Sosial

Ana səhifə

Sosial

Mütəxəssis: “Ağsu aşırımındakı iaşə müəssisələri təcili bağlanmalıdır”

04 may 2010 12:23 (UTC +04:00)

Bakı. Kəmalə Quliyeva - APA. Ötən il ərzində Azərbaycanda 71 torpaq sürüşməsi baş verib. Ötən ilin birinci 4 ayında 29 torpaq sürüşməsi qeydə alınmışdı. Bu ilin 4 ayı ərzində isə artıq Azərbaycanda 110 sahədə sürüşmə qeydə alınıb (ötən ilə nisbətən təxminən 3,8 dəfə çox). Baş verən sürüşmələr bütün mövcud sürüşmə sahələrinin aktivləşməsi nəticəsində baş verib. Bu barədə APA-ya açıqlamasında Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin (ETSN) hidrogeoloji, mühəndis geoloji və hidrogen geoloji prosesləri öyrənən partiyanın rəisi, geologiya-minerologiya elmləri namizədi Şaiq Niftiyev bildirib.

Ş. Niftiyev bildirib ki, dünən və bu gün “Qaynar xətt”ə ölkə ərazisində 11 sürüşmənin baş verməsi haqqında məlumat daxil olub: “Dağlıq və dağətəyi zonaların ərazisində sürüşmələrdə intensivlik müşahidə olunur. Ümumiyyətlə, ölkə ərazisində son illər ərzində apardığımız müşahidələr nəticəsində 178 sürüşmə sahəsi olduğu müəyyənləşib. Bu sahələrin üzərində vaxtilə həm monitorinqlər, həm geoloji işlər aparılıb. Bunların əksəriyyəti stabilləşmiş sahələrdir. Lakin bu stabilləşmə o demək deyil ki, birdəfəlik bu sahədə sürüşmə olmayacaq. Sürüşmə proseslərində dövri olaraq aktivləşmə gedir”. Ş. Niftiyev bildirib ki, sürüşmə sahələri üzərində ETSN tərəfindən ayda 4 dəfə monitorinq aparılır, nəticədə aylıq bülletenlər tərtib olunur və hər ayın sonuncu günü həmin bülletenlər respublikanın aidiyyəti orqanlarına göndərilir: “Sürüşmələrin böyük əksəriyyəti Böyük Qafqazın ətəkləri boyunca və Dağlıq Talışda baş verir. Goranboyun Aşağı Ağcakənd kəndində, Goranboy-Ağcakənd yolunun 32-ci km-də lokal bir sahədə də sürüşmə olmuşdu. Lokal sahə olsa da, sürüşmə böyük ziyan vurdu. Tovuzun Qəriblər kəndində baş verən sürüşmə də olduqca lokal sürüşmə sahəsi idi, nəticədə 5 nəfər həyatını itirdi. Daşkəsəndə fevral ayında alunit istehsal sahəsində sürüşmə olmuşdu. Biz orada olarkən proqnozlaşdırırdıq ki, aşağıda, Alunitdağ qəsəbəsi tərəfində də sürüşmə davam edəcək. Daşkəsəndə Mollahəsənli kəndində də sürüşmə olub. Bu, 1990-cı illərdən olan sürüşmə sahəsidir. Keçən il aktivləşdi, bu il də ciddi ziyan vurdu. Dünən aldığımız məlumata görə, bu sürüşmə sahəsi yenə də aktivləşib. Tovuzun Qəriblər kəndi ilə yanaşı, Əsrik və Çataq kəndlərində də sürüşmə prosesləri aktivləşib. Xoşbəxtlikdən orada əkin sahələrinə ziyan dəyib”.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, bu il qeydə alınan sürüşmələrin hamısının aktivləşməsinin yalnız bir səbəbi var. Bu da atmosfer çöküntülərin həddən artıq düşməsidir. Sürüməyə meylli ərazilərə düşən atmosfer yağıntılarının miqdarı normadan həddən artıq çoxdur: “Qubanın Qonaqkənd yolunda sürüşmələr aktivləşib. Qubada 25 sm-ə yaxın qar yağıb. Bir tərəfdən qar, bir tərəfdən də yağan yağışlar Quba-Qonaqkənd, Quba-Xınalıq yolunda, həm də Güləzi kəndində sürüşmələri aktivləşdirəcək. Sabah və birisi gün bu yollarda sürüşmələr tam aktivləşəcək”.

Ş. Niftiyev deyib ki, Ağsu aşırımından keçən yol təmir olunarkən yolun yamacı çox genişləndirilib və kəsilib: “Onsuz da ora dayanaqsız yamac idi. Bir tərəfdən də yamacın kəsilməsi mənfi təsir göstərib. Ağsu aşırımının uzunluğu 14 km-dir. Fevral ayında orada tədqiqat işləri aparanda, gördük ki, bu aşırımda 41 iaşə müəssisəsi var. Bu müəssisələrin hər biri gün ərzində çox yox, 300 litr su işlətsə, yamaca buraxılan kanalizasiya sularının miqdarı yamacın sürüşməsi üçün bəs edər. Bu yamacda antropogen təsir, yəni insan amili tam məhdudlaşmalı, oradakı iaşə müəssisələri təcili bağlanmalıdır. Əks təqdirdə, Ağsu aşırımında yolu mühafizə etmək çox çətin olacaq”. Mütəxəssis deyib ki, Ağsu aşırımı ilə bağlı tərtib olunan son arayış Azərbaycan Nazirlər Kabinetinə göndərilib: “Nazirlər Kabinetindən bizə və Nəqliyyat Nazirliyinə göndərilən məktubda qeyd olunur ki, Ağsu aşırımının mühafizəsi ilə bağlı işçi qrup yaradılsın və tədbirlər planı hazırlansın. Aşırımın 21 sahəsində sürüşmə var. Bu il qeydə alınan 110 sürüşmənin 21-i Ağsu aşırımında, 11-i İsmayıllı-Muğanlı yolunda, 11-i Qonaqkənd yolundadır. Mühafizə tədbirləri görülməsə, Ağsu aşırımında vəziyyət daha da ağırlaşacaq. Hazırda 146, 147-ci və 153-cü km-də yol o qədər daralıb ki, orada artıq bir maşın çox çətinliklə keçir. Həmin proses İsmayıllı-Muğanlı yolunun 10 və 11 km-də də gedir. İkitərəfli sürümə nəticəsində həmin ərazidə bir minik maşınının keçməsi belə təhlükəlidir. Hazırda Ağsu yolunda təmir işləri aparılır. Lakin bu təmir işləri heç bir geoloji əsaslandırma aparılmadan həyata keçirilir. Dəqiq araşdırma aparılmalıdır ki, bu yolu necə mühafizə etmək olar. Çox güman ki, Ağsu aşırımına alternativ yolun çəkilməsinə ehtiyac qalacaq”.

Sürüşməyə meylli ərazilərdəki əhali yerlərdə çatlar və ya torpaq axını müşahidə etsə, dərhal bununla bağlı aidiyyəti orqanlara xəbər verməlidir. Ş. Niftiyevin sözlərinə görə, Azərbaycan əhalisinin ekoloji maarifləndirməsi çox zəifdir: “Bilməliyik ki, təbiətə nə ziyan vururuqsa, o ziyan özümüzə qaytarılacaq. Dağətəyi kəndlərdə əkin-biçin sahələri dağətəyi yamaclarda yerləşir. Kəndlərdə əkin işləri, tikinti işləri aparılarkən yamacların dayanıqlığı pozulmamalıdır. Heç kimlə razılaşdırma aparmadan yamacın dayanıqlığını pozurlar. Tikinti aparırlar, sonra da problemlər yaranır. Tovuzun Qəribli kəndində baş vermiş sürüşmənin səbəbkarları qurbanların özləri olublar. Yamacı yarıb, orada özlərinə ev tikiblər. Həmin yamac boyu axması mümkün olan kütlənin eni cəmi 16 metrdir. Həmin kütlə də axıb gəlib, evi alıb cənginə. Biz bütün kəndlərdə bu sözü deyirik. Yamaclarda ağac əkilməsi həyata keçirilməlidir. ETSN tərəfindən meşə massivlərin salınması bütün ölkə boyu həyata keçirilir, lakin bu prosesə sadə insanlar da qoşulmalıdır. Digər problem isə kəndlərdə kanalizasiya sisteminin olmamasıdır. Kənd əhalisinin istifadə etdiyi tullantı suyunun hamısı yamaclara buraxılır. Bu da yamacın nəmləndirilməsini sürətləndirir”.

sürüşmə