Daxili siyasət

Ana səhifə

Daxili siyasət

Səfir Arif Məmmədov: “Azərbaycan Avropa Şurasının bütün proqramlarında fəal iştirak etməlidir”

01 fevral 2007 11:18 (UTC +04:00)

- Avropa İttifaqı (Aİ) ilə Avropa Şurasının (AŞ) iş prinsiplərində hansı fərqli və oxşar cəhətlər var?
- Azərbaycan üçün Aİ ilə AŞ-nin fərqi ilk növbədə ondan ibarətdir ki, biz AŞ-nin üzvüyük, Aİ-nin isə yox. Aİ əlbəttə ki, həm iqtisadi, həm də siyasi baxımdan çox qüdrətli bir dövlətlər birliyidir. 100 milyard avro büdcəsi olan bu təşkilat çox güclü maliyyə imkanlarına malikdir və təbii ki, onun imkanları daha genişdir. Aİ beynəlxalq qurum da deyil, dövlətlər birliyi, dövlətlərin hansısa bir milli səlahiyyətlərinin Avropa Komissiyasına, Brüsselə həvalə edilməsidir. AŞ isə beynəlxalq təşkilatdır və burada, ilk növbədə, insan hüquqlarına, demokratiyaya dair məsələlərə xüsusi önəm verilir. Bu təşkilata tam hüquqlu üzv kimi biz sözümüzü burada hər zaman deyirik. Aİ-nin Qonşuluq Siyasəti proqramında, məsələn, maliyyə paketi, iqtisadi xarakter daşıyan layihələr və proqramlar var. Azərbaycan prezidenti Belçikaya, Aİ-yə səfəri zamani çox aydın və birmənalı bildirdi ki, on il əvvəllə müqayisədə, indi Azərbaycanın hansısa maliyyə yardımına, humanitar proqramlara ehtiyacı yoxdur. Biz artıq iqtisadi baxımdan inkişaf etmiş qüdrətli bir dövlətik və bizim ehtiyacımız, əsasən, cəmiyyətimizin demokratik sahədə inkişaf etməsi ilə bağlıdır. Bu sahədə mənə elə gəlir ki, AŞ-nin rolu çox önəmlidir. İqtisadi baxımdan, ölkə nə qədər güclü, nə qədər varlı olursa olsun, demokratik baxımdan inkişaf etmədiyi, sivil cəmiyyətin qurulmadığı halda, əlbəttə ki, dövlət də ümumilikdə zəif olacaq. Ona görə bu sahədə AŞ-nin işi, rolu və bizim apardığımız işlər çox önəmlidir. Bundan başqa, qeyd olunan sahələrdə Aİ-AŞ əməkdaşlığı da bizim uçun çox vacibdir.
- Uzun müddətdir, Avropa çalışan diplomat kimi, Sizcə, Avropa dəyərləri ilə Azərbaycan dəyərlərini uzlaşdırmaq mümkündürmü?
- Mən Aİ ilə uzun müddət ünsiyyətdə olmuşam və bu, öz növbəsində, dünya görüşümə və digər məsələlərə öz təsirinin göstərib. Məsələn, bu yaxınlarda erməni səfiri çıxış edərək, qondarma “erməni soyqırımı” məsələsini yenə qabartdı. Mən isə dedim ki, gərək irəli baxaq. O millət ki, həmişə keçmişə istinad edir, keçmişdə də qalır, o millət ki, gələcəyi görür, gələcəyə can atır, gələcəyə doğru da uğurla irəliləyəcək. Dedim 20-ci əsrin əvvəllərindəki məsələlərə toxunursunuz, bəs 20-ci əsrin sonunda törədilənlərdən kim danışacaq? Yəni, tarixi bilmək, tarixə istinad etmək yaxşıdır, lakin müəmmalı keçmişlə yaşamaq insana, dövlətə, hökumətə heç vaxt xeyir gətirməz. Yalnız gələcək haqda düşünməliyik, Avropa da bu gün bizə məhz bunu təklif edir. Avropa təklif edir ki, münaqişəsiz, sülh yolu ilə güclü, qüdrətli, demokratik bir cəmiyyət quraq. Biz gərək, inkişaf edib cəmiyyətlərimizi, ölkələrimizi qüdrətləndirmək barədə düşünək. Mənə elə gəlir ki, demokratik prinsiplərin daha çox inkişaf edəcəyi cəmiyyət, iqtisadi baxımdan daha güclü olacaq. Yəni, biz nə qədər demokratik, nə qədər iqtisadi baxımdan güclü olsaq, Azərbaycan vətəndaşı olmağın önəmi o qədər artacaq. Azərbaycan prezidenti də dəfələrlə söyləyib ki, etnik ermənilərə yüksək statuslu muxtariyyət verməyə, Azərbaycan vətəndaşları kimi iqtisadi baxımdan inkişaflarına imkan yaratmağa hazırıq. Azərbaycan bu gün Dağlıq Qarabağın inkişafına indiki büdcəsindən dəfələrlə yüksək yardımlar etməyə hazırdır və bu, regionun inkişafına imkan yarada bilər. Bunu da biz gərək düzgün çatdıraq. Orada yaşayan vətəndaşlarımız bilməlidirlər ki, Azərbaycan sərhədi və hakimiyyəti çərçivəsində yaşamaq, Azərbaycan vətəndaşı olmaq, demokratik Azərbaycan cəmiyyətində inkişaf etmək onların gələcək nəsillərinin də inkişafı deməkdir.
- Azərbaycan-AŞ münasibətlərində hansı yeniliklərin tərəfdarısınız, Diplomatik sahədə münasibətlərin hansı formada qurulmasını istərdiniz?
- Mənə ələ gəlir ki, biz bütün məsələlərlə bağlı müzakirələrə qoşulmalıyıq. Bu formada iş aparsaq, digər Avropa ölkələrinin də bizə marağı artar. Yəni, hər bir fürsətdən yararlanmağımız, yalnız Azərbaycan və Qafqaz regionu deyil, başqa dövlətləri də əhatə edən digər beynəlxalq problemlər, energetika, insan hüquqları məsələlərinin müzakirələrində fəal iştirakımız çox vacibdir. Üzv ölkələrin AŞ-də rolu güclənir və mənə elə gəlir ki, hansısa məqamlarda bəlkə də Aİ bundan o qədər razı deyil. Çünki AŞ-də Rusiyanın, eləcə də digər ölkələrin çəkisi artır, təzyiq mexanizmləri daha da genişlənir, bu məsələlərə güclü siyasətçi və diplomatlar cəlb olunur. Bilirsiniz ki, Aİ Fundamental Hüquqlar Agentliyinin yaradılması haqda qərar verib. Doğrudur, bu Agentliyin AŞ-nin və Avropa İnsan Haqları üzrə Məhkəmənin işinə hansısa problem yaratmayacağını bəyan edirlər. Lakin bu, bugünkü bəyanatlardır və mənə elə gəlir ki, Aİ elə bir agentlik yaratmaq istəyir ki, öz məsələlərini yalnız bu qurumun vasitəsilə müzakirə etsin. AŞ-də artıq digər dövlətlərin gücünü, qurumun katibliyində və digər sahələrində fəaliyyətlərini nəzərə alsaq, demək olar ki, bu agentliyin məqsədi bütün bunları məhdudlaşdırmaqdan ibarətdir. Bu agentliyin yaranması bəlkə də yaxın yox, uzaq perspektivdə AŞ uçun problemlər yaradacaq. Nəzərə alsaq ki, Aİ-nin həftəlik büdcəsi AŞ-nin illik büdcəsinə bərabərdir, onda AŞ üçün bu problemlərin yaranacağı şübhəsizdir. Biz də bu proseslər fonunda Azərbaycanın müsbət tərəflərini göstərməli, özümüzü Avropa dəyərlərinə yaxın xalq kimi təqdim etməli, özümüz haqqında müsbət rəy yaratmalıyıq, hami görməlidir ki, Azərbaycan ümumavropa səviyyəsində anlanılan və qəbul edilən hansısa müsbət təkliflər verdi, o zaman bizimlə hesablaşmağa başlayacaqlar. Fikrimcə, bizdə iqtisadi inkişafla sivil cəmiyyətin qurulması istiqamətində inkişaf paralel getməlidir. Biz, gərək, Avropa abı-havasını tutaq, AŞ-nin bütün proqramlarında fəal iştirak edək. Özü də tək Bakıda deyil, regionlarda da bunların reallaşması çox zəruridir. Yuxarıda qeyd etdiyim sahələr üzrə Avropanın çox böyük təcrübəsi var və bizim uçun bunun alternativi yoxdur. Hər şey mentalitetdən başlayır, biz gərək, Avropa mentalitetinin qəbulunu daha da tezləşdirək. Bu, yalnız dövlət siyasəti olmamalıdır, ümumiyyətlə, bütün cəmiyyətdə müxtəlif proqramlar həyata keçirilməlidir, Avropanı görmək, eşitmək, Avropa ölkələrinə getmək lazımdır. Bu sahədə olan proqramlar cəmiyyətin inkişafına bir növ təkan verir. Məsələn, götürək tələbələrimizin Avropada təhsil almalarını. Cənab prezidentin Azərbaycan tələbələrinin xaricdə təhsil almalarına dair imzaladığı proqram bu sahədə atılmış böyük addımdır. Bu baxımdan düşünürəm ki, biz 36% iqtisadi inkişafla kifayətlənməməli, digər Avropa standartlarında, sivil cəmiyyətin qurulması və mentalitetimizin daha çox bu standartlara uyğunlaşdırılmasında daha irəli getməli, daha geniş addımlar atmalıyıq. Bu sahədə AŞ-də kifayət qədər işlər və müvafiq sənədlər var. Bu işlərlə tanış olduqca, görürsən ki, nə qədər dəyərli fikirlər mövcuddur və bu fikirlərin Azərbaycan uçun də önəmli böyükdür. AŞ-nin bütün bu sənədlərinə lazımi diqqət yetirilməlidir. Gərək, baxaq görək, Azərbaycanda bunları necə tətbiq etmək olar. İnkişaf etmiş ölkələrin müsbət təcrübəsini bizim cəmiyyətə düzgün tətbiq edə bilsək, çox şeyə nail olarıq. /APA/