Sənaye və energetika

Dünya neft bazarında qiymət böhranı başlayır

18 noyabr 2008 11:37 (UTC +04:00)

Bakı. Vahab Rzayev – APA-Economics. Neft İxracatçıları Ölkələri Təşkilatı (OPEC) hazırladığı noyabr hesabatında 2009-cu il üçün dünyada neftə olan tələbatı oktyabra nisbətən 220 min barel azaldaraq sutkada 30,92 mln. barelə çatdırıb. «APA-Economics»in məlumatına görə, bu göstərici cari ilin tələbatından 920 min barel azdır.
OPEC-in hesabatına əsasən, azalmanın əsas səbəbi dünya iqtisadiyyatında başlamış geriləmə və onun nəticəsi olaraq istehsalın və neftə tələbatın azalmasıdır. Tələbatın azalmasının birbaşa nəticəsi kimi neft bazarında qiymətlərin enməsi davam edir. Noyabrın 17-də neftin qiyməti 55 dollar/barelə düşməklə 22 aylıq minimuma enib. Təşkilatın analitikləri hesab edirlər ki, buna cavab olaraq bazarda neftin təklifi azaldılmalıdır və artıq bu istiqamətdə müəyyən addımların atılması üçün müzakirələr aparılır. Belə ki, OPEC-in noyabrın 29-da keçiriləcək iclasında təşkilatın üzvləri tərəfindən neftin hasilat kvotalarının daha da azaldılmasına dair qərarın qəbul ediləcəyi gözlənilir. Artıq İran və Küveyt bu addıma hazır olduqlarını bildirib və digər üzv-ölkələri buna çağırır, çünki yalnız bu halda neftin qiymətinin azalması prosesinin qarşısını almaq mümkündür. İran gündəlik hasilatın 1-1,5 mln. barel azaltmağı təklif edir və Küveyt rəsmiləri bunu dəstəklяyir.
Qeyd edək ki, neft ixracatçıları ölkələri arasında məhz İran iqtisadiyyatının neftin qiymətindən asılılığı daha yüksəkdir. Xatırladaq ki, Beynəlxalq Valyuta Fondunun oktyabrda açıqladığı hesablamalara əsasən, İran iqtisadiyyatı üçün neftin təhlükə yaradan qiyməti 90 dollar/barel təşkil edir.
Ümumilikdə, neft ixrac edən ölkələr üzrə bu təhlükəli minimal hədd aşağıdakı kimidir:

Ölkə	Qiymət (dollar/barel)
BƏƏ	23
Qətər	24
Küveyt	33
Azərbaycan	40
Liviya	47
Səudiyyə Ərəbistanı	49
Əlcəzair	56
Qazaxıstan	59
Bəhreyn	75
Oman	77
İran	90
İraq	111

Göründüyü kimi, neftin qiyməti artıq bir sıra ixracatçı ölkə üçün təhlükəli səviyyəyə çatıb və bu, OPEC-in hasilatın azaldılmasına dair qərar qəbul etməsi ehtimalını artırır. Əks halda, bu ölkələrin, o cümlədən Azərbaycanın nəyinki gəlirlərinin azalması davam edəcək, hətta iqtisadiyyatda nəzərdə tutulan xərclərin həyata keçirilməsini təhlükə altına qoyacaq.