Daxili siyasət

Ana səhifə

Daxili siyasət

Dağlıq Qarabağ münaqişəsi: Son döyüşdə kim uduzdu, kim uddu? - TƏHLİL

Dağlıq Qarabağ münaqişəsi: Son döyüşdə kim uduzdu, kim uddu? - <font color=#FF0000>TƏHLİL</font>

07 mart 2008 12:48 (UTC +04:00)

Cəbhə xəttində atəşkəs rejiminin pozulması sırf Ermənistan hakimiyyətinin maraqlarına hesablanmış bir addım idi. Prezident seçkilərindən sonra İrəvanda başlanan dinc nümayişin zorakılıqla dağıdılması və səkkiz nəfərin ölümü Ermənistanı beynəlxalq birlik qarşısında pis vəziyyətdə qoyub. Qan tökülməsinə heç bir formada haqq qazandıra bilməyən rəsmi İrəvanın faktın üstünü ört-basdır etmək cəhdləri də iflasa uğrayıb. Ölkədə fövqəladə vəziyyət elan olunmasına, kütləvi informasiya vasitələrinin fəaliyyətinin məhdudlaşdırılmasına rəğmən 8 nəfərin öldürülməsi faktını beynəlxalq ictimaiyyətdən gizlətmək mümkün olmayıb. Mövcud situasiyada Ermənistan hakimiyyəti seçim etməli idi ya tökülən qanlara görə özünü hansısa formada təmizə çıxarmalı, ya da diqqəti baş verən hadisələrdən yayındırmalı idi. Bu baxımdan Dağlıq Qarabağda qısamüddətli olsa belə hərbi əməliyyatların başlaması Ermənistanın maraqlarına tam cavab verirdi. Başqa sözlə desək, indiki vəziyyətdə Ermənistanın ölkə daxilində baş verən hadisələrdən diqqəti yayındırmaq üçün Dağlıq Qarabağda hərbi əməliyyatlara başlamaqdan başqa variantı yox idi. Buna görə də atəşkəs rejiminin pozulması yalnız Ermənistanın maraqlarına cavab verir. Rəsmi İrəvanın irimiqyaslı əməliyyatlara başlamaqda əsas məqsədlərini aşağıdakı ardıcıllıqla sıralamaq olar:
a) Beynəlxalq aləmin və ölkə ictimaiyyətinin diqqətinin ölkədə baş verən vətəndaş qarşıdurmasından yayındırmaq;
b) Ölkədə nominal stabilliyin Köçəryan rejiminin hakimiyyətdə qalmasından asılı olduğu, müxalifət hakimiyyətə gələcəyi təqdirdə ölkənin müharibə təhlükəsi ilə üz-üzə qalacağı, çoxlu itkilər verəcəyi barədə daxili ictimai rəy formalaşdırmaq;
Ermənistana dəstək verən xarici siyasi qüvvələri (güc mərkəzlərini) çoxsaylı insan ölümü ilə nəticələnən seçkisonrası hadisələrə münasibət bildirmək məcburiyyətindən qurtarmaq;
Beləliklə, Azərbaycan və Ermənistan qoşunlarının təmas xəttində atəşkəs rejiminin uzunmüddətli pozulmasını ölkələrin maraqları kontekstində təhlil edən zaman bu insidentin Ermənistan tərəfindən törədildiyi təsdiqlənir. Bunu təsdiqləyən başqa məqamlar da var. Hadisələrin başladığı ilk dəqiqələrdən Ermənistan rəsmilərinin bir-birinin ardınca mətbuat konfransları keçirmələri və Azərbaycanı hərbi əməliyyatlara başlamaqda suçlamaları bu siyasi təxribatın əvvəlcədən planlaşdırıldığını təsdiqləyir. Erməni təbliğat maşınını əsasən iki istiqamətdə ictimai rəy formalaşdırmağa çalışır:
a) Atəşkəs rejimini Azərbaycan tərəfi pozub və Dağlıq Qarabağda hansısa yerli əhəmiyyətli təpəciyi ələ keçirməyə çalışıb;
b) Azərbaycan tərəfi çoxsaylı itkilər verib;
İlk arqument kökündən yanlışdır və hətta hərb işindən başı çıxmayan adi vətəndaşa da məlumdur ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin taleyini hansısa təpəciyin tutulması həll etmir. Azərbaycanın cəbhə xəttinin bir qədər qabağa çəkmək məqsədilə də atəşkəs rejimini pozması da gülünc iddiadır. Cəbhə xəttinin dəqiq koordinatları mövcuddur və ATƏT sədrinin şəxsi nümayəndəsi Anjey Kaspşikin rəhbərliyi ilə məhz bu koordinatlar üzrə atəşkəs rejiminə riayət olunmasına dair mütəmadi monitorinqlər keçirilir. Azərbaycan tərəfinin cəbhə xəttini bir qədər irəli çəkməsi sözsüz ki, ATƏT tərəfindən mütləq qeydə alınmış olardı. Bunu bilə-bilə Azərbaycan tərəfinin cəbhə xəttini irəli çəkmək istəməsini iddia etmək absurddur.
Təqribən 36 saata yaxın davam edən hərbi qarşıdurmada verilən itkilərin sayı da təxribatın Ermənistan tərəfdən planlaşdırıldığını sübuta yetirir. Azərbaycan tərəfi insidentdən dərhal sonra atəşkəsin pozulması nəticəsində 4 hərbçinin şəhid olması, bir hərbçinin isə yaralanması barədə məlumat yayıb və onların adlarını açıqlayıb. Bu rəqəmlərin düzgün olduğunu APA agentliyinin apardığı müstəqil təhqiqat da sübuta yetirib. APA cəbhə xəttində hərbçilərimizin şəhid olması barədə məlumatları hətta Müdafiə Nazirliyindən belə tez yayır, buna şübhə edənlər agentliyin arxivindəki materialları araşdıraraq haqlı olduğumuza inana bilərlər. APA-nın Azərbaycanın bütün bölgələrini əhatə edən yerli büroları fəaliyyət göstərir və bürolar vasitəsilə bölgələrə Tərtər və Goranboy zonasından şəhid gəlib-gəlməməsi ilə bağlı apardığımız araşdırmalar bu nəticəni ortaya çıxardı Tərtər istiqamətində atəşkəs rejiminin pozulması nəticəsində Azərbaycan tərəfi Müdafiə Nazirliyinin adlarını açıqladığı əsgərlərdən başqa itki verməyib. Ermənistan rəsmilərinin itkilərlə bağlı verdiyi açıqlamalardakı uyğunsuzluqlar isə rəsmi İrəvanın itkilərin gerçək sayını gizlətməyə çalışdığını göstərir. Məsələn, hərbi münaqişə başladıqdan dərhal sonra mətbuat konfransı keçirən Ermənistanın xarici işlər naziri Vardan Oskanyan çoxlu sayda yaralı olduğunu bildirib. Daha sonra Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin mətbuat sözçüsü atışmada yalnız bir erməni baş leytenantın başından yaralandığını bildirib. Prezident Robert Köçəryan isə bəyanatında iki əsgərin yaralandığını deyib. Qondarma “Dağlıq Qarabağ Respublikası”nın “prezidenti” Bako Saakyan döyüşlərdə yaralanmış mayor rütbəli bir zabitə baş çəkdiyini deməklə rəsmi İrəvanın yalanını üzə çıxarıb. Bundan sonra isə iki erməni əsgərinin dəfni zamanı onların yaxınlarının hökumət əleyhinə şüarlar səsləndirmələri nəticəsində Ermənistan polisi ilə qarşıdurma yarandığı barədə məlumat yayılıb. Bu fərqli açıqlamalar əslində erməni tərəfin daha çox itki verdiyini təsdiqləyir. Bu fakt əslində “kim birinci hücuma başlayıb” sualının da cavabıdır. Hücum edən tərəfin daha çox itki verməsi hərbin qanunlarından biridir və Ermənistan tərəfi də daha çox itki verməklə atəşkəs rejiminin məhz bu ölkə tərəfindən pozulması faktını dolayı yolla təsdiqləyib. Ermənilərin nə qədər itki verməsini bu ölkədəki mənbələrə istinadən araşdırmaq mümkün deyil. Sadəcə, Ermənistanda medianın və internet resursların fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması rəsmi İrəvana atışmada verilən itkilərin sayını gizlətməyə imkan verir. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi faktiki olaraq döyüş bölgəsindəki müşahidələri və məlumataları əsasında dəqiq fakt açıqlayıb: 12 erməni əsgəri məhv edilib, 15-i isə yaralanıb. İndiyə qədər Ermənistan bu faktı inkar edəcək heç bir arqument ortaya qoya bilməyib.

Daha bir məqam. Ermənistanın xarici işlər naziri Vardan Oskanyan təmas xəttində atəşin dayandırılması xahişi ilə Azərbaycan rəhbərliyinə və beynəlxalq təşkilatlara müraciət etdiyini bildirib. Analoji xahişlə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin baş qərargah rəisi Seyran Ohanyan da azərbaycanlı həmkarı Nəcməddin Sadıxova müraciət edib. Azərbaycan tərəfi hər iki müraciətin olduğunu təsdiqləyib. Maraqlıdır, əgər Ermənistan doğrudan da insidentdə çox böyük üstünlüyə malik olubsa və itkilər vermirsə, o zaman niyə atəşin dayandırılmasını xahiş edir?

Göründüyü kimi, Ermənistanın başladığı siyasi avantüra yanlış informasiya müharibəsi nəticəsində bu ölkənin əleyhinə işləməyə başlayıb. Əslində indiki situasiyada atəşkəs rejiminin pozulması ətrafında başlamış oyunu bitmiş saymaq olar. Azərbaycan ordusu nəyə qadir olduğunu Ermənistana və beynəlxalq ictimaiyyətə nümayiş etdirib. İndi isə əsas məsələ yenidən beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini Ermənistanda baş verən hadisələrə yönəltməkdir. Çünki ermənilərin ən zəif nöqtəsi mitinqlərin zorakılıqla yatırılması ətrafında baş verən hadisələr və ölkədəki siyasi böhrandır. Rəsmi İrəvan bir neçə il əvvəl dövlət rəhbərlərinin parlamentdə güllələnməsi faktını ört-basdır etməyə qismən nail olsa da, bu dəfə törətdiyi qanlı hadisələrə görə məsuliyyətdən yayınmamalıdır. Diplomatiyanın əsas hədəfi də məhz bu nöqtə olmalıdır. /APA-ANALİTİKA/