Media

Ana səhifə

Media

Mətbuat Şurası 6 aylıq monitorinqini açıqlayıb

09 iyul 2008 12:23 (UTC +04:00)

Bakı. Məhbubə Qasımbəyli-APA. Azərbaycan Mətbuat Şurası (MŞ) mətbuatda ümumi tendensiyaları müəyyənləşdirmək üçün 6 aylıq monitorinq keçirib. MŞ-nın Monitorinq qrupundan APA-ya daxil olan məlumata görə, monitorinq “525-ci qəzet”, “Azərbaycan”, “Yeni Müsavat”, “İki sahil”, “Bakı xəbər”, “Yeni Azərbaycan”, “Azadlıq”, “Respublika”, “İmpuls”, “Xalq qəzeti”, “Səs”, “Exo”, “Şərq”, “Palitet”, “Zerkalo”, “Palitra”, “Ekspress”, “Xalq Cəbhəsi”, “Ədalət”, “Olaylar”, “Kaspi”, “Reytinq”, “Mərkəz”, “Xəzər” qəzetlərinin əsasında aparılıb. “Gün səhər” qəzeti nəşrini dayandırdığından monitorinqdən çıxarılıb.
Monitorinq materialların mövzu dairəsi, informasiyanın alınma mənbələri və “Azərbaycan Jurnalistlərinin Peşə Davranışı Qaydaları”nın pozulma hallarının təsnifatı üzrə aparılıb. Yanvar-iyun aylarında bir çox hadisələr monitorinqi aparılan KİV-lərin mövzu dairəsinə təsir göstərib. Bu materiallar arasında KİV-lə bağlı xəbərlər xüsusilə fərqlənib. Sosial, siyasi, iqtisadi, idman, təhsil, şou-biznes və hərbi sahəyə dair materialların da say göstəricisindəki meyli də konkret hadisələr şərtləndirib. Sosial və iqtisadi həyatla bağlı yazılar əsasən qlobal bahalaşma təhlükəsinin ölkəmizin iqtisadiyyatına, əhalinin gündəlik yaşam tərzinə təsirini, mövcud durumun perspektivlərini müəyyənləşdirmək məqsədi daşıyıb. İyunda təhsil sahəsində materialların çoxluğu əvvəlki aylara nisbətdə seçilib.
Şou-biznesə həsr olunmuş yazıların artım dinamikasını şərtləndirən hadisə “Eurovision 2008” mahnı müsabiqəsi və orada ölkəmizin təmsilçiliyi olub. İyunda hərbi sahəyə dair materialların artımı əvvəlki aylardan qabarıq şəkildə fərqlənir. Bu, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 90 illik yubileyi, həmçinin bayram münasibətilə “Azadlıq” meydanındakı hərbi paradla əlaqədardır. Maraqlıdır ki, yanvardan iyuna qədər hər ayda hərbi materialların say göstəricisi 1600-ə çatmadığı halda iyunda bu rəqəm 5430 olub.
Ümumiyyətlə, 2008-ci ilin ilk altı ayında monitorinqi aparılan KİV-lərdə dərc edilən materialların ümumi sayı 293890-dır.
Monitorinq müddətində ən çox material sosial sahəni əhatə edib (38811).
Yanvar-iyun aylarında monitorinqi aparılan KİV-lərdə 293890 material dərc olunub ki, bunun da 160672-i xəbərdir. Bu xəbərlərin də böyük hissəsi yerli informasiya agentliklərinin məhsuludur. Bu da nəşrlərin fərdi xəbər əldə etmək potensialının aşağı səviyyəsinin bariz nümunəsidir. Monitorinq göstərib ki, bunun səbəblərindən biri əlaqədar informasiya daşıyıcılarının KİV-ə məlumat verməkdə maraqlı olmamasıdır. Bir sıra yazılarda da onların mediaya məlumat verməklə bağlı vəzifə borclarına etinasız yanaşdıqları qeyd olunub ki, bu, mövcud vəziyyətin mənfi tendensiyaya çevrildiyini söyləməyə əsas verir. Ümumən materiallarından daha çox istifadə edilən agentlik APA-dır. Qəzetlər bir-birilərinin materiallarından istifadəyə az maraq göstəriblər. Belə hallarda bir qayda olaraq materiala şərh, yaxud yeni, əsasən də əks fikirlər əlavə olunub. Birbaşa nəşrlərdən hasil olunan xəbərlərə gəldikdə isə burada liderlik “525-ci qəzet”ə, “Ekspress” və “Şərq” qəzetlərinə məxsusdur. Xəbər dərcinə görə “İki sahil”, “Olaylar”, “Yeni Müsavat”, “Xalq cəbhəsi” və “Bakı xəbər” qəzetləri fərqlənirlər.
Yanvar-iyun aylarında dövlət qurumları və özünü idarəetmə orqanlarının məlumatları qəzet səhifələrinə 40517 dəfə yerləşdirilib.
KİV-lərin 6 ayda ictimai təşkilatlar və QHT-lərdən əldə etdikləri informasiyaların sayı 28596 olub.
Beynəlxalq xəbər agentlikləri və saytlardan əldə edilən məlumatların sayı 19760 olub.
Mənbənin göstərilməməsi, gizli mənbəyə istinad ümumən ölkə mətbuatı üçün xarakterik olub. Amma monitorinqi aparılan qəzetlərdə bu üsuldan bəhrələnmə faizi o qədər də yüksək deyil. Monitorinq dövründə bu praktikaya ən çox aprel ayında rast gəlib. Bu ay ərzində 135 belə fakt qeydə alınıb. Ən aşağı göstərici isə martda qeydə alınıb 72. Monitorinqi aparılan qəzetlərdən “Reytinq” gizli mənbəyə istinad praktikası ilə digərlərindən seçilib.
Qəzetlərin siyasi yönümlü, xüsusən də tənqidi materialları qələmə alma dəst-xəttində peşə prinsiplərinə sayğısızlıq elementləri duyulub.
Jurnalistlərin Peşə Davranış Qaydalarının 4 prinsipi üzrə ümumilikdə 1887 pozuntu halı qeydə alınıb. Xüsusilə “Həqiqətə xidmət, dəqiqlik və obyektivlik” adlı I prinsipinin 1.2 (“jurnalist yazıda tənqid obyektinin fikrini öyrənib bildirməlidir. Bu, mümkün olmadıqda, tənqid obyekti tələb edərsə, çox qısa vaxtda fikirlərini çatdırmağa ona şərait yaradılmalıdır. Plüralizm prinsipinə əməl edilməlidir”) bəndi digərlərinə nisbətən daha çox pozulub 624 dəfə. Ümumiyyətlə, son iki ayda peşə prinsiplərinin pozulması faktlarında artım müşahidə olunmaqdadır.