Sosial

Ana səhifə

Sosial

Ağsudakı arxeoloji qazıntı sahələrinə infotur təşkil edilib

12 sentyabr 2012 09:26 (UTC +04:00)

Ağsu. Elvin Yaqubov-APA. AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun Ağsu arxeoloji ekspedisiyası MİRAS Mədəni İrsin Öyrənilməsinə Kömək İctimai Birliyinin layihəsi əsasında 2012-ci ildə orta əsr Ağsu şəhər yerində həyata keçirdiyi çöl-tədqiqat işlərini başa çatdırıb. APA-nın məlumatına görə bununla əlaqədar KİV nümayəndələrinin Ağsu rayonuna infoturu təşkil edilib. Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun Ağsu arxeoloji ekspedisiyasının rəhbəri, tarix elmləri doktoru Qafar Cəbiyev və MİRAS Mədəni İrsin Öyrənilməsinə Kömək İctimai Birliyinin sədri Fariz Xəlilli məlumat verib ki, 2010-cu ildən başlayaraq ərazidə arxeoloji tədqiqatlar aparılır və bu mövsümdə əsasən VII qazıntı sahəsi adlandırılan ərazidə tədqiqatlar aparılıb. Qazıntı zamanı içəri tərəfdən səliqə ilə suvanmış divar qalıqları aşkar olunub. Uzunluğu 34.6 metr, eni 11.7 metr, dərinliyi 7.1 metr, divarlarının qalınlığı 1.9 metr və ümumi sahəsi 243.3 kvadratmetr olan nəhəng tikintinin içərisi bütünlüklə bişmiş kərpiclə döşənib. Kərpic tağlardan ibarət dağıntıların altında isə təqribən 1-1.2 metr qalınlığında bərkiyərək daşlaşmış vəziyyətdə olan lil təbəqəsi qeydə alınıb.

Tikintinin içərisi təmizlənərkən oradan bir cüt dəyirman daşı, misdən hazırlanan müxtəlif ölçülü qazan, vaz, dövrə və su qabları, qurğuşun güllə nümunələri, güllə istehsalı üçün istifadə olunan qəlib, misdən asma möhür, pasta, muncuqlar, müxtəlif təyinatlı digər məişət əşyaları, habelə xarici ölkələrdən gətirilmiş şüşə və çini qablar tapılıb. Oradan həmçinin, çoxlu sayda sikkə nümunələri, o cümlədən bir ədəd holland dukatlarından ibarət qızıl, bir ədəd isə gümüş sikkələrdən ibarət dəfinə aşkar edilib. Gümüş pullardan ibarət dəfinədə 25 ədəd, qızıl pullardan ibarət dəfinədə isə 37 ədəd sikkə aşkarlanıb. Hər iki dəfinə torpağın üst qatında topa halında aşkar olunub. Bu isə, hər iki dəfinənin sahibləri tərəfindən hansısa ekstremal şəraitdə itirildiyindən xəbər verir. İnfoturda tapıntıların müqayisəli təhlili əsasında aşkar olunan tikilinin XVIII əsrin ortalarında inşa olunduğu və paytaxtı Ağsu olan Şirvan xanlığına aid mərkəzi anbar-buzxana olduğu bildirilib. Qeyd edilib ki, bu tip binalarda adətən şəhərin ehtiyat ərzaq fondu, xüsusən də xan və onun ailəsinə aid ortaq məhsullar saxlanılıb. Orada aşkar edilmiş müxtəlif ölçülü və müxtəlif çəkili mis qablardan da çox güman ki, məhz ölçü qabları kimi istifadə olunub. Xarici qüvvələrin, xüsusən də rusların təzyiqinin artması ilə əlaqədar Şirvan xanı Mustafa xan XVIII əsrin sonlarına doğru xanlığın mərkəzini tədricən Fit dağına köçürmək barədə düşünüb. O, Ağsudakı bir sıra mühüm obyektləri Fit dağının ətəklərinə köçürüb. Elə həmin vaxt Sulut yaxınlığında yeni bir “buzxana” tikilib. Beləliklə də, Ağsudakı anbar-buzxana istifadəsiz qalıb və bir müddət sonra xarici qüvvələr tərəfindən dağıdılıb.

İnfotur çərçivəsində KİV nümayəndələri Ağsu şəhərinin Şıxməzid məhəlləsində torpağın altından yeni tapılan XVI əsrə aid məscid, XVIII əsrə aid anbar-buzxana kompleksi və digər arxeoloji qazıntı sahələri ilə tanış olublar.