Maliyyə

Ana səhifə

Maliyyə

Azərbaycan Vergilər Nazirliyi büdcə proqnozunu 29% kəsirlə icra edib

02 mart 2010 08:12 (UTC +04:00)

Bakı. Nicat Mustafayev – APA-Economics. Ötən il ərzində Azərbaycanda davam etdirilən iqtisadi islahatlar nəticəsində ölkədə iqtisadi sabitlik qorunub saxlanılıb. «APA-Economics»in məlumatına görə, Maliyyə Nazirliyinin bununla bağlı yaydığı rəsmi xəbərə əsasən, 2008-ci illə müqayisədə 2009-cu ildə ölkədə ümumi daxili məhsul (ÜDM) 9,3% artaraq 34 578,7 mln. manata, qeyri-neft sektoru üzrə isə 3,2% artaraq 15,7 mlrd. manata çatıb. Adambaşına düşən ÜDM 7,9% artaraq 3 917,3 manat (4 874,1 ABŞ dolları), orta aylıq əmək haqqı 8,6% artaraq 298 manat, əhalinin adambaşına gəlirləri 6,7% artaraq 2 537,2 manat təşkil edib, vergi və digər icbari ödənişlər çıxıldıqdan sonra əhalinin sərəncamında qalan vəsait isə 8,7% artıb.

Ötən il ərzində əhalinin pul gəlirlərinin artım sürəti mövcud inflyasıyanı bir necə dəfə üstələyib. Belə ki, 2008-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə inflyasiya tempi 20,8%-dən 1,5%-ə qədər azalıb.

Bundan başqa, 2008-ci illə müqayisədə əhaliyə göstərilən pullu xidmətlərin həcmi 12,5%, pərakəndə əmtəə dövriyyəsi isə 8,9% artıb.

Eyni zamanda, 2009-cu ildə dövlət büdcəsinin mədaxil proqnozu 12,177 mlrd. manata qarşı 10 325,9 mln. manat və ya 84,8% icra olunub ki, bu da 2008-ci illə müqayisədə 436,8 mln. manat və ya 4,1% azdır.

Büdcə daxilolmalarının 39,8%-i və ya 4 113,5 mln. manatı Vergilər Nazirliyi, 10,8%-i və 1 112,7 mln. manatı Dövlət Gömrük Komitəsi (DGK) tərəfindən təmin edilib, 47,6%-i və ya 4,915 mlrd. manatı Dövlət Neft Fondundan (ARDNF), 1,8%-i və ya 184,7 mln. manatı isə sair mənbələrdən daxil olub.

Vergilər Nazirliyi mədaxil proqnozunu 71,5% icra etməklə dövlət büdcəsinə 4 113,5 mln. manat vəsait təmin edib ki, bu da proqnoza nisbətən 1 636,5 mln. manat, 2008-ci illə müqayisədə isə 1 581,9 mln. manat və ya 27,8% azdır.

Bununla yanaşı, 2009-cu ildə dövlət büdcəsinə vergi orqanları vasitəsilə toplanmış vəsaitin 30,9%-i və ya 1 272,6 mln. manatı Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (ARDNŞ), 12,5%-i və ya 513,2 mln. manatı isə Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat Şirkətinin (ABƏŞ) mənfəət vergisinin payına düşüb.

Vergilər Nazirliyi tərəfindən 2009-cu ildə toplanmış ümumi vəsaitlərin 56,6%-ni və ya 2 327,7 mln. manatını qeyri-neft gəlirləri təşkil edib ki, bu da proqnoza nisbətən 742,3 mln. manat və ya 24,2% az, 2008-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə isə 70 mln. manat və ya 3,1% çoxdur.

Bundan başqa, 2008-ci illə müqayisədə ARDNŞ-dan dövlət büdcəsinə 1,2% və ya 15,8 mln. manat, ABƏŞ-in mənfəət vergisindən isə 76,1% və ya 1 636,2 mln. manat az vəsait daxil olub.

Ötən il ərzində DGK proqnoza 85,6% əməl edərək büdcəyə 1 112,7 mln. manat vəsait təmin edib ki, bu da proqnoza nisbətən 187,3 mln. manat az, 2008-ci illə müqayisədə isə 2,3 mln. manat və ya 0,2% çoxdur.

Azərbaycan Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi tərəfindən dövlət əmlakının icarəyə verilməsindən icarə haqqı şəklində büdcəyə 5 mln. manat və ya proqnoza nəzərən 6,4% çox vəsait təmin edilib.

Dövlət büdcəsindən maliyyələşən təşkilatların büdcədənkənar daxilolmaları üzrə 137 mln. manat proqnoza qarşı büdcəyə 97,7 mln. manat vəsait daxil olmaqla icra 71,3% təşkil edib.

Eyni zamanda, 2009-cu ildə sair gəlirlərdən nəzərdə tutulan 70,3 mln. manata qarşı büdcəyə 82 mln. manat vəsait daxil olub ki, bu da 2008-ci illə müqayisədə 62,7% çoxdur.

ARDNF-dan 2009-cu il ərzində büdcədə nəzərdə tutulmuş 4,915 mlrd. manat vəsait tam daxil olub ki, bu da 2008-ci illə müqayisədə 1,115 mlrd. manat çoxdur.

Ötən il dövlət büdcəsinin xərcləri 12,355 mlrd. manat proqnoza qarşı 10,567 mlrd. manat və ya 85,5% icra edilib ki, bu da 2008-ci illə müqayisədə 207,2 mln. manat və ya 1,9% azdır.

Hesabat ilində sosialyönümlü tədbirlərin (elm, təhsil, səhiyyə, sosial təminat, mədəniyyət xərcləri) maliyyələşdirilməsinə dövlət büdcəsi xərclərinin 26,2%-i və ya 2,763 mlrd. manatı yönəldilib ki, bu da 2008-ci illə müqayisədə 450,4 mln. manat və ya 19,5% çoxdur.

Qeyd edək ki, 2008-ci illə müqayisədə 2009-cu ildə kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı, balıqçılıq, ovçuluq və ətraf mühitin mühafizəsi xərclərinə 108,5 mln. manat və ya 38,5%, mənzil və kommunal təsərrüfatı xərclərinə 38,8 mln. manat və ya 24,9%, sosial müdafiə və sosial təminat xərclərinə 207,9 mln. manat və ya 24,6%, məhkəmə hakimiyyəti, hüquq-mühafizə və prokurorluq xərclərinə 115 mln. manat və ya 21,5%, təhsil xərclərinə 168,2 mln. manat və ya 17,2%, səhiyyə xərclərinə 56,2 mln. manat və ya 16,2%, ümumi dövlət xidmətləri xərclərinə 97,2 mln. manat və ya 14,7%, mədəniyyət, incəsənət, informasiya, bədən tərbiyyəsi və digər kateqoriyalara aid edilməyən sahədə fəaliyyət xərclərinə 18,1 mln. manat və ya 12,9%, iqtisadi fəaliyyətlə bağlı xərclərə 2,1 mln. manat və ya 1,5% çox vəsait yönəldilib.

Xatırladaq ki, 2009-cu ilin dövlət büdcəsi 241,1 mln. manat kəsirlə icra olunub.