Tahir Salahov: “Rəssama alqışlar beş yüz il sonra qismət olur” - MÜSAHİBƏ
- Mən 1928-ci il noyabrın 29-da Bakıda dünyaya gəlmişəm və ayın 29-da Bakıda çoxsaylı dostlarımın əhatəsində yubileyi qeyd edəcəyik. Rusiya, Fransa, ABŞ, Almaniya və digər ölkələrdən həmkarlarım mənim qonağım olacaqlar. Onların sırasında əfsanəvi modelyer Pyer Karden də var. Biz onunla birlikdə Fransa Ölümsüz İncəsənət Əsərləri Akademiyasının üzvüyük. Mən 1986-cı ildə həmin akademiyanın üzvü seçilmişəm. Mənə Moskva Yekaterina Fondunun salonlarında sərgi təşkil etmək də təklif olunub. Yanvarın 15-də orada sərgi və yubiley tədbiri keçiriləcək. Xaricdə də tədbirlər keçirilə bilər.
- Rəssamın öz dünyagörüşünü ifadə edə bilməsi üçün 80 yaş kifayət edirmi?
- Tisian (İntibah dövrünün məşhur rəssamlarından biri, italiyalı – red.) özünün ən yaxşı əsərlərini 90 yaşında yaradıb. Rəssam yaradıcılığı fədakar bir işdir. Mən hesab edirəm ki, bütün sənət nümayəndələri arasında ən fədakar olanlar məhz rəssamlardır. Onlar daim təklikdə çalışırlar və bəzən şöhrət onlara dünyadan köçdükdən sonra çatır. Mən hesab edirəm ki, rəssama alqışlar 500 il sonra qismət olur.
- Bəs siz şöhrət qapısını nə vaxt açdınız?
- 1962-ci ildə SSRİ-ni Venesiya biennalesində (dünyanın ən məşhur təsviri sənət sərgisi – red.) təmsil etmişəm. Öz fərdi sərgimlə sovet təsviri sənətinin şərəfini qorumuşam. Həmin vaxt mənim 34 yaşım vardı. Orada mənim “Təmirçilər”, “Sübh vaxtı Moskva” əsərlərim, Qara Qarayevin portreti, “Neftçi” portreti və natürmortlarım sərgiləndi. Biennale iştirakçısı olmaq böyük avtoritet deməkdir. Bunun İtaliya mətbuatında xoş əks-sədası oldu və bu yazılar sonradan sovet mətbuatında da təkrar çap edildi. İndi ötən illər mənim gözlərimin önündə yenidən canlanır.
- Hazırda bu əsərlər harada saxlanılır?
- Müxtəlif muzeylərdə. Tretyakov Qalereyasında 40-a yaxın rəngkarlıq, qrafika və rəsm işim saxlanılır. Mənim üçün çox xoşdur ki, bunların arasında Qara Qarayevin portreti də var. Tretyakov Qalereyası iri beynəlxalq sərgilərdə bu əsəri hər zaman nümayiş etdirir. Bu əsərləri sərgilərin kuratorları özləri seçirlər. Nyu-Yorkda BMT-nin 60 illiyinə həsr olunmuş sərgidə Rusiya muzeylərində olan və 9 əsri təmsil edən 270 əsər, o cümlədən Qara Qarayevin portreti də sərgiləndi. Daha sonra bu portret Bilbao Muzeyində nümayiş etdirildi. Tretyakov Qalereyasında “Abşeron qadınları” əsərim, Şostakoviçin, Rostropoviçin, Fidan Qasımovanın portretləri və digər rəsm əsərlərim də saxlanılır. Əsər muzeydə və ya şəxsi kolleksiyada saxlanılırsa, o iş yaşayır. Fərdi sərgilərimin keçirildiyi ABŞ-da, Yaponiyada, Çində və digər ölkələrdə də əsərlərim var.
- Xaricdə konkret hansı əsərləriniz var?
- Mən indi sizə çoxlarının bilmədiyi bir işimdən danışacağam. 2002-ci ildə Atatürkün mavzoleyində Atatürk və Qurtuluş savaşı muzeyinin yaradılması işinə mən rəhbərlik etmişəm. Bu qrupa türkiyəli və rusiyalı rəssamlar, o cümlədən mənim şagirdlərim daxil idi. Biz ilyarım orada çalışdıq, uzunluğu 40 metr, eni 8 metr olan 3 diaromdan ibarət hissə və Atatürkün həyat və fəaliyyətini, onun Atatürk kimi formalaşmasını, zəfərlərini, Türkiyə Cümhuriyyətinin quruluşunu əks etdirən 30-a yaxın əsər yaratdıq. (Diarom elə bir məkandır ki, orada müxtəlif bədii və texniki vasitələrin sintezi əsasında insanlarda baxdıqları sənət əsərlərində əks olunmuş hadisələrdə iştirak illüziyası yaradır – red.) Diaromlarda Sakarya və Çanaqqala savaşları və Türkiyənin gələcəyini müəyyən etmiş digər vacib tarixi hadisələr təsvir olunub. Bu məkanın açılışında bizləri müxtəlif mükafat və diplomlarla təltif etdilər.
- Bəs bu barədə niyə məlumat yayılmadı?
- Biz Türkiyədə keçirilən mükafatlandırma mərasimindən Bakıya qayıtdıq və burada dahi həmyerlimiz Müslüm Maqomayevin yubiley tədbirində iştirak etdik. Heydər Əliyevlə söhbət zamanı mən ona Türkiyədən gəldiyimizi bildirdim. Amma o, bizim fəaliyyətimizdən xəbərdar idi və mənə dedi: “Mənə sənin orada böyük işlər gördüyünü söylədilər. Görüşərik və bu haqda ətraflı danışarsan”. Cavab verdim ki, mütləq. Bir qədər vaxt keçdi və o, müalicəyə yollandı. Fikirləşdim ki, mətbuata məlumat versəm və Heydər Əliyev bunu oxusa, düşünər ki, Tahir məni gözləmədi. İlk dəfə məhz Heydər Əliyevə məlumat vermək istəyirdim, ona görə də heç yerdə bu haqda danışmadım. Lakin taleyin hökmü başqa cür oldu. Heydər Əliyev dünyadan köçdü və mən gördüyüm iş haqqında ona danışa bilmədim. Məhz bu səbəblə Atatürkün Mavzoleyində çalışan yaradıcı qrupa başçılıq etdiyimi çoxları bilmir.
- Sizin emalatxananız muzeyi, yaradıcılıq mərkəzini xatırladır. Bu emalatxananın hər hansı statusu varmı?
- Mən 16 ildir burada məskən salmışam və burada çalışıram. Əvvəl hər şey primitiv səviyyədə idi, yavaş-yavaş qaydaya saldım. Bakıya gəldikdə burada yaratdığım işləri burada qoyub getmişəm. Düşünürəm ki, status verərlər, amma mən özüm heç nə istəmirəm. İlk dəfədir ki, burada jurnalistləri qəbul edirəm. Ötən illər ərzində heç kimi dəvət etməmişdim, indi isə yubileyə gələn qonaqlarımı qəbul etmək istəyirəm. Bunu mərhum musiqişünas Firudin Şuşinskidən öyrənmişəm. Hələ Qarabağ hadisələrindən çox-çox əvvəl o, milli musiqi alətləri haqqında kitab yazmış və düşmənlərimizə cavab vermişdi. Bundan sonra onun müəyyən problemləri oldu. O çətin günlərdə mən onun portretini yaratmışdım. Evdə musiqi alətləri, fotoşəkillər və həyat tarixçəsinin sərgiləndiyini ilk dəfə onun evində gördüm. Bu, ibrətamiz idi və məndə də belə arxiv və öz həyatıma aid bu cür fon yaratmaq ideyası yarandı.
- İllər ötdükcə Azərbaycan öz dünya şöhrətli dahilərini itirir. Bəs niyə onların əvəzinə yeniləri gəlmir?
- Gəlir. Hər şeyə ümidli baxmaq lazımdır. Azərbaycan həmişə dünyaya istedadlar bəxş edib. Hazırda mükəmməl gənc heykəltəraş və rəssamlarımız var. Rəssamlıq Akademiyasında dövlət komissiyasının sədriyəm, bakalavr və magistrlərdən imtahan götürürəm. Bizdə çox gözəl gənclik var. Hər şey tədricən və gözlənilmədən olacaq.
- Bakının göz önündə dəyişən çöhrəsinə münasibətiniz necədir?
- Bakı müasir şəhərin doğuşu ərəfəsindədir. Bu barədə müxtəlif mülahizələr ola bilər. Vaxtilə 1926-cı ildə baş memar İvanitski təklif etmişdi ki, Bakı Qara şəhər istiqamətində böyüsün, sənaye hissəsi isə Qaradağ tərəfdə olsun. Bu ideyaya yalnız indi gəlib çıxıblar. Mən dəyişikliklərə nikbinliklə baxıram.
İncəsənət
Əməkdar artist Arif Mirzəyev dəfn edilib - YENİLƏNİB-1
Bakı Beynəlxalq İncəsənət Festivalının ikinci mövsümündə 10 mindən çox tamaşaçı iştirak edib
Bakı Media Mərkəzinin istehsalı olan “Sükut içində addımlar” filminin təqdimat mərasimi keçirilib - FOTO
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva və ailə üzvləri dünya şöhrətli skripkaçı Devid Qarrettin simfonik şousunu izləyiblər
Xəbər Lenti
Bakıda Azərbaycan və Avstriya arasında siyasi məsləhətləşmələr keçirilib
Tarixçi Aydın Balayevin “Azərbaycan türkləri" əsəri Azərbaycan dilində nəşr edilib
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavinlərinin sayı artırılıb - FƏRMAN
Bakıda növbəti dəfə Gələcəyin Peşələri Sammiti keçirilib - FOTO
Almaniyanın xarici işlər naziri Ermənistana gedib
Rafiq Danakari: Amaras monastırına ziyarət xüsusi əhəmiyyət daşıyır
Gəncədə yol qəzasında 4 nəfər xəsarət alıb
Moldova Rusiyaya nota verib
Sumqayıt bulvarında 20 yaşlı oğlan dənizdə batıb - VİDEO
Şençjen sammiti: Çin, ABŞ və Rusiya liderlərinin görüşü beynəlxalq münasibətlərdə dönüş yarada biləcəkmi? – TƏHLİL
Birbank Private PWM və The Banker tərəfindən Azərbaycanın ən yaxşı özəl bankı seçilib
Azərbaycan və bp enerji layihələrinin inkişaf perspektivlərini müzakirə edib
Azərbaycanla Gürcüstan arasında iqtisadi tərəfdaşlığının genişləndirilməsi müzakirə edilib
Uşakov: Putin və Tramp bu gün görüşə bilərlər
Belçika ilə Fransa Ukraynaya ilin sonunadək 12 qırıcı təyyarə verəcək
Nazir: Minimum əməkhaqqının artırılması özəl sektorda maaş artımlarına təkan verir
Ağıllı saatlara görə aksiz vergisi alınacaq
Emin Əmrullayev: İxtisas seçimində əmək bazarının tələbləri hər zaman nəzərə alınmır
Trampın Çinə səfəri başlayıb
Alban-Udi icmasının nümayəndələri Amaras monastırını ziyarət edib - FOTO
Anar Əliyev: Süni intellekt daha çox ali təhsil və akademik bilik tələb edən peşələrə təsir göstərəcək
Nazir: Sertifikasiya nəticələrinə əsasən, işdən azad edilənlərin çoxu ibtidai sinif müəllimidir
Qevorq Papoyan: Ermənistan Aİİ-ni Avropa İttifaqı ilə əvəz etməyi nəzərdən keçirmir
Sabah Bakıda 21 dərəcə isti olacaq
Emin Əmrullayev: Əsas prioritetlərdən biri ibtidai təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsidir
Samuxda minik maşını aşıb, ölən və xəsarət alan var - YENİLƏNİB-1 - FOTO
Qlobal təhsil bazarında yeni süni intellekt platforması - UniDestin fəaliyyətə başladı
“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib
Təhsil müəssisələrində istilik sistemləri ilə bağlı mövcud vəziyyət açıqlanıb
Yohann Vadeful: Bakıda açıq dialoq apardıq
Rusiya ordusu Xarkov vilayətində bazara zərbə endirib, 12 nəfər yaralanıb
Əsgər ölümündə təqsirləndirilən həkim həbs olunub, 9 min manat təzminat ödəyəcək
Nəqliyyat vasitələrinin utilizasiyası fondu ləğv olunur
Bakıda ödənişli hərəkət zonalarından toplanan haqq dövlət büdcəsinə ödəniləcək
Məqsədli büdcə fondları ləğv olunur, daxilolmalar dövlət büdcəsinin gəlirlərinə aid ediləcək
Baytarlıq pasportunun verilməsinə dövlət rüsumu 30 manat olacaq
Qoyun əti üzərinə nişan qoyulması üçün dövlət rüsumunun məbləği 2 dəfə azaldılır
Sahibkarlar işlənmiş məişət cihazları, mobil telefonlar və heyvan tullantılarını nağd qaydada ala biləcək
Baytarlıq şəhadətnaməsinin verilməsinə görə dövlət rüsumu ləğv edilir
Azərbaycandakı diplomatik nümayəndəliklər üçün vergiylə əlaqədar yeni mexanizm təklif edilir
“ƏDV geri al” mexanizmi bütün konsert növlərini əhatə edəcək
Onlayn ticarətə dair yeni prosedur müəyyənləşir
Vergi ödəyicisi könüllü şəkildə sadələşdirilmiş vergidən gəlir (mənfəət) vergisinə keçə biləcək
İctimai iaşə fəaliyyəti göstərən vergi ödəyiciləri üçün yeni güzəşt olacaq
Ölkə daxilində yükdaşıma fəaliyyəti ilə məşğul olanlara 8% dərəcə ilə sadələşdirilmiş vergi hüququ veriləcək
“ƏDV geri al” mexanizminin əhatə dairəsi genişləndirilir
Mehmanxana (hotel) və sanatoriya fəaliyyətinə dair yeni vergi güzəşti müəyyən olunur
Traktorların satışı və ehtiyat hissələrinin idxalı 6 il müddətinə ƏDV-dən azad olunacaq
Bir sıra vergi güzəştlərinin müddəti uzadılır
Kiçik sahibkarlıq subyektləri üçün yeni güzəşt müəyyənləşir