Fevralın 18-dən 20-dək Bakıda Asiya Parlament Assambleyasının 15-ci plenar sessiyası və digər tədbirlər keçirilib.
APA xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında parlamentin sədri Sahibə Qafarova deyib.
Sədr bildirib ki, Asiya Parlament Assambleyasının 15-ci plenar sessiyasında Bakı Bəyannaməsi və müxtəlif mövzularda 29 qətnamə qəbul edilib: “Bakı Bəyyanaməsinin bir bəndində Ermənistandan qovulan azərbaycanlıların öz ata-baba yurdlarına qayıtmalarının təmin olunması məqsədilə səylərin səfərbər edilməsi üçün çağırış edilib”.
Ermənistandan qovulan azərbaycanlılar
Qeyd edək ki, Ermənistandan qovulan azərbaycanlılar məsələsi XX əsrin sonunda, xüsusilə 1987-1991-ci illərdə baş verən hadisələrlə bağlıdır. Bu, Azərbaycan və Ermənistan arasında Qarabağ münaqişəsinin başlanması və Ermənistanın monoetnik dövlət qurmaq siyasəti nəticəsində baş verən etnik təmizləmə prosesinin bir hissəsi idi.
Tarixi kontekst
Ermənistan ərazisində XX əsrin əvvəllərinə qədər böyük azərbaycanlı icmaları mövcud idi. Ancaq 1905-1906-cı illərdə və xüsusilə 1918-1920-ci illərdə baş verən erməni-müsəlman qarşıdurmaları nəticəsində azərbaycanlı əhali böyük qırğınlara məruz qaldı və kütləvi şəkildə öz doğma yurdlarını tərk etməyə məcbur oldu.
Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra 1920-ci illərdə azərbaycanlılar Ermənistan SSR-də yaşayan əsas etnik qruplardan biri idi. 1948-1953-cü illərdə isə SSRİ rəhbərliyinin qərarı ilə təxminən 100 minə yaxın azərbaycanlı zorla Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına köçürüldü.
1987-1991-ci illərdə deportasiya
-Ermənistan SSR-də yaşayan azərbaycanlılar 1987-ci ildən etibarən kütləvi şəkildə sıxışdırılmağa və zorakılığa məruz qalmağa başladılar. Bu dövrdə:
-1987-ci ilin sonlarında Qafan və Meğri rayonlarında ilk qətllər törədildi və azərbaycanlı kəndləri yandırıldı.
-1988-ci ilin fevralında Sumqayıt hadisələrindən sonra Ermənistan ərazisində yaşayan azərbaycanlılara qarşı hücumlar daha da şiddətləndi.
-1988-1989-cu illərdə Ermənistandan 250 minə yaxın azərbaycanlı qovuldu, onların əmlakı müsadirə edildi və bir çoxları qətlə yetirildi.
-1991-ci ilin sonlarında Ermənistan artıq monoetnik dövlətə çevrildi və orada yaşayan azərbaycanlılar tamamilə məcburi köçkünə çevrildi.
Qurbanlar və İnsan Haqları Pozuntuları
Bu hadisələr nəticəsində təxminən 250 min azərbaycanlı qaçqına çevrildi, ən azı 216 nəfər azərbaycanlı işgəncə ilə qətlə yetirildi, minlərlə insan evsiz qaldı, onların bütün əmlakı müsadirə olundu, bir çox tarixi və dini abidələr dağıdıldı, qəbiristanlıqlar təhqir edildi.
Nəticə və Beynəlxalq Reaksiya
Bu deportasiya beynəlxalq hüquq normalarına zidd olsa da, beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən kifayət qədər diqqət görmədi. Azərbaycanlı qaçqınlar əsasən Azərbaycana pənah gətirdi və 1990-cı illərin əvvəllərində onlar ciddi humanitar problemlərlə üzləşdi.
Bu hadisələr, Ermənistanın azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmə siyasətinin bir hissəsi kimi tarixə düşüb və bu gün də Azərbaycanın siyasi və tarixi diskursunda mühüm yer tutur.
Qərbi Azərbaycan İcması
Qərbi Azərbaycan İcması (QAI) Ermənistan ərazisindən zorla qovulmuş azərbaycanlıların hüquqlarını müdafiə edən ictimai təşkilatdır. Bu icma əsasən Ermənistandan deportasiya olunmuş azərbaycanlıların hüquqi, siyasi və tarixi ədalətinin bərpasına çalışır. Qərbi Azərbaycan ifadəsi, Azərbaycanın tarixi torpaqları olan, hazırda Ermənistan ərazisində yerləşən ərazilərə istinad edir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/apa_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
