Maliyyə

Ana səhifə

Maliyyə

Azərbaycan Mərkəzi Bankı növbəti rüblük «Pul siyasəti icmalı»nı açıqlayıb

07 may 2010 10:42 (UTC +04:00)

Bakı. Vahab Rzayev – APA-Economics. Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB) 2010-cu ilin I rübündə öz siyasətini xarici iqtisadi mühitin nisbətən yaxşılaşması və ölkədə iqtisadi artımın davam etməsi şəraitində həyata keçirib. «APA-Economics»in məlumatına görə, bu bəyanat AMB tərəfindən hazırlanmış növbəti rüblük «Pul siyasəti icmalı»nda əks olunub.

Belə ki, ötən ilin müvafiq dövründən fərqli olaraq, 2010-cu ilin yanvar-mart aylarında Azərbaycanın ixrac etdiyi məhsulların dünya qiymətləri yüksəlməyə meyl göstərib, yerli bankların beynəlxalq pul bazarlarına çıxış imkanları nisbətən yaxşılaşıb. Ölkə daxilindəki iqtisadi artım xarici mühitin yaxşılaşmasından əlavə 2009-cu ildə həyata keçirilmiş böhrana qarşı tədbirlərdən də qaynaqlanıb. İcmalda deyilir ki, Mərkəzi Bank 2010-cu il üçün bəyan etdiyi pul siyasətinin başlıca istiqamətlərinə uyğun olaraq hesabat dövründə inflyasiyanın aşağı səviyyədə saxlanılmasına, manatın məzənnəsinin sabitliyinin qorunmasına, bank-maliyyə sektorunda sabitliyin dərinləşdirilməsinə və iqtisadiyyatın pula olan tələbinin ödənilməsinə yönəldilmiş siyasət həyata keçirib. Qlobal və daxili makroiqtisadi mühitin yaxşılaşmasına baxmayaraq, AMB potensial risklərin qabaqlayıcı rejimdə neytrallaşdırılmasını daim diqqət mərkəzində saxlayıb.

İcmala əsasən, 2009-cu ildə Azərbaycanda hökumət və Mərkəzi Bank tərəfindən məcmu tələbin dəstəklənməsi istiqamətində görülmüş işlər cari ilin I rübündə iqtisadi artımın davam etməsinə şərait yaradıb. Beynəlxalq konyunkturun yaxşılaşması və xarici maliyyələşmə mənbələrinin bərpası da dövr ərzində daxili iqtisadi artıma əlavə təkan verib. Qlobal iqtisadiyyatda bərpa meyllərinin güclənməsi şəraitində cari ilin ötən dövründə ölkənin xarici mövqeyinin yaxşılaşması müşahidə olunub. Nəticədə, 2010-cu ilin yanvar-fevral aylarında xarici ticarət dövriyyəsi 3,9 mlrd. dollar təşkil edib ki, bunun da 3,2 mlrd. dolları ixracın, 0,7 mlrd. dolları isə idxalın payına düşür. Ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə ixracın 2,2 dəfə artması, idxalın isə 24% azalması ilə xarici ticarət balansının profisiti 4,4 dəfə artıb. Hazırda ixracın və idxalın ÜDM-də payı müvafiq olaraq 42% və 9% təşkil edir. Beləliklə, dövr ərzində xarici ticarət balansında 2,5 mlrd. dollar həcmində profisit yaranıb.

Cari ilin I rübündə məcmu tələbin bütün komponentləri, o cümlədən son istehlak xərcləri, investisiyalar və xarici tələb iqtisadi artıma müsbət təsir göstərib. Belə ki, 2010-cu ilin I rübündə son istehlak xərcləri iqtisadi artımın başlıca faktorlarından olub. Ev təsərrüfatlarının istehlakına gələrək, 2010-cu ilin I rübündə əhalinin nominal pul gəlirləri 6,5% artıb və bunun 74,1%-i son istehlaka yönəlib. Əhalinin son istehlak xərcləri real ifadədə 6%-dən çox artaraq 3,7 mlrd. manat və ya ÜDM-in 40%-ni təşkil edib. Ölkə üzrə orta aylıq əmək haqqının 4,1% artaraq 304 manat təşkil etməsi də son istehlakın ÜDM-in strukturunda yüksək payının qorunub saxlanılmasına töhfə verib. Mərkəzi Bankın hesablamalarına görə, bunun nəticəsində həm pərakəndə əmtəə dövriyyəsi, həm də əhaliyə göstərilən pullu xidmətlər ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə müvafiq olaraq 8,3% və 10,6% artıb.

Hökümətin istehlak xərcləri sahəsində başlıca olaraq dövlət büdcəsindən mal və xidmətlərə çəkilən məsrəflər hesabına formalaşıb və dövr ərzində büdcə xərclərinin 38,8%-ni əmək haqqı, pensiya və müavinət ödənişləri təşkil edib ki, bu da ötən ilki səviyyədən 10,6 faiz bəndi çoxdur.

Cari ilin I rübündə iqtisadiyyatın kapitallaşma səviyyəsinin artması davam edib. Belə ki, iqtisadiyyata investisiya qoyuluşları ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 4,9% artıb. Əsas kapitala yönəldilən investisiyaların 64,5%-i qeyri-neft sektorunun payına düşüb. Qeyri-neft sektoru sahələri arasında kənd təsərrüfatı, kimya, ticarət və səhiyyə sahələrinə investisiyalar xüsusilə yüksək templə artıb. Qeyri-neft sektorunda sərmayə qoyuluşlarının təşviq edilməsində dövlət investisiyaları ilə yanaşı bank kreditlərinin də mühüm rolu olub. Belə ki, investisiya məqsədlərinə yönəldilən bank kreditləri 24,6% artıb.

Bütün bu makroiqtisadi əsaslar I rübdə Mərkəzi Bank 2010-cu il üzrə pul siyasətinin bəyan olunmuş başlıca istiqamətlərinə uyğun olaraq öz fəaliyyətini inflyasiyanın məqbul səviyyədə saxlanması, manatın məzənnəsinin sabitliyinin qorunması, bank-maliyyə sektorunda sabitliyin daha da möhkəmləndirilməsi, iqtisadiyyatın pula olan tələbatının ödənilməsi kimi hədəflərin reallaşmasına yönəltməsi və qarşıda qoyulan vəzifələrə nail olmasına imkan yaradıb. Belə ki, inflyasiya səviyyəsi hədəf çərçivəsində olub, manatın məzənnəsi sabit qalıb, maliyyə sektorunda sabitlik qorunub, pul kütləsi iqtisadi artıma adekvat dəyişib.