Daxili siyasət

Ana səhifə

Daxili siyasət

Lətif Hüseynov: “Azərbaycan 2008-ci ilin prezident seçkilərinə Seçki Məcəlləsinə ediləcək əlavə və dəyişikliklə gedəcək”

31 mart 2008 15:03 (UTC +04:00)

- Avropa Şurası Venesiya Komissiyasının son sessiyasında Azərbaycanın Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklə bağlı verilən rəydə hansı məsələlər əksini tapıb?
- Avropa Şurası Venesiya Komissiyasının mart ayında keçirilən plenar sessiyasında Azərbaycan Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişikliklə bağlı hazırlanan aralıq rəy müzakirə olunaraq qəbul edilib. Aralıq rəy ona görə deyirəm ki, hələlik bu sənəd qəbul olunmayıb. Həmin rəydə məcəlləyə əlavə və dəyişikliklə bağlı məsələ əksini tapıb. Azərbaycan hökumətinin təqdim etdiyi əlavə və dəyişikliklə bağlı verilən həmin rəy ümumilikdə müsbətdir. Ancaq orada müəyyən iradlar da var. Məsələn, bu iradlardan biri “exit-poll” keçirən təşkilatların Mərkəzi Seçki Komissiyasında akkreditasiya olunması ilə bağlıdır. Azərbaycan hökumətinin təqdim etdiyi təkliflərdə həmin təşkilatların mütləq akkreditasiyadan keçməsi əksini tapıb. Venesiya Komissiyası isə belə bir qeydiyyatın aparılmasına ehtiyac görmür. Bundan başqa, hərbçilərin səsvermə prosedurunun yaxşılaşdırılması ilə bağlı təkliflər var. Bu təklifdə məqsəd ondan ibarətdir ki, hərbçilər mümkün qədər digər seçicilərlə birgə səs verməlidirlər. Azərbaycan hökumətin təqdim etdiyi layihədə isə mövcud reallıqdan irəli gələrək, xüsusi rejimin hökm sürdüyü ərazilərdə bu təcrübəni tətbiq etməyə imkanın olmadığı göstərilib. Artıq rəy Azərbaycan hökumətinə təqdim olunub. Çox güman ki, həmin rəy öyrənilməklə və nəzərə alınmaqla qanun layihəsinin son variantı Milli Məclisə təqdim olunacaq. Ola bilər ki, Seçki Məcəlləsinə təklif olunan əlavə və dəyişiklik “Sərbəst toplaşma azadlığı haqqında” qanuna əlavə və dəyişikliklərlə bir yerdə Milli Məclisə təqdim olunsun.
- Seçki Məcəlləsinə təklif olunan əlavə və dəyişikliklərdə seçki komissiyalarının tərkibi ilə bağlı müddəa varmı?
- Azərbaycan hökumətinin təqdim etdiyi layihədə seçki komissiyalarının tərkibi ilə bağlı hər hansı müddəa yoxdur. Ancaq mart ayında Venesiya Komissiyasında keçirilən müzakirələr zamanı Azərbaycan hökumətinin nümayəndəsi bildirdi ki, sənəd qəbul olunmaq üçün parlamentə təqdim olunan zaman bu məsələ də ayrıca müddəa kimi parlamentə təqdim oluna bilər. Yəni Seçki Məcəlləsinə əlavə və dəyişiklik Milli Məclisdə müzakirə olunarkən seçki komissiyalarının tərkibi ilə bağlı məsələ də müzakirə oluna bilər. Ümumiyyətlə, seçki komissiyalarının tərkibi ilə bağlı Avropada da vahid standart yoxdur. Yəni müxtəlif variantlar ola bilər. Venesiya Komissiyası nə vaxtsa formal olaraq seçki komissiyalarının paritet əsaslarla formalaşdırılması ilə bağlı təqdim etdiyi variantdan geri çəkilmək istəmir. Ancaq hökumət də hesab edir ki, bu bir tövsiyədir, bunu qəbul etmək də, etməmək də olar. Azərbaycan tərəfi hesab edir ki, mövcud Seçki Məcəlləsi tamamilə beynəlxalq standartlara uyğundur. Hazırda seçki komissiyalarının tərkibi mövcud standartlara zidd deyil. Ancaq Azərbaycan hökuməti yenə də konkret təkliflər olarsa, müzakirələrə hazır olduğunu bildirir.
- Azərbaycan hökumətinin Venesiya Komissiyasına təqdim etdiyi layihədə barmaqların mürəkkəbə batırılması ilə bağlı müddəa əksini tapıbmı?
- Bəli, bu müddəa konkret şəkildə göstərilib. Ümumilikdə təklif olunan əlavə və dəyişikliklər 10-dan az deyil. Hesab edirəm ki, Azərbaycan hökuməti Seçki Məcəlləsinə edilən əlavə və dəyişikliyə seçki prosesinin təkmilləşdirilməsi kimi yanaşıb. Azərbaycan 2008-ci ilin prezident seçkilərinə Seçki Məcəlləsinə ediləcək əlavə və dəyişikliklə gedəcək.
- Bəs Azərbaycanın “Sərbəst toplaşma azadlığı haqqında” qanununa əlavə və dəyişikliklə bağlı nə vəziyyət nə yerdədir?
- Azərbaycanın “Sərbəst toplaşma azadlığı haqqında” qanununa əlavə və dəyişikliklə bağlı Venesiya Komissiyasının rəyi ötən ilin dekabrında verilib. Bu, Venesiya Komissiyasının Avropa Şurasının üzvü olan ölkələrin analoji qanunları ilə bağlı verdiyi ən müsbət rəylərdən biri sayılır. Bu layihədə isə cəmi bir müddəa ilə bağlı irad var. Söhbət İcra Hakimiyyəti orqanlarının qarşısında toplaşmaqdan gedir. Orada göstərilib ki, bu irad istisna olmaqla, “Sərbəst toplaşma azadlığı haqqında” qanuna əlavə və dəyişikliklər bu formada parlamentdə qəbul olunarsa, Avropa standartlarına tam uyğun olacaq. İradla bağlı müddəaya gəlinsə, Azərbaycan hökumətinin təqdim etdiyi layihədə göstərilib ki, icra hakimiyyətlərinin qarşısında toplantılar keçirilməməlidir. Hazırda məsələ Venesiya Komissiyası ilə dialoq səviyyəsində razılaşdırılır və son variant yaxın vaxtlarda Milli Məclisə təqdim olunacaq.
- Azərbaycanda İşgəncələr Əleyhinə Komitənin yaradılması nə qədər realdır?
- BMT tərəfindən İşgəncələr Əleyhinə Konvensiya 1984-cü ildə qəbul olunub. Bu yaxınlarda həmin konvensiyaya fakültativ bir protokol da qəbul olundu. Həmin protokola əsasən, İşgəncələr Əleyhinə Alt Komitə yaradılır. Həmin komitənin əsas məqsədi iştirakçı dövlətlərin azadlıqdan məhrumetmə yerlərinə səfər etmək və orada saxlanılan şəxslərin saxlanma şəraiti ilə tanış olmaqdır. Bununla bağlı dövlətlərin milli mexanizmlər yaratması da nəzərdə tutulub. Həmin qurum qeyri-dövlət təşkilatı da ola bilər. Ancaq ona müəyyən status verilməlidir. Bu qurumun əməkdaşları azadlıqdan məhrumetmə yerlərinə istənilən vaxt səfər edib, istənilən şəxslə görüşmək imkanına malik olmalıdırlar. Azərbaycan isə həmin protokola qoşulmayıb, hələlik bizdə bu məsələ öyrənilir. Hesab edirəm ki, komitənin yaradılması məsələsində Azərbaycanda problem olmamalıdır.
- Siz bir neçə gün əvvəl BMT-də ən yüksək Ekspert Orqanına seçildiniz. Bununla bağlı nə deyə bilərsiniz?
- BMT-də ən yüksək Ekspert Orqanına seçilməyim ilk növbədə Azərbaycanın uğurudur. Digər təşkilatlardan fərqli olaraq, burada hər ölkədən bir deyil, cəmi 18 ekspert fəaliyyət göstərir. Bu ekspertləri İnsan Haqları Şurasının üzvü olan 47 dövlət seçir. Bizim daxil olduğumuz 22 dövlətdən ibarət Şərqi Avropa qrupundan 2 yerə 4 namizəd verilmişdi. Maraqlıdır ki, 30 dövlət Azərbaycana səs verib. Bu, Azərbaycan diplomatiyasının uğurudur. Mən bunu BMT-də “Azərbaycanın işğal altındakı ərazilərindəki vəziyyətə dair” qəbul olunan qətnamədən sonra ölkənin növbəti uğuru kimi qiymətləndirirəm.