı yalnız məhkəmə qərarı ilə ləğv edilə bilər. Hər hansı dini qurumun fəaliyyəti dünyəvi təhsilin alınmasına mane olduqda, ictimai təhlükəsizliyin və ictimai qaydanın pozulması, terrorçuluğa, terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə, təxribata və digər ekstremist əməllərə yönəlik hərəkətlər edilməsi, dini etiqadın, dini həyat tərzinin və ya ibadətlərin zor işlədilməklə, zor işlədilməsi ilə hədələməklə, habelə irqi, milli, dini, sosial ədavət və düşmənçilik yaratmaq, yaxud insanlar arasında nifaq salma məqsədi ilə təbliğ olunması, dini etiqada məcbur etmə, insan ləyaqətini alçaldan və insanpərvərlik prinsiplərinə zidd dinin yayılması və ya təbliğ edilməsi halları qeydə alındıqda dini qurumun qeydiyyatı ləğv oluna bilər”.

Qanuna təklif olunan daha bir dəyişikliyə əsasən, dini təyinatlı ədəbiyyatın, əşyaların və dini məzmunlu başqa məlumat materiallarının satışı yalnız müvafiq icra hakimiyyəti orqanın razılığı ilə yaradılan ixtisaslaşdırılmış satış məntəqələri vasitəsilə həyata keçirilir.

Müzakirələrdə çıxış edən Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Hidayət Orucov bu dəyişiklikləri zamanın tələbi adlandırıb. Komitə sədri deyib ki, qanuna təklif olunan əlavə və dəyişikliklər dini etiqad azadlığının daha əhatəli təmin olunmasına xidmət edir.

Deputat Qüdrət Həsənquliyev isə ölkədə radikal fəaliyyətlə məşğul olmayan, lakin böyük dini təbliğat kampaniyası həyata keçirən icmaların olduğunu deyib: “Bir neçə gün əvvəl “Gülüstan” sarayında Heydər Əliyevə həsr olunan tədbirə dəvət olunmuşduq. Orada bizə bir jurnal hədiyyə etdilər. Həmin jurnal başdan-başa nurçuluğun və Fətullah Gülənin təbliğatına həsr olunmuşdu. Nurçular dini icma kimi qeydiyyata alınmasalar da, müxtəlif təşkilatlar, o cümlədən “Çağ Öyrətim” şirkəti vasitəsi ilə fəaliyyətlərini həyata keçirməkdədirlər. Dini icmaların hüquqi ünvanlarının onların fəaliyyət göstərdikləri yerlərə dəyişdirilməsi də çox vacibdir”.
Müzakirələrdə çıxış edən QMİ-nin sədr müavini Salman Musayev dini qurumların qeydiyyatının ləğv edilməsi üçün xüsusi komissiya yaradılmasını təklif edib. S. Musayev eyni zamanda, baş örtüyü məsələsinə qanunda aydınlıq gətirilməsinin zəruri olduğunu deyib: “Bu məsələ ilə bağlı bizə şikayətlər daxil olur”.

S. Musayev də QMİ-nin səlahiyyətlərinin artırılmasının zəruri olduğunu deyib. O, eyni zamanda, son vaxtlar bəzi televiziyalarda falçılığın təbliğ edildiyini, bunun isə milli-mənəvi dəyərlərə zidd olduğunu deyib.

Deputat Fazil Mustafa da QMİ-nin səlahiyyətlərinin artırılması ilə bağlı təklifi dəstəkləyib. Onun sözlərinə görə, indiki vəziyyətdə dini icmalara münasibətdə ziddiyyət yaranır: “Bu gün, həmçinin Azərbaycanda ziyarətgahların statusu müəyyənləşdirilməlidir. Hazırda ölkədə 500-ə qədər ziyarətgah fəaliyyət göstərir”.

Deyilənlərə cavab olaraq, Hidayət Orucov ziyarətgahların dini icma kimi qeydiyyatdan keçdiyini diqqətə çatdırıb: “Lakin indiyə kimi cəmi yeddi ziyarətgah qeydiyyatdan keçib”.

Müzakirələrdən sonra qanuna təklif edilən əlavə və dəyişiklik parlamentə tövsiyə olunub.

din