Daxili siyasət

Ana səhifə

Daxili siyasət

Azərbaycan siyasətçiləri və politoloqları Barak Obamanın 24 aprel mesajını şərh edib

25 aprel 2009 11:50 (UTC +04:00)

Bakı. Elnur Məmmədli – APA. “Mən hesab edirəm ki, ABŞ prezidenti Barak Obamanın qondarma “erməni soyqrımı” ilə bağlı fikirləri tarixə qeyri-elmi yanaşmadır. Tarixə bu cür siyasi yanaşmalar heç də sülhə xidmət etmir”. Bu sözləri APA-ya açıqlamasında Müsavat Partiyasının başqanı İsa Qəmbər deyib. O bildirib ki, Birinci Dünya müharibəsi illərində müxtəlif millətlərə mənsub insanların faciəsinə səbəb olan hadisələr illərdir ki, Qərbdə yalnız ermənilərin faciəsi, hətta soyqırımı kimi qələmə verilir: “Prezident Obamanın çıxışında “1915-ci ildən sonra ermənilər öz əzmlərini ortaya qoyaraq mövcudluqlarını sübut ediblər” fikrinə rast gəldim. Sual verilməlidir ki, “ermənilərin bir millət kimi öz mövcudiyyətini sübut etmələri”nin içində 1918-ci ildə qətlə yetirdikləri on minlərlə azərbaycanlının taleyi də varmı? Ermənilərin Ermənistanda etnik təmizləmə aparması, Azərbaycan torpaqlarını işğal etməsi, Qarabağda baş verən etnik təmizləmə, Xocalı soyqırımı “ermənilərin özünü təsdiqi” fikrinə daxildirmi? Məncə, prezident Obama və digər siyasətçilər də bu suallar üzərində düşünsələr, daha faydalı olar”.

Yeni Azərbaycan Partiyası (YAP) Siyasi Şurasının üzvü Aydın Mirzəzadə isə qeyd edib ki, B. Obamanın 24 aprellə bağlı sensasiyalı çıxış etməyəcəyi əvvəlcədən gözlənilirdi. Onun sözlərinə görə, seçkiqabağı kampaniya zamanı B. Obamanın belə fikirlər işlətməsi təbiidir: “Amma hakimiyyətdə olarkən dövlətin milli maraqları önə çəkilir. Türkiyə kimi vacib ölkə ilə əlaqələrin qorunması ABŞ üçün önəmlidir. Bu gün ABŞ cəmiyyəti soyqırım məsələsinin erməni fırıldağı olduğunu bilir. Mən Obamanın çıxışında qeyri-adi və kəskin fikirlər görmədim. 1915-ci il hadisələrini böyük fəlakət adlandırmasında da qeyri-adi bir şey yoxdur. Bunu təkcə ermənilərin xeyrinə deyilmiş fikir kimi qiymətləndirmək olmaz. Obamanın ermənilərin xeyrinə bir neçə ifadə işlətməsi də diplomatik xarakter daşıyır. Hesab edirəm ki, ermənilər bundan sonra da öz istəklərinə nail ola bilməyəcəklər”.

Azərbaycan Demokrat Partiyasının sədri Sərdar Cəlaloğlu isə bəyan edib ki, bu gün “erməni soyqırımı”ndan danışılırsa, onda Amerikanın hindulara, Fransanın əlcəzairlilərə qarşı törətdiyi soyqırımlardan da danışılmalıdır: “Bu gün dünyada “erməni soyqırımı” məsələsinin qaldırılması xristian təəssübkeşliyidir və Türkiyəyə təzyiq etmək, eləcə də Osmanlı İmperiyasının Avropada 400 illik siyasətinin heyfini çıxmaq məqsədi güdür. ABŞ-ın indiki mövqeyi də anlaşılan deyil. Bu cür iddialar bu gün dünyada təhlükəsizlik və sülhə xidmət etmir, əksinə, dövlətlər və xalqlar arasında qarşılıqlı iddialara yol açır. Bu, presedentə çevrilə və başqa xalqlar da kifayət qədər iddialar qaldıra bilərlər. ABŞ və digər ölkələrin ermənilərin bu avantüralarına qoşulmaları onların dünyadakı mövqeyinə və statusuna uyğun deyil”.

Politoloq Mübariz Əhmədoğlu isə hesab edir ki, ABŞ prezidenti Barak Obama özü haqda olan təsəvvürü dağıdıb: “Biz elə başa düşürdük ki, Obama Türkiyənin əhəmiyyətini dərk edir və onun Yaxın Şərq siyasətində Türkiyə vacib rol oynayacaq. Amma Obama Türkiyəyə bir alət kimi baxırmış, ona görə də 70 milyonluq Türkiyəni bütün dünyadakı 8 milyon erməni ilə eyni tərəziyə qoyur. Amma Türkiyə qətiyyətli addımlar atarsa, bir il də çəkməyəcək və Obama başa düşəcək ki, bu çıxışında kifayət qədər səhvlərə yol verib. Bu vaxta qədər Ermənistanda arxivlərin cəmi 50 faizi açılıb, onların da 60 faizi öyrənilib. Yəni soyqırım iddiaları il bağlı ümumilikdə sənədlərin 30 faizi öyrənilib. ABŞ-da bir qrup insanlar bildirir ki, Obama qeyri-ciddi adamdır və teleserial düşkünüdür. Obama 30 faiz arxiv materialına istinadən belə bir fikri dəstəkləyirsə, bu, onu göstərir ki, doğrudan da qeyri-ciddi adamdır”.

Politoloq İlqar Məmmədov isə B. Obamanın 1915-ci il hadisələrini “böyük fəlakət” adlandırmasını heç də Türkiyənin əleyhinə ifadə olunmuş söz kimi qiymətləndirmir: “Əlbəttə, o zaman həm türklər, həm ermənilər, həm də digərləri həlak olub. Çünki o zaman Birinci Dünya savaşı gedirdi. Amma Obamanın birmənalı şəkildə hüquqi termin olan “soyqırım” ifadəsini işlətməməsi müsbət haldır. Mən düşünürəm ki, Obama indiki şəraitdə kifayət qədər normal çıxış yolu tapıb. Tədricən erməni təbliğatı özü üçün aydınlaşdırmalıdır ki, 1915-ci il hadisələrini soyqırım kimi yozmaq həqiqətə qarşı həddən artıq mənəvi zorakılıqdır”.