Din

Din

Azərbaycan Milli Məclisi qeydiyyatsız dini icmaların fəaliyyətini qadağan edən qanunu qəbul edib

08 may 2009 15:06 (UTC +04:00)

APA-nın xəbərinə görə, iclasda çıxış edən MM-in İnsan haqları komitəsinin sədri Rəbiyyət Aslanova deputat Siyavuş Novruzovun günün birinci yarısında Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin fəaliyyəti ilə bağlı fikirlərinə münasibət bildirib: “Şeyxin ünvanına səslənən fikirlərlə razı deyiləm. O, çox nüfuzlu şəxsdir. Şeyxülislam həm Cənubi Qafqazda, həm də bütün Şərqdə nüfuzlu din xadimi kimi tanınır. O, təkcə Azərbaycanın yox, Qafqaz Müsəlmanlarının şeyxidir. Kolbasaya rəy verməyə gəlincə, bu başa düşüləndir. İslamda halal, haram məsələsi var. Şeyxin ünvanına hansısa söz deyərkən ehtiyatlı olmaq lazımdır. Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin ünvanına deyilən davamlı fikirlər böyük tarixə malik idarənin gözdən salınmasına səbəb ola bilər. Bu məsələlərdən danışanda hər kəsi ehtiyatlı olmağa çağırıram. Amma mollaların attestasiyadan keçirilməsi fikri ilə razıyam”.

Millət vəkili Qüdrət Həsənquliev isə çıxışında bildirib ki, dini icmaların hüquqi ünvan kimi mənzillərdə qeydə alınmasına icazə verilməməlidir. Deputat bu günlərdə Heydər Əliyevlə bağlı keçirilən tədbirdə Fətullah Gülənin təbliğinə həsr olunan jurnalın paylanması məsələsinə də toxunub: “Bu, ən azı etik normalara ziddir”.

Millət vəkili Gültəkin Hacıbəyli bildirib ki, cəmiyyətə yad təsirlərin olması, missionerliyin yaranması gənclərin dinimizi tanımamalarından irəli gəlir: “Gerçək İslamı təbliğ etmək lazımdır. Azərbaycanda isə anormal vəziyyət hökm sürür. Allahla bəndə arasında vasitəçilik edənlər var”. Yas mərasimlərində israfçılığa yol verməyin düzgün olmadığını deyən G. Hacıbəyli ziyarətgahlara tapınmağın Allaha şərik qoşmaq olduğunu da qeyd edib. Deputat deyib ki, Gürcüstanda 600 min azərbaycanlı yaşayır, amma orda İslam dininin vəziyyəti çox bərbaddır: “Azərbaycanlıların bəzi yas mərasimlərində çaxır içirlər, ölünü 5-6 gün saxlayandan sonra dəfn edirlər, qəbiristanlıqlara xaç vururlar”.

Deputat Fəzail Ağamalı isə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin və Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin səlahiyyətlərinin artırılmasını təklif edib.

Spiker Oqtay Əsədov da layihə ilə bağlı fikirlərini bildirib: “Burda elə fikirlər səsləndi ki, guya biz İslam dininə qarşıyıq. Əslində isə elə deyil. Bizim məqsədimiz dinimizi parçalanmaqdan qorumaqdır. Biz tolerantıq. Amma heç kim bizim dini parçalamağa cəhd etməməlidir”.

Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Hidayət Orucov da çıxış edib. Komitə sədri deyib ki, Azərbaycandan bəzi gənclər müxtəlif vasitələrlə xaricdə dini təhsilə cəlb olunurlar: “Bəzən onların təhsili 10-12 ilə qədər uzadılır”. Müstəqillik dövründə Azərbaycanda 588 məscidin tikildiyini qeyd edən komitə sədri onlardan 92-nin xarici ölkələr, qalanlarının isə Heydər Əliyevin hakimiyyəti dövründə dövlət tərəfindən inşa olunduğunu vurğulayıb: “Azərbaycanda 500-dən çox ziyarətgah var. Onların kiçik bir hissəsi qeydiyyatdan keçib. Azərbaycanda təkcə 144 “Quran” kursu var”.

H. Orucov onu da deyib ki, bu qanuna əlavə və dəyişikliklərin qəbul edilməsi cəmiyyətdə dinlə bağlı narahatlıqları aradan qaldırmağa yönəlib”.

Müzakirələrdən sonra qanununa əlavə və dəyişikliklər qəbul olunub.
İclasda, həmçinin, Cinayət, İnzibati Xətalar, Cinayət Prosessual məcəllələrinə əlavə və dəyişiklik edilib.

Qeyd edək ki, “Dini etiqad azadlığı haqqında” qanuna əlavə və dəyişikliklərin bir qismi referendumdan irəli gələn məsələlərlə bağlıdır. Dəyişikliklərə əsasən, dini qurumlar yalnız dövlət qeydiyyatına alındıqdan sonra fəaliyyət göstərə biləcək, eyni zamanda onlara yalnız dövlət qeydiyyatına alınması üçün təqdim olunan ünvanda fəaliyyət göstərməyə icazə verilir. Dini qurumların fəaliyyəti və ya onların qarşısına qoyduğu məqsədlər Azərbaycan Konstitusiyasına zidd olduqda, yaradılan qurum dini qurum qismində tanınmadıqda və digər hallarda onların qeydiyyata alınmasından imtina edilə bilər. Eyni zamanda, dini qurumların qeydiyyatı yalnız məhkəmə qərarı ilə ləğv edilə bilər. Hər hansı dini qurumun fəaliyyəti dünyəvi təhsilin alınmasına mane olduqda, ictimai təhlükəsizliyin və ictimai qaydanın pozulmasına, terrorçuluğa, terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə, təxribata və digər ekstremist əməllərə yönəlik hərəkətlər edilməsi, dini etiqadın, dini həyat tərzinin və ya ibadətlərin zor işlədilməklə, zor işlədilməsi ilə hədələməklə, habelə irqi, milli, dini, sosial ədavət və düşmənçilik yaratmaq, yaxud insanlar arasında nifaq salma məqsədi ilə təbliğ olunması, dini etiqada məcbur etmə, insan ləyaqətini alçaldan və insanpərvərlik prinsiplərinə zidd dinin yayılması və ya təbliğ edilməsi halları qeydə alındıqda dini qurumun qeydiyyatı ləğv oluna bilər.

Qanuna təklif olunan daha bir dəyişikliyə əsasən, dini təyinatlı ədəbiyyatın, əşyaların və dini məzmunlu başqa məlumat materiallarının satışı yalnız müvafiq icra hakimiyyəti orqanının razılığı ilə yaradılan ixtisaslaşdırılmış satış məntəqələri vasitəsilə həyata keçiriləcək.

din