Maliyyə

Ana səhifə

Maliyyə

Azərbaycanda dövlət büdcəsinin korrektəsinə zərurət yarana bilər

17 oktyabr 2008 14:56 (UTC +04:00)

Bakı. Vahab Rzayev – APA-Economics. Azərbaycanın 2009-cu il üçün dövlət büdcəsinin layihəsinin korrektə olunmasına zərurət yarana bilər. «APA-Economics»in məlumatına görə, gələn il üçün hazırlanmış dövlət büdcəsinin ilkin layihəsində gəlirlər formalaşmasında neftin baza qiyməti hökumət tərəfindən ən azı 80 dollar/barel səviyyəsində götürülüb. Lakin hazırda dünya neft bazarında qiymətlər bu göstəricidən 15% aşağıdır. Bu isə hətta 2008-ci ilin büdcəsində nəzərdə tutulan baza qiymətdən (70 dollar/barel) azdır.
Xatırladaq ki, Nyu-Yorkun NYMEX əmtəə birjasında keçirilən hərracın gedişində WTI neftinin qiyməti 1 barelə görə 69,85 dollar, ICE London qitələrarası birjasında Brent markalı neftin 1 barelinin qiyməti isə 66,32 dollar təşkil edib. Nəticədə, analitiklər bu il üçün qiymət dəhlizin aşağı həddini 50 dollaradək endiriblər. Gələn il üçün proqnoz hələlik 80 dollar səviyyəsindədir, lakin vurğulamaq lazımdır ki, ötən ay bu proqnoz 105 dollar olub, yəni proqnozlar tədricən azaldılır.
Qeyd edək ki, neftin qiymətinin aşağı düşməsinin əsas səbəbi ABŞ iqtisadiyyatındakı tənəzzülün tədricən dərinləşməsi ilə bağlıdır və bu prosesin Avropa məkanına da sirayət edəcəyi gözlənilir. Hətta ən optimist proqnozlara görə, ABŞ iqtisadiyyatının staqnasiya mərhələsinə keçməsi yalnız 2009-cu ilin birinci rübünə, artması isə ikinci-üçüncü rüblərə təsadüf edə bilər. Yəni, o vaxta qədər neft bazarına mənfi təsir göstərən makroiqtisadi tendensiyalar qüvvədə qalacaq.
Müqayisə üçün bildirək ki, artıq Rusiyada büdcə proqnozlarının yenidən baxılmasına dair fikirlər səslənir. Hətta qeyd edilib ki, neftin qiymətinin yüksək olması büdcə xərclərinin kəskin artmasına səbəb olub və bu, makroiqtisadi sabitliyi pozur, çünki belə şəraitdə pul-kredit siyasətinin rublun nominal və real effektiv məzənnəsinin artması və inflyasiyaya qarşı mübarizə imkanlarını məhdudlaşdırır.
Bu tendensiyalar Azərbaycana da aiddir. Azərbaycanın büdcə xərcləri bu il çox yüksək həcmdə artırılıb, makroiqtisadiyyatda və pul-kredit siyasətində isə bununla bağlı ciddi problemlər yaşanır, o cümlədən inflyasiyanın səviyyəsi son illər ərzində ən yüksək həddə çatıb, maliyyə bazarında natarazlıq yaranıb, inflyasiyanın monetar amilləri artır və s. neqativ tendensiyalar müşahidə olunur. Vurğulamaq lazımdır ki, neftin qiymətinin aşağı düşməsi Azərbaycanı daha konservativ büdcə siyasətinə qayıtmağa məcbur edəcək ki, bunun nəticəsində mövcud əsas makroiqtisadi problemlər aradan qalxacaq. Bundan başqa, neftin baha olması hökuməti qeyri-neft sektorunun, əsasən də emal sahələrinin inkişafına tələlb olunan diqqət yayındırır. Neft qiymətlərinin aşağı düşməsi büdcə siyasətində işi büdcə gəlirlərinin, o cümlədən artıq olan gəlirlərin xərclənmə istiqamətlərinin müəyyən edilməsindən, büdcə xərclərinin səmərəliyinin təmin edilməsinə çevirəcək.