Maliyyə

Ana səhifə

Maliyyə

AYİB: Azərbaycanda qlobal maliyyə böhranının təsiri artan meyllə hiss olunacaq

26 noyabr 2008 06:32 (UTC +04:00)

Bakı. Nicat Mustafayev – APA-Economics. Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (AYİB) fəaliyyət göstərdiyi regionda 2009-cu ildə iqtisadiyyatın inkişaf tempinin kəskin səngiyəcəyini proqnozlaşdırır. Bankın proqnozlarına əsasən, Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişaf göstəricisi isə 15% təşkil edəcək.
AYİB-in Bakı ofisindən «APA-Economics»ə verilən məlumata görə, mövcud qlobal iqtisadi tənəzzül və maliyyə bazarlarında müşahidə olunan narahatlıq səbəbindən 2009-cu ildə Bankın fəaliyyət göstərdiyi regionda inkişaf göstəricilərinin səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə enəcək. Bu səbəbdən AYİB sərmayə qoyduğu ölkələrdə bank sistemlərinin fəaliyyətinin tarazlaşdırılmasını prioritet məsələ kimi müəyyən etməyə çağırır.
İqtisadi meylləri və AYİB-in fəaliyyət göstərdiyi ölkələrdə islahatların aparılması ilə bağlı irəliləyişləri əks etdirən Bankın 2008-ci il üzrə keçid dövrünə dair hesabatında ümumi iqtisadi inkişaf göstəricisinin 2007-ci ildə müşahidə olunan 7,5%-dən 2008-ci ildə 6,3%-ə, 2009-cu ildə isə 3%-ə enəcəyi proqnozlaşdırılırdı.
AYİB-in hesablamalarına görə, mərkəzi Avropa və Baltik ölkələrində inkişaf tempi keçən il müşahidə olunan 6,3%-dən 2008-ci ildə 4,3%-ə, 2009-ci ildə isə 2,2%-ə enəcək. Cənub-Şərqi Avropa ölkələrində inkişaf göstəriciləri 2007-ci ildəki 6,2%-dən cari ildə 6,5%-ə yüksələcək, növbəti ildə isə 3,1%-ə enəcək. MDB və Monqolustanda cari il ərzində inkişaf göstəricisinin 8,5%-dən 7,3%-ə, 2009-cu ildə isə 3,4%-ə düşəcəyi proqnozlaşdırılır.
Azərbaycana gəldikdə isə, 2007-ci ildə iqtisadiyyatda müşahidə olunan 23,4% artımdan sonra, 2008-ci ildə artım göstəricisinin 20%, 2009-cu ildə isə 15% təşkil edəcəyi gözlənilir.
AYİB-in aparıcı iqtisadiyyatçısı xanım Anita Tasinin fikrincə, Azərbaycan regionda ən sürətlə inkişaf edən iqtisadiyyata malik olan ölkə və ilin ən öndə gedən islahatçısı adını qazanıb. Lakin burada qlobal maliyyə böhranının təsiri artan meyllə hiss olunacaq. Xarici sərmayələr üçün mənbələr əhəmiyyətli dərəcədə azalacaq və ixraca tələbatın azalması və neft və qaz qiymətlərinin enməsi Azərbaycanın iqtisadi inkişafına öz mənfi təsirini göstərəcək.
Keçid dövrünə dair hesabatda qeyd edilib ki, növbəti il ərzində regionda xarici maliyyələşdirmə göstəricilərinin səviyyəsi kəskin endiyi təqdirdə inkişaf tempinin daha da səngiməsi riski mövcuddur. Burada qeyd edilir ki, fərdi olaraq, bir sıra ölkələr yüksək xarici valyuta borcları ilə müşahidə olunan artıq cari hesab kəsirlərini idarə etməyə davam edir və bu səbəbdən də kapital axınının həcmi qəflətən azaldıqda onlar hasilat həcminin əhəmiyyətli dərəcədə azalması ilə üzləşəcək.
Hesabatın qlobal kredit böhranının regiona olan təsirinə dair ayrıca bölməsində qeyd edilib ki, ümumi maliyyə mühitində vəziyyətin pisləşməsi hazırda kreditin genişlənməsində davamlı və əhəmiyyətli tənəzzül ilə nəticələnə bilər. Hesabatda həmçinin xəbərdarlıq edilir ki, belə olduğu təqdirdə, keçid dövründə olan regionda iqtisadiyyatın ümumi inkişafı üçün nəticələr ağır olacaq.
Hesabatda həmçinin qeyd edilib ki, bir sıra faktorlar sadalanmış ən əlverişsiz proqnozların qarşısının alınması və ya ən azı təsirlərin aradan qaldırılması üçün regiona yardım edə bilər. Siyasətlərin çevikliyinin artırılması üçün siyasətə daha geniş müdaxilələrin tələb edilməsini nəzərə alaraq hökumətin borc göstəricilərinin həcminin 2000-ci ildən etibarən davamlı olaraq enməsi müşahidə edilib. Son illər ərzində sahibkarlıq fəaliyyəti üçün şərait ümumilikdə yaxşılaşdırılıb və əmək bazarları nisbətən çevik olub ki, bu isə öz növbəsində potensial artımın daha sürətli bərpasına imkan verə bilər.
Hesabatda həmçinin, son il ərzində, xüsusilə Cənub-Şərqi Avropa və MDB üzvü olan bir sıra ölkədə və Monqolustanda bazar yönümlü islahatlarla bağlı davamlı irəliləyişlərin müşahidə olunduğu qeyd edilir.
İslahatlarla bağlı göstəricilərin ən aşağı olduğu Belarus və Türkmənistan kimi bir sıra ölkələr tərəfindən bazarların təsis edilməsi və ölkənin rolunun azaldılması üçün müsbət addımlar atıldığı halda Avropa İttifaqına namizəd və potensial namizəd olan Qərbi Balkan ölkələrində islahatların həyata keçirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edib. İslahatlar və inkişaf arasında dayanıqlı əlaqənin olmasını nəzərə alaraq bu amil regionun qısa müddətli qeyri-tarazlıqlara çevikliyini və uzunmüddətli inkişaf üçün perspektivlərini şərtəndirir.