Sənaye və energetika

Ana səhifə

«Ekonomist» jurnalı: «Dünya bazarında neftin bahalaşması fonunda Azərbaycanda neft hasilatının azalması iqtisadi inkişafı ləngidir»

29 mart 2011 09:23 (UTC +04:00)

Artıq bir neçə iri ölkə üzrə proqnoz artımı baş verib və real göstəricilər tədricən yenilənmiş proqnozların düzgün olduğunu göstərir.

«APA-Economics»in məlumatına görə, Azərbaycan da bu proseslərdən kənarda qalmayıb. Belə ki, əgər yanvar ayında ölkədə ÜDM-in illik artımı 0,8% təşkil edibsə, yanvar-fevral aylarında bu göstərici artıq 1,4%-ə bərabər olub.

«Ekomonist» jurnalının ekspertlərinin fikrincə, neftin qiyməti hazırkı səviyyədə qalacağı və ya daha da artacağı təqdirdə Azərbaycanda iqtisadi artım proqnozlarınin yüksələcəyi istisna olunmur. Xatırladaq ki, ölkə hökumətinin proqnozlarına görə, 2011-ci ildə Azərbaycanda iqtisadi artım 3,8%, Beynəlxalq Valyuta Fondunun proqnozuna görə isə 2,8% təşkil edəcək. Lakin digər neft ixrac edən ölkələrində olduğu kimi, real artım daha yüksək ola bilər.

Lakin bu, baş verməyə də bilər. Belə ki, mənfi amil ondan ibarətdir ki, Azərbaycanda son aylarda neft hasilatında azalma baş verir. Belə ki, fevral ayında neft hasilatı yanvarla müqayisədə 5,7% azalıb, yanvar-fevral aylarında isə azalma illik müqayisədə 0,2% təşkil edib. Bu səbəbdən neft ÜDM-nin artması əvəzində, azalması baş verir. Qeyd edək ki, yanvar-fevral ayları üzrə qeyri-neft ÜDM-in artım tempi 3,8%-ə bərabər olub ki, bu da ümumi iqtisadiyyatın göstəricisindən 2,7 dəfə çoxdur. Bu fakt onu göstərir ki, neft ÜDM-in artım tempi orta yekun göstəricidən daha aşağı olub. Lakin ortalama hesablamalar hətta neft ÜDM-in azaldığını əks etdirir. Bu azalma təxminən 2% təşkil edir.

Nəticədə, qiymətlərin artımasına baxmayaraq, neft sektorunda iqtisadi geriləmə baş verir. Buna görə də ölkə iqtisadiyyatının yekun artım tempi proqnozlardan daha yüksək olmasına mane olacaq amil kimi Azərbaycanda neft hasilatının azalmasını qeyd etmək lazımdır və bu amil iqtisadi artımın yüksəlməsinin qarşısını alır.

Xarici ekspertlərin fikrincə, ÜDM-in neft və qaz gəlirləri hesabına artması müsbət tendensiya deyil, çünki bu amil iqtisadiyyatda yarana biləcək durğunluğu gizlədir və ölkənin xammaldan asılılığını artırır. Lakin neft gəlirləri dövlət büdcəsini artırmağa, sosial və investisiya yönümlü dövlət proqramlarını maliyyələşdirməsinə imkan yaradır. Bu baxımdan neft və qaz hasilat edən ölkələr üçün hasilatın azalması ciddi problem sayılır.