Maliyyə

Ana səhifə

Maliyyə

Azərbaycanda köçürmə veksellərinin olmaması nağdsız hesablaşmaların inkişafının qarşısını alır

25 sentyabr 2008 14:48 (UTC +04:00)

Bakı. Vahab Rzayev – APA-Economics. Azərbaycanda veksellərin sayı və həcmi artsa da, veksel dövriyyəsi hələ də başlamayıb. Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsindən (QKDK) «APA-Economics»ə verilən məlumata əsasən, cari ilin yanvar-avqust aylarında 57,4 mln. manat məbləğində 497 veksel dövlət qeydiyyatına alınıb, veksellər üzrə illik artım isə 7 dəfə təşkil edib.
Qeyd edək ki, hazırda Azərbaycanda yalnız sadə veksellər mövcuddur. Yəni, veksel verən (kreditor) və veksel alan (debitor) öz aralarında veksel vasitəsi ilə müəyyən edilmiş tarixdə müəyyən edilmiş məbləğ haqqında saziş bağlayır. Bu halda veksel yalnız təsdiqlənmiş ödəmə öhdəliyini, yəni kommersiya və ya maliyyə krediti ifadə edir. Veksellərin digər növü – köçürmə vekseli isə Azərbaycanda hələ də istifadə olunmur. Qeyd edək ki, sadə vekseldən fərqli olaraq, köçürmə vekseldə veksel verən və veksel üzrə ödənişi alan şəxslər fərqlidir. Yəni, bu halda veksel (ödəmə tarixinə qədər) artıq nağdsız hesablaşma alətinə çevrilir. Beləliklə, köçürmə vekselinin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, o, vəsaitlərin bir şəxsdən digər şəxsin sərəncamına köçürülməsi aləti kimi çıxış edir. Qeyd edək ki, dünya praktikasında köçürmə veksellər maliyyə-kredit sistemində mühüm rol oynayır və nağd hesablaşmaları kəskin azaldır.
Köçürmə veksellərinin mövcud olmasını şərtləndirən əsas amil kimi maliyyə sisteminin sabitliyi, maliyyə bazarının iştirakçıları və qeyri-maliyyə, o cümlədən istehsal, ticarət, vasitəçilik və s. sahələrdə çalışan qurumlarının etibarlı imicə malik olması və s. qiymətləndirilir. Düzdür, Azərbaycanda da bu kateqoriya aid olan iqtisadi subyektlər mövcuddur, habelə maliyyə sistemi sabitdir. Lakin köçürmə veksellər bazarı hələ də formalaşmayıb və bunun səbəbləri subyektivdir: iqtisadi subyektlər hələ də birbaşa, yəni yalnız pul hesablaşmalarına üstünlük verir. Bu səbəbdən də Azərbaycanın maliyyə-kredit sisteminə pul təzyiqi çox böyükdir.