Maliyyə

Ana səhifə

Maliyyə

Azərbaycan Mərkəzi Bankının sədri Elman Rüstəmov: «2010-cu ildə əsas diqqət böhranın təsirlərinin aradan qaldırılmasına yönəldiləcək»

10 noyabr 2009 12:53 (UTC +04:00)

APA-nın xəbərinə görə, iclası açan MM spikeri Oqtay Əsədov 2010-cu ilin büdcəsinin sosialyönümlü, investisiya tutumlu, müdafiə xarakterli olduğunu bildirib. Spiker Azərbaycanda ümumi daxili məhsulun artım tempinin 6%-dən artıq, bunun MDB məkanında ən yüksək göstərici olduğunu qeyd edib. Azərbaycanda istehsalın 85%-nin özəl sektorun payına düşdüyünü bildirən O.Əsədov vurğulayıb ki, gələn ilin büdcəsi böhran nəzərə alınmaqla, reallıqlara uyğun tərtib olunub: «Büdcədə neftin qiyməti də reallıqlara uyğun göstərilib».

Milli Məclisin İqtisadi siyasət Komitəsinin sədri Ziyad Səmədzadə öz çıxışında qeyd edib ki, Azərbaycanın 2010-cu il üçün dövlət büdcəsi sosial və müdafiə yönümlüdür. Dövlət büdcəsinin layihəsinə əsasən, Azərbaycanın 2010-cu il dövlət büdcəsinin gəlirləri 10 015 mln. manat, xərcləri isə 11 264 mln. manat həcmində nəzərdə tutulub ki, nəticədə, gələn ilki dövlət büdcəsində 1 249 mln. manat həcmində kəsirin yaranacağı gözlənilir. Növbəti il üçün inflyasiyanın 3% proqnozlaşdırıldığını deyən Z.Səmədzadə son illər hökumətin inflyasiyanın cilovlamaq istiqamətində gördüyü tədbirlərin nəticə verdiyini qeyd edib.

Sahibkarlığa Kömək Milli Fonduna ayrılan vəsaitlərin büdcədə azaldığını deyən komitə sədri artıq fondun 400 mln. manat vəsaiti olduğunu qeyd edib. Z.Səmədzadə onu da vurğulayıb ki, gələcəkdə bu fond müstəqil, özünü maliyyələşdirən, təsərrüfat hesablı bir təşkilat ola bilər.

Xarici borclarla bağlı hökumətin siyasətini təqdir edən Z.Səmədzadə Azərbaycanın dünyada adambaşına düşən xarici borcun səviyyəsinə görə ən az borcu olan ölkə olduğunu bildirib.

Komitə sədri büdcə kəsiri barədə də danışıb. Z.Səmədzadə bildirib ki, qloballaşan dünyada ölkələr büdcə kəsiri ilə üzləşir. Hökumətin büdcə kəsiri ilə bağlı müəyyənləşdirdiyi rəqəm – ÜDM-in 3%-i - normal hesab olunur.

Maliyyə naziri Samir Şərifov qeyd edib ki, layihə hazırlanarkən dünya iqtisadiyyatında, həmçinin beynəlxalq maliyyə bazarlarında baş verənlər, neftin və enerji daşıyıcılarının qiyməti, beynəlxalq maliyyə təşkilatlarının proqnozları nəzərə alınıb.

«Makroiqtisadi sabitliyin qorunub saxlanılması üçün fiskal və monetar siyasətin həyata keçirilməsi 2010-cu ilin prioritetlərindəndir», - deyən S.Şərifov qeyd edib ki, büdcədə qeyri-neft sektoru üzrə büdcə gəlirlərinə xüsusi əhəmiyyət verilib.

Nazirin sözlərinə görə, 2010-cu ildə bir sıra vergi növü üzrə vergi dərəcələrinin azaldılması, sadələşdirilmiş vergitutma dövriyyəsinin 90 mindən 150 min manata çatdırılması planlaşdırılır. Qanun layihəsinə əsasən, büdcə gəlirlərinin əsas mənbələri sırasında Dövlət Neft Fondundan daxilolmalar (4 915 mln. manat), əlavə dəyər vergisi (1 876 mln. manat), hüquqi şəxslərin mənfəət vergisi (1 096 mln. manat), fiziki şəxslərin gəlir vergisi (680 mln. manat), aksiz üzrə (552 mln. manat) daxilolmalardır. Vergilər xətti ilə daxilolmaların 38,4%-i neft, qalanı isə qeyri-neft sektoru hesabına nəzərdə tutulur. Dövlət Gömrük Komitəsi xətti ilə vergi və rüsumlar üzrə daxilolmaların həcmi 1,1 mlrd. manat həcmində nəzərdə tutulur.

Büdcə xərclərinin əsas istiqamətləri sırasında isə birinci yeri dövlət əsaslı vəsait qoyuluşları tutur. Belə ki, həmin təsnifat üzrə 3 549 mln. manat həcmində vəsaitin ayrılması nəzərdə tutulur. Bundan başqa, 2010-cu ilin dövlət büdcəsində 1 276,8 mln. manat həcmində təhsil xərcləri, 1 205,8 mln. manat həcmində müdafiə xərcləri, 1 192,3 mln. manat həcmində sosial müdafiə və sosial təminatı xərcləri, 1 042,3 mln. manat həcmində ümumi dövlət xidmətləri xərcləri, 707,4 mln. manat həcmində məhkəmə hakimiyyəti, hüquq-mühafizə və prokurorluq xərcləri, 479,4 mln. manat həcmində səhiyyə xərcləri nəzərdə tutulub.

İclasda çıxış edən iqtisadi inkişaf nazirinin müavini Sevinc Həsənova bildirib ki, büdcə layihəsi tərtib olunarkən konservativ yanaşma ilə neftin baza qiyməti 45 ABŞ dolları səviyyəsində götürülüb. Növbəti ilin makroiqtisadi göstəriciləri barədə məlumat verən nazir müavini qeyd edib ki, 2010-cu ildə neft sektorunda 8,3%, qeyri-neft sektorunda isə 4,94% artım gözlənilir. Gələn il Azərbaycanda 53 mln. ton neft, 27,2 mlrd. kubmetr qaz hasilatı proqnozlaşdırılmaqla sənayedə 7,8%-lik artım gözlənilir. Nazir müavini onu da qeyd edib ki, 2010-cu ildə Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi 24 mlrd. dollar həcmində proqnozlaşdırılır ki, ticarət dövriyyəsində 7,7 mlrd. dollar məbləğində müsbət saldo gözlənilir. Gələn il tədiyyə balasında da müsbət saldo olacaq və 1 mlrd. dollar təşkil edəcək.

Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin sədri Elman Rüstəmov isə bildirib ki, 2009-cu ildə Azərbaycan dünya maliyyə böhranına qarşı yüksək immunitet nümayiş etdirib. Görülmüş tədbirlər nəticəsində pul-kredit göstəricilərinin kəskin azalmasının qarşısı alınıb. Pul kütləsi ilk iki rübdə 12% artıb, iqtisadiyyata 1,4 mlrd. manatadək yardım verilib.

«Böhran dövründə Mərkəzi Bank iri müəssisələrə dəstək verib. Onların xarici borclarının ödənilməsinə yardım göstərib. Hazırda Mərkəzi Bank olaraq özəl banklara yardım proqramı üzərində işləyirik», - deyə E.Rüstəmov vurğulayıb.

E.Rüstəmovun sözlərinə görə, böhrana qədər Azərbaycan bankları xaricdən 2,5 mlrd. ABŞ dolları vəsait cəlb edib və bu vəsaitin 1,5 mlrd. dollarının geri qaytarılması təmin olunub.

E.Rüstəmov dünya maliyyə böhranının davam etdiyi dövrdə tikinti şirkətlərinin fəaliyyətinin dəstəklənməsi üçün ipoteka kreditlərinin verilməsinin bərpa olunduğunu və bu günədək ümumi məbləği 61 mln. manat təşkil edən 1400 ipoteka kreditinin (150-si sosial ipoteka) verildiyini vurğulayıb.

«Böhran zamanı əksər ölkələrin milli valyutası dərin devalvasiyaya uğrayıb. Lakin manat ABŞ dollarına nisbətən 0,3% ucuzlaşıb və demək olar ki sabit qalıb. Bütövlükdə, manatın dəyəri ticarət tərəfdaşlarımızın valyutalarına nisbətən 1% möhkəmlənib», - deyə baş bankir əlavə edib.
Mərkəzi Bankın rəhbəri həmçinin bildirib ki, 2010-cu ildə əsas diqqət böhranın təsirlərinin aradan qaldırılmasına yönəldiləcək. İqtisadiyyatda likvidliyin dəstəklənməsi davam edəcək.

Xatırladaq ki, gələn ilki büdcənin gəlirləri 10 015 mln. manat, xərcləri 11 264 mln. manat, büdcə kəsiri isə 1 249 mln. manat həcmində proqnozlaşdırılır.

Qeyd edək ki, 2009-cu ilin büdcəsinə əsasən, gəlirlər 12 177 mln. manat, xərclər isə 12 355 mln. manat həcmində proqnozlaşdırılıb. Beləliklə, gələn ilin büdcəsində 2009-cu ilin büdcəsinə nisbətən gəlirlərin 17,8%, xərclərin isə 8,8% azalması müşahidə olunacağı gözlənilir.