Azərbaycan Müəllif Hüquqları Agentliyinin sədri: “Babacanyan Üzeyir Hacıbəylidən oğurluq edib, onun “Vaqarşabat rəqsi” plagiatdır”
K. İmanovun bildirdiyinə görə, erməni bəstəkarları Komitas və Babacanyanın Üzeyir Hacıbəylinin musiqisi əsasında yenidən işlədikləri rəqsləri hətta plagiat kimi yox, törəmə əsər kimi götürülsə belə, onlar Üzeyir bəyin əsərindən qat-qat “cavandır”: ““Vaqarşabat rəqsi”nin 1944-cü ildə “yaradıldığı” müəyyən edilib. Əslində, Babacanyanın “Vaqarşabat rəqsi” kimi təqdim edilən “əsər” Üzeyir Hacıbəylinin “O olmasın, bu olsun” adlı operettasından mənimsənilib və plagiatdır. Amma çox sonralar, keçən əsrin 80-ci illərində Babacanyan mərkəzi televiziya verilişlərinin birində çıxış edərkən Üzeyir Hacıbəylinin məşhur “Arşın mal alan” operettasının “kökləri”ni Qarabağın hansısa erməni kəndlərindən birində oxunan melodiyalarda “tapmış” və bununla da dolayısı yolla böyük Azərbaycan bəstəkarını plagiatçılıqda günahlandırmağa cəhd göstərmişdi. Bununla yanaşı, o özünə də haqq qazandırmağa çalışıb, “Vaqarşabat rəqsi”nin melodiyasının Üzeyir bəydən yox, erməni xalq musiqisindən götürüldüyünə işarə verirdi”.
Azərbaycanlıların əvvəllər erməni mədəni oğurluqları barədə susduqlarını etiraf edən K. İmanovun fikrincə, bu gün erməni plagiatlığının belə geniş yayılmasının bir səbəbini də məhz bunda axtarmaq lazımdır: “Amma gec də olsa, indi susmamalıyıq və hər şeyi olduğu kimi danışmalıyıq. Onu da qeyd etməliyik ki, ermənilər qədim Azərbaycan ərazisində-Qərbi Azərbaycanda özlərinə dövlət yaratdıqdan sonra Azərbaycan xalq mahnı və rəqslərini nota köçürərək mənimsəməyə başlayıblar. Bu məqsədlə 1925-ci ildə İrəvanda Elm və İncəsənət İnstitutu yanında xalq musiqisi və folklorunun toplanması və öyrənilməsi ilə məşğul olan xüsusi bölmə yaradıldı. Bu bölmənin əsas məqsədi Qərbi Azərbaycanın qədim torpaqlarında xalq musiqimizi və rəqslərimizi nota almaqdan ibarət idi. Bu bölməyə çoxsəsli klassik erməni musiqisinin banisi S. Komitasın şagirdi S. Məlikyan rəhbərlik edirdi. Çoxsaylı erməni tədqiqatlarında “Erməni musiqisinin dahisi” kimi təqdim olunan S. Komitasın özü isə 1959-cu ildə çapdan çıxmış “Ensiklopedik musiqili lüğət”ə uyğun olaraq, dini musiqi ilə aludəçilikdən savayı, sozügedən rəqsin də daxil olduğu üç mindən artıq musiqini (mahnını) yazıya köçürüb ki, hazırda onlardan 500-ə yaxını saxlanılır. Odur ki, Komitası uzun müddət bəstəkar kimi yox, etnoqraf kimi təqdim edirdilər. Yazıya köçürülmüş həmin xalq musiqisindən biri də “Yes keza tesa” adı altında erməni xalq mahnısı kimi verilmiş qədim Azərbaycan mahnısı “Sarı gəlin”dir (“Etnoqrafik toplu”, c. 1, № 56). Başqa mahnılar sırasında “Sarı gəlin” də S. Məlikyan tərəfindən Komitasın “Etnoqrafik toplusu”nda şərhlə nəşr olunub. Bu kompilyasiya “SSRİ xalqları musiqisi tarixi”ndə (1, 1970) qeyd edildiyi kimi, sonralar bəstəkar K. Zaxaryanın işləməsində (təxminən ötən əsrin 30-cu illərində) verilib. Bu musiqi oğurluğunun təkrarı ilə indi də qarşılaşırıq: həm müxtəlif xarici televiziya kanallarında, həm də xarici mətbuatda arabir sezdirilir ki, bu, “erməni xalq mahnısı”dır. Amma plagiat plagiatdır”.
Müəllif Hüquqları Agentliyinin rəhbəri məsələyə yanaşmada erməni etiraflarına diqqət yetirməyi də məsləhət görüb, bununla hər şeyin aydın olacağını vurğulayıb: “Məsələn, XIX əsrin məşhur erməni xadimlərindən biri olan M. Nalbandyan yazırdı ki, “erməni melodiya və havalarının çoxu türklərdən (azərbaycanlılardan) götürülüb. Mən ermənilərin yaşadığı çox yerdə olmuşam. Həmişə təmiz ermənicə olan bir şey eşitmək istəmişəm. Təəssüf ki, bu günədək buna nail olmamışam! Düşünürəm ki, bizim musiqi alətlərinin adları: saz, santur, kaman-hamısı türkcədir” (“Qədim şeirlər və mahnılar haqqında”, Əsərlərinin tam külliyyatı, c. 1). Bu isə Q. Ağayanın məşhur fikridir: “Bu dil (Azərbaycan) ermənilər üçün doğma kimidir. Məhz buna görə də biz azərbaycanca oxuyuruq”. Məşhur mütəxəssis A.Koroşşenko “Şərq, daha çox Qafqaz musiqisi üzərində müşahidələr” əsərində yazırdı ki, “...ermənilərin özlərinin xalq musiqisi yoxdur” (“Moskva xəbərləri”, 1896). Sovet dövründə xalq musiqisinin toplanması və yazıya köçürülməsi ilə məşğul olmuş erməni bəstəkarı və musiqişünası Sp. Məlikyan da onun nöqteyi-nəzəri ilə həmfikir idi. M. Muradyan və Q. Tiqranovun da redaksiya heyətinə daxil olduğu “SSRİ xalqları musiqisinin tarixi”ndə (M., 1970) bu barədə belə yazılıb: “O, xalq musiqisini toplamaq və yazmaq məqsədi ilə ekspedisiya işlərində müntəzəm iştirak edərək, əsl xalq mahnılarını aşkar edib qələmə alarkən erməni xalq musiqisinin orijinallığını, özünəməxsusluğunu inkar etdi”. Məhz, bu səbəbdən M. Muradyan “XIX-XX əsrlərdə erməni-rus musiqi əlaqələri tarixindən” əsərində Sp. Melikyanın fikrini əsaslandıran “təsir nəzəriyyəsi”ni kəskin tənqid etmişdi, çünki bu nəzəriyyəyə əsasən, “erməni musiqisi müxtəlif mədəniyyətlərin təsirinin nizamsız yığımından ibarətdir”. Mən erməni etiraflarının və nəticə etibarı ilə onların plagiatçılıq əməllərini təsdiq edən misalların sayını artıra da bilərəm. Amma söylədiklərim də sübut edir ki, ermənilərin Azərbaycan bəstəkarı Üzeyir Hacıbəylinin “O olmasın, bu olsun” əsərinin motivləri əsasında çəkilmiş eyni adlı filmin qonaqlıq səhnəsində səsləndirilən musiqini oğurlayaraq erməni nümunəsi kimi təqdim etmələrinin də heç bir əsası və kökü yoxdur. Bu, sadəcə, növbəti erməni plagiatlığından başqa bir şey deyil”.
İncəsənət
Əməkdar artist Arif Mirzəyev dəfn edilib - YENİLƏNİB-1
Bakı Beynəlxalq İncəsənət Festivalının ikinci mövsümündə 10 mindən çox tamaşaçı iştirak edib
Bakı Media Mərkəzinin istehsalı olan “Sükut içində addımlar” filminin təqdimat mərasimi keçirilib - FOTO
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva və ailə üzvləri dünya şöhrətli skripkaçı Devid Qarrettin simfonik şousunu izləyiblər
Xəbər Lenti
General Natiq Əliyevin külli miqdarda dələduzluqda ittiham olunan qızı barəsində qərar verilib
ABŞ Qeşm adasında SEPAH-ın raket buraxılış məntəqəsinə zərbə endirib
Gürcüstan Müdafiə Qüvvələri komandanı Azərbaycan xüsusi təyinatlılarının məşğələsini izləyib - VİDEO
Aİ komissarı: Rusiya gələn il Ukraynaya 20 milyon dron buraxmağı planlaşdırır
“INMerge 2026” innovasiya sammitinə 94 ölkədən 1300-dən çox startap müraciəti daxil olub
Ukrayna ordusu Krasnodarda iki neft emalı zavodunun vurulduğunu təsdiqləyib
Sumqayıtda payız-qış mövsümü ilə bağlı müşavirə keçirilib
KİV: Putin Çinə nüvə çantası ilə gedib - VİDEO
Seneqal sahillərində miqrant qayığı batıb, 50-dən çox insan itkin düşüb
Bu il 6 vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 nəfər cərimələnib
CENTCOM komandanı İsrail ordusunun ali rəhbərliyi ilə İranı müzakirə edib
DİN 104 kq narkotik, 8 min həbi dövriyyədən çıxarıb, 8 nəfər tutulub- VİDEO
Özbəkistanın axtarışa verdiyi şəxs Azərbaycanda saxlanılaraq təhvil verilib
Paşinyan TRIPP-in texniki parametrlərinin Azərbaycanla razılaşdırılmalı olduğunu bildirib
Əli Əsədov Gürcüstan Baş nazirinin müavini ilə görüşüb
Paşinyan Azərbaycanla sərhədyanı çayların birgə istifadəsi üzrə əməkdaşlıqdan danışıb
Neft və qaz ixrac edən ölkələr Antalyada enerji və iqlim məsələlərini müzakirə edib
Antalyaya uçan Rusiya təyyarəsində bomba təhlükəsi barədə məlumat daxil olub - YENİLƏNİB
Dövlət qulluğunda fəaliyyətin davam etdirilməsi ilə bağlı növbəti imtahan ləğv edilib, ödəniş geri qaytarılacaq
Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin iclası keçirilib
Rusiya millisi AVRO-2028-in seçmə mərhələsinin püşkatmasına daxil edilməyib
Yeni hüquqi tənzimləmələrin tətbiqi ilə bağlı dövlət qulluğuna daxili müsahibə elanı ləğv edilib
Birbank-ın “Böl-ödə” krediti ilə 15 000 AZN-dək alış-verişi 6 ayadək komissiyasız hissələrə bölün
Bakıda və bəzi rayonlarda külək güclənəcək - XƏBƏRDARLIQ
Bakı Dialoqunun yekun Bəyannaməsi BMT-nin rəsmi sənədi kimi yayılıb
Şuşanın "İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının turizm paytaxtı” tədbirinin bağlanış mərasimi keçirilir
Su və Meliorasiya üzrə Layihələndirmə və Elmi Tədqiqat İnstitutunun işçilərinin sayı və əməkhaqları müəyyənləşib
Peskov Putin və Si Cinpinin Ukraynadakı münaqişəni müzakirə etdiklərini açıqlayıb
Putin və Tramp Çində ayaqüstü söhbət ediblər - VİDEO
Abşeronda yük maşınlarından 10 min manatlıq oğurluq edilib
İran ordusu ABŞ-a məxsus MQ-9 PUA-sını vurduğunu bildirir
“AzerGold” rəsmiləri Filizçay layihəsi ilə bağlı Balakəndə yerli icma nümayəndələri ilə görüşüblər - FOTO
“Real Madrid” Arda Gülərlə yeni müqavilə imzalayıb
Oğuzda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs olunub
Azərbaycan Prezidenti Edqars Rinkeviçsi təbrik edib
Prezident İlham Əliyev Oman Sultanına təbrik ünvanlayıb
Putin, Tramp və Si Cinpin arasında üçtərəfli danışıqların mövzuları açıqlanıb
Kreml Putin və Trampın ikitərəfli görüşünün vaxtının hələ razılaşdırılmadığını bildirib
Bakıda Azərbaycan və Avstriya arasında siyasi məsləhətləşmələr keçirilib
Tarixçi Aydın Balayevin “Azərbaycan türkləri" əsəri Azərbaycan dilində nəşr edilib
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavinlərinin sayı artırılıb - FƏRMAN
Bakıda növbəti dəfə Gələcəyin Peşələri Sammiti keçirilib - FOTO
Almaniyanın xarici işlər naziri Ermənistana gedib
Rafiq Danakari: Amaras monastırına ziyarət xüsusi əhəmiyyət daşıyır
Gəncədə yol qəzasında 4 nəfər xəsarət alıb
Moldova Rusiyaya nota verib
Sumqayıt bulvarında 20 yaşlı oğlan dənizdə batıb - VİDEO
Şençjen sammiti: Çin, ABŞ və Rusiya liderlərinin görüşü beynəlxalq münasibətlərdə dönüş yarada biləcəkmi? – TƏHLİL
Birbank Private PWM və The Banker tərəfindən Azərbaycanın ən yaxşı özəl bankı seçilib