Maliyyə

Maliyyə

Azərbaycanda nağdsız dollar əməliyyatlarının yalnız 11%-i birjanın payına düşür

17 fevral 2009 06:33 (UTC +04:00)

Bakı. Vahab Rzayev – APA-Economics. Ötən il ərzində Azərbaycanın daxili valyuta bazarında 22 692 411,7 min ABŞ dolları həcmində nağdsız dollar üzrə əməliyyatlar aparılıb. Azərbaycan Milli Bankından «APA-Economics»ə verilən məlumata əsasən, bunun 72,7%-i bankdaxili mübadilə əməliyyatları, 16,5%-i açıq banklararası valyuta bazarı və 10,8%-i Bakı Banklararası Valyuta Birjasının (BBVB) payına düşüb.
Qeyd edək ki, bir il əvvəl, yəni 2007-ci ildə həmin göstəricilər müvafiq olaraq 73%-ə, 14,4%-ə və 12,6%-ə bərabər olub. Göründüyü kimi, əvvəlki illə müqayisədə açıq bazardakı əməliyyatlar birjanın hesabına artıb. Ümumilikdə, nağdsız dollar bazarının həcmi 2007-ci illə müqayisədə 60,4% genişlənib. O cümlədən, bankdaxili mübadilə əməliyyatları 59,5%, açıq banklararası valyuta bazarında əməliyyatlar 83,2%, valyuta birjasında əməliyyatlar isə 38,7% artıb.
Ötən il ərzində bağlanılan valyuta əqdlərinin sırasında əsas yeri bankdaxili mübadilə əməliyyatları (16,485 mlrd. dollar) tutub və bunun strukturunda 9,789 mlrd. dollar alış, 6,695 mlrd. dollar isə satış əməliyyatlarının payına düşüb. Qeyd edək ki, bu nisbət, yəni alış əməliyyatlarının satışı üstələməsi son illər artıq ənənəvi xarakter alıb, bu da öz növbəsində bankların müştərilərin daha çox dolları manata (və ya digər valyutalara) nağdsız konvertasiya etməsi və bankların nağdsız dollara manatdan daha böyük tələbatının olmasını əks etdirir.
Bazarın digər vacib amili kimi birja dövriyyəsinin banklararası birbaşa əməliyyatlarının həcmindən daha aşağı səviyyədə olmasını qeyd etmək lazımdır. Bu amili müsbət qiymətləndirmək olmaz, hətta birja və birjadankənar əqdlərin xüsusiyyətlərini nəzərə alsaq, yalnız birja əməliyyatları məzənnə baxımından tam şəffafdır ki, bu da valyuta bazarı daxil olmaqla, bütün bazar seqmentləri üçün ən vacib məqamlardan biridir. Adətən, məhz birja məzənnəsi ölkənin əsas valyuta məzənnəsi kimi qəbul olunur. Azərbaycanda isə bir sıra nağdsız məzənnələr mövcuddur, o cümlədən rəsmi, birja, açıq bazar və bankdaxili mübadilə əməliyyatları üzrə məzənnələr. Hətta sonuncu iki məzənnə hər əqd üçün fərqli ola bilər, bu da cari məzənnə vəziyyətinin qiymətləndirməsini qeyri-mümkün edir.
Ümumilikdə isə, bu amil nəzərə alınmasa, ölkənin nağdsız valyuta bazarının strukturu sağlam hesab oluna bilər.