Din

Din

Hidayət Orucov: “Keçmişdə baş vermiş kədərli hadisələrə bədənə xəsarət yetirməklə hüzn saxlamaq kimi hərəkətlərin islah olunmasının vaxtı çatıb”

08 aprel 2011 14:19 (UTC +04:00)

Tarixdən məlumdur ki, keçən əsrin totalitar diktaturalarının təqdim etdikləri mədəniyyətlərin və xalqların qardaşlıq dialoqu sünilikdən başqa bir şey deyilmiş və həmin təcrübənin bəşəriyyətə nələrin hesabına başa gəldiyini hamımız yaxşı xatırlayırıq”. APA-nın məlumatına görə, bu sözləri Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Hidayət Orucov Bakıda keçirilən Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu çərçivəsində təşkil olunmuş “Dünya dinləri arasında və onların sırasında” seminarında çıxışında deyib.

H. Orucov Ermənistan adlanan işğalçı dövlətin Azərbaycana təcavüzünün həmin süniliyin bariz nümunəsi olduğunu bildirib: “Eyni bir dövlətin tam hüquqlu vətəndaşları öz etnik-dini mənsubluqlarını hər hansı bir elementlə, yaxud adət-ənənələri ilə büruzə verməyə çalışırsa, onların bu addımını ictimai qınağa çevirmək, kütləvi informasiya vasitələrində ələ salmaq, cərimələr kəsmək, işdən azad etməklə qorxutmaq mədəniyyətsizlikdir. Beləliklə, mədəniyyətlə bağlı olan məsələ ictimai çərçivədən çıxarılaraq qərəzli, hətta cinayətkar məqsədlərə yönəldilir. Tarixi təcrübə göstərir ki, super dövlət olmaq heç də həmişə super mədəniyyətin daşıyıcısı olmaq deyil və mədəniyyətlərarası dialoqda o super dövlət adı ilə deyil, mədəniyyət tarixinin də göstəricisi olan ənənəvi mövqeyi, beynəlxalq əhatə dairəsi, insan azadlığının səviyyəsi ilə təmsil oluna bilər. Deməli, Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq sisteminin yaradılmasından söhbət gedirsə, öncə meyarlar müəyyənləşdirilməli və bu seçim “kim-kimə hansı mədəniyyəti gətirib” prinsipi ilə deyil, bizi birləşdirən mədəni amillər üzərindən aparılarsa, daha məqsədə uyğun olardı. Azərbaycan təcrübəsindən çıxış edərək bildirmək istəyirəm ki, ölkəmizdə mədəniyyətin və dinlərarası münasibətlərin dünyəvilik prinsiplər əsasında formalaşmasında Heydər Əliyevin din siyasəti etalon xarakteri daşıyır”.

H. Orucov bildirib ki, əsrlər boyu Azərbaycanda çoxsaylı etnosların yaşamasına və dini tərkibin müxtəlif olmasına baxmayaraq, hər etnos milli-mədəni kimliyini qoruyub saxlayıb, bu zəmində vətəndaş qarşıdurması baş verməyib: “Ona görə də düşünürəm ki, bu gün ancaq ümumdünya mədəniyyətlərarası dialoqunda hər mədəniyyətə hörmətlə yanaşmaq mövqeyindən çıxış edərək, yeni birləşdirici sistemlərin işlənib hazırlanmasından söhbət gedə bilər. Qəti əminəm ki, hər mədəniyyətdə ilk başda yad görünə biləcək başqa bir mədəniyyətin izini tapmaq və buna söykənərək planetimizi yeni dəyərlərlə zənginləşdirməkdən mənəvi zövq almaq hissi bizim hər birimizə yad deyil. Təəssüflə bildirirəm ki, demokratik dəyərlərdən sui-istifadə edən bəzi etnik qruplar qanuna zidd üsul və metodlarla ölkə vətəndaşlarının etiqad azadlığına müdaxilə etməyə, həyat tərzini zorla dəyişdirməyə cəhd göstərir, bilərəkdən milli-dini dözümsüzlük, ayrı-seçkilik təbliğ edirlər. Onların fəaliyyətində yüksək mədəniyyət göstəricisi olan ictimai-siyasi fikri pozmaq, dini zəmində iğtişaşlar törətmək, maliyyə dəstəyi ilə şantaj üsulları ilə vətəndaşları ələ alıb terrorçuluğa sürükləmək, bədənə xəsarət yetirmək kimi təhlükəli faktlar mövcuddur. Mədəniyyətlərin dialoqu bu cür arzuolunmaz hallara qarşı eyni cəbhədən çıxış etməlidir. Bəhs etdiyimiz mövzu ilə bağlı etiraz doğuran məqam odur ki, yüksək və müasir mədəniyyət adından bəzən səviyyəsiz və yersiz aparılan debatları, başqasının daxili işinə qarışmağı zorla dövlətin din və mədəniyyət münasibətləri çərçivəsinə salmağa çalışırlar. Dövlət qurumlarının qanunsuzluğun qarşısının alınması, ictimai asayişin qorunması istiqamətində gördükləri işlər isə amirlik üslubu, mədəniyyətsizlik əlaməti kimi təqdim etməyə cəhd göstərilir. Təəssüf ki, bəzi beynəlxalq təşkilatlar da hərdən qərəzli təsirlər altına düşür. Bəzilərinin nəzərində mədəniyyətin səviyyəsi ictimai asayişin pozulmasına göz yummaqla ölçülür. Lakin bir daha xatırladıram ki, dinin aliliyini qorumağa yönəldilmiş prinsipiallıq həm dindəndir, həm də mədəniyyətdən. Ola bilsin ki, din adından danışan bəzi şəxslər islahat aparılması anlayışını heç cür qəbul etməsin, ancaq müasirlik nəzərə alınmadan bəzi dini atributları kor-koranə tətbiq etmək, keçmişdə baş vermiş kədərli hadisələrə bədənə xəsarət yetirməklə hüzn saxlamaq və s. kimi hərəkətlərin islah olunmasının vaxtı çatıb. Bəzən “Din mədəniyyətdir” müddəasını səhv qavrayanlarla rastlaşırıq. Onların fikrincə, ilahiyyatdan gələn mənəviyyat fəlsəfi-dini mədəniyyətə ziddir və ayrı-ayrı tərkib hissələrdir. Lakin əminliklə qeyd edirik ki, “Din mədəniyyətdir” müddəası dünyəvi qanunların yüksək və saf mənəvi ölçülərlə önə çəkilməsində ehtiva olunur”.

forum