Media

Ana səhifə

Media

Türkiyə Jurnalistlər Cəmiyyətinin sədri: “Söz azadlığı uğrunda mübarizəmiz davam edəcək”-MÜSAHİBƏ

Türkiyə Jurnalistlər Cəmiyyətinin sədri: “Söz azadlığı uğrunda mübarizəmiz davam edəcək”-<font color=red>MÜSAHİBƏ</font>

14 fevral 2010 14:20 (UTC +04:00)

- 2005-ci ildə Türk cəza qanununa dəyişikliklər ediləndə siz və Mətbuat Şurasının sədri Oktay Ekşi “söz azadlığı uğrunda şərəfli mübarizədə hamıdan qabaq həbsxanaya gedəcəyinizi” bildirmişdiniz.Qanundakı dəyişikliklər müsbət nəticə vermədi. Ədliyyə nazirinin də etirafına görə, hazırda jurnalistlərə qarşı 5 mindən çox təhqiqat var. Bununla bağlı nə demək istərdiniz?

- Bu durumdan hökumətin də narahat olduğu başa düşülür. Hörmətli baş nazir də bəzi vaxtlarda “Həbsdə jurnalist olmayacaq”-deyirdi. Bunu biz də arzu edirik; ancaq qanunlar qəbul edilərkən bu arzunun nəzərə alınmasına o qədər də rast gəlmirik. Buna nail olmağın yeganə yolu-qanundakı şərhə açıq olan maddələrin yenidən yazılmasıdır. Hökumət AB konvensiyasının X maddəsindəki “ifadə azadlığı” ilə bağlı məfhumun Türkiyədə qüvvəyə minməsinə çalışmalıdır. Fevralın 4-də ədliyyə naziri İstanbulda bizimlə görüşdü. Qanunların jurnalistlər üzərindəki təsir gücünü artırmaq üçün hökumətin həbs müddətini artırmaq niyyətində olduğunu müşahidə edirəm. Kaş bu müşahidəmdə yanılaydım. Hüquqi nöqteyi-nəzərdən Türkiyədə bir ziddiyyət var. Çünki Türkiyədə Mətbuat qanunu var. Bu, jurnalistlərə verilən cəzaları pul cəriməsi ilə məhdudlaşdırırdı. Məsələn, o qanunda “İstintaqa və məhkəməy təsir göstərmə cəhdi”nə dair maddə var. Bu cəzaya görə pul cəriməsi nəzərdə tutulur. Ancaq Türk cəza qanununda “Ədalətli istintaq və məhkəməyə təsir göstərmə cəhdi”nə görə həbs nəzərdə tutulur. Bundan başqa, Mətbuat qanununda pul cəriməsi nəzərdə tutan bəzi başqa maddələr Cəza qanununda jurnalistlərin həbsini tələb edir. Türkiyədə Mətbuat qanunundan əlavə, bir də Radio-Televiziya qanunu var. Radio və TV-lərlə bağlı işlərə dövlət idarəsi məhkəmələri baxırdı. Ancaq Türk cəza qanununda radio və televiziya yayınlarına görə də həbs cəzasının nəzərdə tutulması Türkiyədə jurnalistlərin həbsə girməsi ehtimalını iki dəfə artırdı. Bunu aradan qaldırmaq lazımdır. Bir çox durumda Mətbuat qanununun müvafiq maddələrinin yerinə Cəza qanununun həbs tələb edən maddələrinin tətbiqini anlamaqda çətinlik çəkirəm. Bu işlərlə hüquqşünaslar məşğul olacaq. Bilirsiniz ki, məhkəmə qərarırının elanının təxirə salınmasına dair yeni bir qayda da gətirildi. Bu, jurnalist və yazarların suçluluq durumunu xeyli uzadır. Cəza qanununda məhkəmə qərarının açıqlanması 5 il təxirə salınır. Elə isə Mətbuat qanununda gündəlik qəzetlər üçün bu müddət 2 ay, həftəlik qəzetlər və bədii əsərlər üçün 4 aydır. Bu, məhkəmə hökmünün jurnalist və yazarlar üzərində “Domokl qılıncı” kimi asılması deməkdir ki, bunu da anlamaqda çətinlik çəkirəm.

- Amma kənardan müşahidə edilən budur ki, məsələyə ikili standartlarla yanaşılır. Baş nazirin telefon danışığını yayınlayan jurnalistlər həbs edildiyi halda, bəzi jurnalistlərə prokurorluq ifadələri hətta şübhəli şəxsə və onun vəkilinə verilmədən belə təqdim edilir və onlar bunu çap edirlər. Bu barədə nə demək istərdiniz?

- Mən Cəmiyyət sədri kimi bəzi şeyləri deməkdən qaçmağa çalışıram.14 fevralda jurnalistliyə başlamağımın 54-cü ili olacaq. İndiyə qədər həm hüququn, həm də jurnalistikanın prinsiplərinin bu qədər tapdandığına şahid olmamışam-bunu demək məcburiyyətindəyəm. İndi bizim ən çox ehtiyacımız olan peşə həmrəyliyidir. Çünki ideoloji haqsızlıqlar ön plana keçib.Yayın orqanlarının etimadı artıq ciddi təhdid altındadır. Əvvəllər də etimadı yüksək olmayan media qurumları vardı. Biz bunun öhdəsindən peşə həmrəyliyini gücləndirərək gəlirdik. Xalqın obyektiv məlumat almaq haqqı bu yolla reallaşırmı?-mən bu suala müsbət cavab verə bilmirəm. Biz etiraz etməliyik.

- Bir qəzetin çap etidiyi siyahıda 37 nəfər “media qəhrəmanı” elan edilir, 137 nəfər isə “xain”. Mediada xaotik bir durum hökm sürmürmü?

- Pessimist və ümidsiz olmağa haqqımız yoxdur. Mübarizəmiz davam edəcək. Əgər bunu bacarmırıqsa, meydandan çəkilməliyik. Ancaq buna haqqımız yoxdur. Türkiyənin düzələcəyinə və demokratiyanın həqiqi mənası ilə ölkəmizdə bərqərar olacağına inanıram. Bunu görəcəyik.