Sosial

Ana səhifə

Sosial

BQXK Qarabağ müharibəsində itkin düşmüş şəxslərin taleyinə aydınlıq gətirilməsi üçün yeni layihəyə başlayır - MÜSAHİBƏ

BQXK Qarabağ müharibəsində itkin düşmüş şəxslərin taleyinə aydınlıq gətirilməsi üçün yeni layihəyə başlayır - <font color=red>MÜSAHİBƏ </font>

02 dekabr 2011 14:32 (UTC +04:00)

Bakı. Kəmalə Quliyeva – APA. Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin (BQXK) Azərbaycandakı nümayəndəliyinin başçısı, xanım Şerin Pollininin APA-ya müsahibəsi

- Hazırda Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin (BQXK) siyahısında itkin düşən şəxs kimi neçə nəfər qeydiyyatdadır. Onlardan neçəsi azərbaycanlıdır?

- Münaqişə başlayandan bəri BQXK hakimiyyət orqanlarına bu münaqişə ilə bağlı itkin düşmüş şəxslərin talelərinə aydınlıq gətirilməsində dəstək verib. Bu günə qədər Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı təxminən 4600 nəfər itkin düşmüş şəxs kimi qeydə alınıb. Həmin şəxslərdən 3700-ə yaxın şəxs Azərbaycandandır. 2008-2010-cu illər arasında müvafiq hakimiyyət orqanları ilə əldə olunmuş razılığa əsasən, itkin düşmüş şəxslər barədə ante-mortem məlumatlar deyilən ətraflı məlumatların toplanılması işi həyata keçirilib. Bu günə qədər Azərbaycanda 3650 itkin düşmüş şəxs haqqında ante-mortem məlumat toplanılıb. Ante-mortem məlumatların toplanması itkin düşmüş şəxslərin gələcəkdə talelərinin aydınlaşdırılmasına yardım etmək məqsədi daşıyır. Digər tərəfdən, Azərbaycanın hakimiyyət orqanları ilə razılığa əsasən, gələn ildən başqa bir proqrama da başlanacaq. Bu, itkin düşmüş şəxslərin yaxın qohumlarından DNT analizlərinin toplanmasıdır.

- Bu layihənin detallarını bir qədər də açıqlayardınız. Layihədə hansı dövlət qurumları iştirak edəcək?

- Ante-mortem məlumatlar insanların fiziki göstəriciləri əsasında toplanılır. İnsanlar itkin düşməzdən əvvəl hansı paltarda olub, boyu nə qədər idi, hər-hansı sümüyündə sınıq var idimi, dental göstəriciləri və s. bu kimi fiziki və zahiri göstəricilər əsas götürülür. Bu məlumatlar oxşar göstəricilərə malik olan şəxslərin şəxsiyyətlərinin müəyyənləşdirilməsində yardımçı rol oynayır. DNT nümunələrinin toplanması zamanı isə itkin düşmüş şəxslərin 4 ən yaxın qohumundan qan nümunələri götürüləcək. Bu nümunələrin toplanılması və saxlanılması Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən həyata keçiriləcək. Eyni zamanda, Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komitəsi ilə də sıx əməkdaşlıq edəcəyik. DNT nümunələri toplandıqdan sonra onlar müvafiq qaydalara ciddi riayət edilməklə saxlanılmalıdırlar. Bu nümunələr Səhiyyə Nazirliyinin Məhkəmə Tibbi-Ekspertiza və Patoloji Anatomiya Birliyinin laboratoriyasında saxlanılacaq. Toplanılan nümunələr ante-mortem məlumatları ilə birgə gələcəkdə itkin düşmüş şəxslərin talelərinə aydınlıq gətirilməsində yardımçı olacaq.

- İtkin düşmüş şəxslərin identifikasiyası necə həyata keçiriləcək?

- İtkin düşmüş şəxslərin identifikasiyası prosesinə nə vaxt başlanacağını dəqiq demək çətindir. Eksqumasiya, yəni insan qalıqlarının çıxarılması mümkün olduqda həm ante-mortem məlumatlar, həm də topladığımız DNT nümunələri o insanların şəxsiyyətinin müəyyənləşdirilməsində çox yardımçı olacaq. Ola bilsin ki, bu itkin düşmüş insanlar arasında sağ qalanlar da olsun. Onu da qeyd edim ki, eyni işlər Ermənistanda da həyata keçirilir. Fərq ondadır ki, Azərbaycanda itkin düşmüş şəxslərin sayı daha çoxdur və bu, daha çox vaxt aparacaq. Ümumiyyətlə, DNT nümunələrinin toplanması layihəsi 2, yaxud 3 il ərzində həyata keçiriləcək.

- DNT analizləri kifayət qədər bahalı analizlər hesab olunur. Bu analizlərin aparılması üçün Azərbaycanda müvafiq laboratoriya varmı?

- İtkin düşmüş şəxslərin talelərinə aydınlıq gətirilməsi hakimiyyət orqanlarının üzərinə düşür. Analizlərin ölkə daxilində, yoxsa xaricdə aparılmasına da onlar qərar verəcəklər. İstənilən halda, bu analizlər aparılmalıdır. Ölkə daxilində bu analizləri aparmağa imkan olmasa, təbii ki, başqa yerdə aparılacaq.

- Azərbaycanın Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının son məlumatlarına əsasən, 1 iyul 2011-ci il tarixə Dövlət Komissiyasında itkin düşmüş şəxs kimi qeydiyyata alınmış 13 nəfərin Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuş ərazilərdə sağ-salamat qalması və əsir-girov götürülməsi müəyyənləşdirilib. Bu faktla bağlı BQXK-ya müraciət edilibmi? Həmin şəxslərin axtarılması istiqamətində BQXK qarşı tərəfə müraciət edibmi?

- Bu 13 şəxslə bağlı bizə müraciət olunmayıb. Ola bilər ki, həmin o 13 şəxs ümumilikdə itkin düşmüş şəxslərin siyahısında var və ailələri tərəfindən bizə müraciət olunub. Elə hallar olub ki, hər iki tərəfin hakimiyyət orqanları digər dövlətin ərazisində onun vətəndaşının olduğu barədə bizə müraciətlər edib və biz həmin müraciətlərlə bağlı öz tərəfimizdən digər tərəfə müraciət etmişik. Amma sizin qeyd etdiyiniz həmin 13 şəxs kimdir, onların adları nədir - bunlar barədə bizim heç bir məlumatımız yoxdur. Eyni zamanda müəyyən konfidensial məsələlər var ki, onları yalnız hakimiyyət orqanları ilə müzakirə edirik və ictimaiyyətə bu barədə açıqlama vermirik.

- DNT nümunələrinin toplanması layihəsi ilk dəfəmi həyata keçiriləcək, yoxsa BQXK-nın artıq belə bir təcrübəsi var? Ümumiyyətlə DNT analizlərindən istifadə zərurəti nədən yaranıb?

- Bəli, biz başqa ölkələrdə də DNT nümunələrinin toplanmasını həyata keçirmişik, amma çox kiçik miqyasda. Bu, heç vaxt bizim 2012-ci ildən başlayaraq Azərbaycanda həyata keçirəcəyimiz layihədə nəzərdə tutulan miqdara gəlib çatmayıb. Ümumiyyətlə, DNT analizi yeni bir texnologiyadır və itkin düşmüş şəxslərin şəxsiyyətlərinin daha dəqiq müəyyənləşdirilməsinə imkan verəcək. Ona görə də biz daha dəqiq identifikasiyaya imkan yaradan bu texnologiyadan istifadəni dəstəkləyirik.

BQXK