Daxili siyasət

Bakı. Etibar Məmmədov - APA. Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyasının (KXCP) sədri, Milli Şuranın üzvü Mirmahmud Mirəlioğlunun APA-ya müsahibəsi

- Mirmahmud bəy, KXCP qarşıdan gələn bələdiyyə seçkilərində iştirakla bağlı qərar verib. Seçkilərə hazırlıq necə gedir?

- Hazırda bizim Mərkəzi Seçki Qərargahımız təlimatları müvafiq yerlərə çatdırır. Həm də bölgələr üzrə məsələlərin müzakirəsi gedir. Ötən həftənin bazar günü Şirvan bölgəsi üzrə zona müşavirəsini keçirmişik. Bir neçə gündən sonra isə qərb bölgəsi üzrə müşavirələrin keçirilməsi nəzərdə tutulur. Artıq hər bir rayonda bələdiyyə seçkilərində iştirakla bağlı ilkin hazırlıq işlərinə başlamışıq. Yəni, bu istiqamətdə işlərimizi görürük.

- Təmsil olunduğunuz Milli Şuranın da bələdiyyə seçkilərində iştirakla bağlı qərar verəcəyi gözlənilir. Hansı səbəbdən qurumun qərarını gözləmədiniz?

- Biz seçkinin əhəmiyyətini və hansı ardıcıllıqla getməyi bilirik. Elə məsələlər var ki, onlar tez olmalıdır. Milli Şuranın qərarının nə zaman veriləcəyindən asılı olmayaraq, biz artıq öz qərarımızı vermişik. Milli Şuranın qərarı olduğu təqdirdə də, bunlardan biri digərinə mane olmayacaq.

- KXCP Milli Şura yaranması ərəfəsində quruma qoşulmamaqda qərarlı olduğunu bəyan etmişdi. Hətta partiyanın Ali Məclisi prezident seçkilərində öz namizədi ilə iştirakla bağlı qərar vermişdi. Lakin sonradan Milli Şuraya qoşuldunuz. Bu hansı zərurətdən irəli gəldi?

- Bizim ilin əvvəlində seçkidə öz namizədimizlə iştirakla bağlı qərarımız vardı. Artıq namizədin müəyyənləşməsi məsələsi müzakirə olunurdu. Bilirsiniz ki, vaxtilə Milli Şuranı təsis edən iki partiyanın da seçkilərdə iştirakla bağlı ayrıca qərarı vardı. Bu baxımdan məsələlər siz dediyiniz vəziyyəti yaradırdı. Amma sonradan müzakirələr aparıldı və inandırıldı ki, hamımız bir arada olub, bir namizədin üzərində dayansaq, daha yaxşı olar. Ancaq biz KXCP olaraq daha çox öz namizədimizlə iştirak etməyin tərəfdarı idik. Qərarımızı ona görə dəyişdik ki, kiminsə qınağı olmayaq, kimsə gələcəkdə seçkinin nəticələrinə görə bütün məsuliyyəti KXCP-nin qərarına bağlamasın.

- Belə çıxır ki, qınaq olmasın deyə, Milli Şuraya qoşuldunuz. Bu baxımdan Milli Şuranın vahid namizədinizi dəstəklədiyiniz üçün peşman deyilsiniz?

- Yox, Milli Şuraya qoşulmaq təkcə qınaq məsələsi deyildi. İkincisi, bu qurumda təmsil olunmağımıza qətiyyən peşman deyilik. Ancaq biz bu gün də hesab edirik ki, Milli Şuraya daxil olan partiyaların özləri belə, yəni, bir namizəd yox, bir neçə namizədlə iştirak etsəydi, bir az fərqli məsələ olacaqdı. Amma son nəticə bugünkündən o qədər də fərqlənməyəcəkdi.

- Fərqli məsələ deyərkən, nəyi nəzərdə tutursunuz?

- Yəni, partiyalar, seçkilərə ayrı-ayrılıqda qatılsaydı, bu və ya digər dərəcədə qazanacaqdılar. Məsələn, yadınızdadırsa, Milli Şuranın birinci namizədi olanda bir sıra partiyalar daha fəal idilər. Amma sonradan onlar fəaliyyətini sanki dondurdular. Sonra Cəmil Həsənli namizəd olanda digər bir partiyalar irəli çıxdı. Ancaq hər partiyanın ayrı-ayrılıqda namizədi olsaydı, həmin partiyaların bir-biri ilə yarışması, həm də onların inkişafı olacaqdı. Bundan başqa, fərqli bir şey gözlənilmirdi.

- Milli Şura ideyası ortaya atılanda, müxalifətin geniş hissəsini əhatə edəcəyi, müxalifətin birləşməsində əhəmiyyətli rol oynayacağı haqqında bəyanatlar səslənirdi. Nəticədə müəyyən partiyalar bu birliyə qoşuldu. Ancaq məlumdur ki, seçkidən sonra proseslər başqa istiqamətə yönəldi və vaxtilə bu bəyanatları yayan şəxslər, siyasi təşkilatların özləri qurumu tərk etdi. Sizcə bu nə ilə bağlı oldu?

- Ola bilər ki, kiminsə Milli Şuradan başqa gözləntisi olub. Həmin adamların adından danışa bilmərik. Ancaq biz Milli Şuradan nə gözləyirdiksə, onu almağa nail olduq. Yəni, hər hansı qeyri-adi gözləntimiz yox idi. Gözləntilərimiz isə namizəd, seçkidə iştirak məsələsindən ibarət idi. Mən Milli Şuranı tərk edən hansısa təşkilatın üzərində dayanmaq istəmirəm. Amma ümumi şəkildə öz adıma deyə bilərəm ki, mənim bir yerdə iştirak payım varsa, uğur, uğursuzluq mənim də payımdır, təkcə digərlərinin deyil. Biz necə böyük sevinclə bir araya gəlmişdiksə, eləcə də həvəs və razılıqla getməliydik. Nəticədə qarşılıqlı ittihamlar oldu və deyək ki, bizlərinin də yaddaşı yeniləndi. Ancaq, bu istefaların zərbəsinin Milli Şuraya dəydiyi, qurumun sınaqdan çıxıb-çıxmadığı haqqında fikrilər deyilsə belə, etiraf edək ki, günün aktual mövzusu Milli Şuradır.

- Partiyanız öncə Milli Şuraya qoşulmaqda tərəddüd edirdi. Siz, namizədin təsdiqlənməsi üçün imza problemi meydana çıxanda APA-ya açıqlamanızda da bildirmişdiniz ki, AXCP və Müsavatın məqsədi seçkilərdən sonra yenidən İctimai Palata mövqeyinə qayıtmaqdır. AXCP və Müsavatın Milli Şurada fəal iştirakı və dediyiniz faktor sizin tərəddüdlərinizə səbəb olurdu?

- Yox, sadəcə bizim Milli Şura haqqında fikirlərimiz, baxışlarımız fərqli idi. İlk olaraq, qurumun 125 nəfərdən ibarət olması təklifi ilə çıxış etmişdik. Eyni zamanda biz təklif edirdik ki, adının nə olmağından asılı olmayaraq, Milli Şuranın yanında mütləq məşvərətçi orqan olmalıdır. Buna görə də bizim konkret qərarımız hələ yox idi. Hesab edirəm ki, Milli Şuranın haqqında olan çəkişmələr, müzakirələr qurum təsis olunana qədər daha çox vaxt apardı. Yəni, bura sərf olunan enerji, sonradan Milli Şuranın hərəkətə gəlməsinə sərf olunmadı.

- Yeri gəlmişkən, siz Milli Şuranın adının dəyişdirilməsini də təklif etmişdiniz. Bu, hansı zərurətdən irəli gəlirdi? Yəni, hesab edirdiniz ki, yeni ad qurum haqqında yaranmış gərginliyi azalda bilər?

- Yox. Sonrakı müddətdə artıq Milli Şuradan ayrılmalar, istefalar olandan sonra mahiyyətinə uyğun olaraq, adının dəyişdirilməsi ilə də çıxış etmişdik. Amma biz bu məsələdə israrlı deyilik, bu sadəcə təklifdir. Konkret bir ad da təklif etməmişdik.

- Milli Şuranın yaradılmasında fəal olan təşkilatlar artıq qurumu tərk ediblər. Faktiki olaraq, Milli Şurada siyasi partiya baxımından yanaşsaq, KXCP və AXCP təmsil olunur və belə desək, istefalardan sonra bu qurumu ancaq bu iki partiya qoruyub saxlayır. Nəzərə alsaq ki, AXCP ilə arasında uzlaşmadığınız məqamlar çoxdur və keçmişdə də aranızda qarşılıqlı ittihamlar olub. Bu baxımdan hazırda Milli Şurada müttəfiq kimi təmsil olunmağınızı nə dərəcədə səmimi saymaq olar? ADP sədri Sərdar Cəlaloğlu və digərləri sizin müttəfiqliyinizin qeyri-mümkün olduğunu bildirirlər...

- Sərdar Cəlaloğluna hörmətim var. Amma Sərdar bəy və digərləri də bilir ki, biz KXCP olaraq, qeyri-mümkün olanı mümkün edənik. Çünki biz Elçibəy məktəbinin davamçısıyıq. Əgər mənim, Əli Kərimli ilə şəxsi davam olsaydı, onda hamı düz deyir. Biz bir yerdə təmsil oluna bilməzdik. Lakin ortada millət və dövlət məsələsi varsa, hər kəs fikrində bir az düzəliş etməli idi. Bizim təşkilatlarımız arasında olan münasibətlərlə bağlı bir məsələ var ki, bu da Elçibəyə olan münasibətdir. Mirmahmudun Elçibəyə olan münasibəti, Əli Kərimlinin Elçibəyə olan münasibəti. Yəni, bizi ayıran nöqtə budur. Biz bu məsələdə toqquşuruq. Lakin bu gün Milli Şura bu məsələlərin bir çətir altında olmasına mane olmur. Biz Elçibəyin komandasının ona münasibətini çox gözəl bilirik. Hətta bəzi adamların özlərinin yadından çıxanları da bilirik. Elçibəyə hakimiyyət zamanında münasibətlər necə olub, qiyamdan sonra, hətta Elçibəy Kələkidə sürgün həyatı yaşayanda necə olub, bunu bilirik. Eyni zamanda onların özlərinin bildiklərindən əlavə, həm də Elçibəyə olan münasibəti ömrünün sonlarında özünün təklifi ilə müzakirə etmişik. Bəy özü təklif edib ki, bizim bu barədə bir az da əlavə bilgimiz olsun. Bu baxımdan AXCP və KXCP-nin ayrılma nöqtəsi Elçibəyə münasibətdən qaynaqlanıb. Bu gün isə bu məsələ müzakirə mövzusu deyil. Yəni, bunun zamanı, davası başqadır. Bir zaman olub, ola bilər ki, yenə olsun. Amma bu gün deyil. Eyni zamanda biz KXCP olaraq, missiyamızı bilirik. Yəni, KXCP Milli Şurada qalmaqla, Milli Şuranı xilas edib. Biz bunu bilirik. Bunun da səbəbi nədir? Biz fərqli fikir deyirdik. Yəni, bütün məsələləri çılpaqlığı ilə deyirdik. Biz Milli Şuranın taleyini müzakirə edəndə, hələ seçki başlamamışdı. Biz onda demişdik ki, güzəştə birinciyik, amma getməkdə sonuncu. Yəni, qoy bu, bizdən olmasın. Çünki biz qurduğumuz Milli Şuranın mahiyyətini dərk etmişik.

- Müsavat Partiyası Milli Şuradan getdikdən sonra, AXCP tərəfindən və qurumdakı bəzi müttəfiqləri tərəfindən ittihamlara məruz qaldı. VHP sədri Sabir Rüstəmxanlı APA-ya müsahibəsində AXCP və Müsavatı Azərbaycan müxalifətinin problemi kimi xarakterizə edib. Siz necə düşünürsünüz, bunlar ümumilikdə müxalifətin imicinə zərbə vururmu?

- Düşünürəm ki, bu, pis nəticədir, amma zərbə deyil. Çünki bunlar ortalıqda olan və bilinən münasibətlərdir. Bu münasibətlər həm də müxalifətin əsas problemi deyil. Azərbaycanda görün neçə cür müxalifət var? Parlament müxalifəti var, altında sözsüz yazılmalıdır. Konstruktiv müxalifət var, amma konstruktivlik nədi, başa düşmürsən. Radikal müxalifət var, amma radikallığı nədir, bilmirsən. Bu özünü inandırmaqdan başqa bir şey deyil. Bəs nəyə görə neçə illərdir heç bir problemi həll etmək olmur? Biz istəyirik ki, hamı bir arada olsun, iqtidarlı müxalifətli bir problemi həll edək. Biz, sadəcə olaraq, gözəl danışa bilirik, gözəl işləyə bilmirik. Biz bir araya gəlməyi bacarmırıq. Bəlkə bu ittihamlar, cəmiyyətdə nəyisə aydınlaşdırır. Amma hesab edirəm ki, qarşılıqlı ittihamlar normal çərçivədə olmalıdır. Çəkişmə-bərkimə mütləq olmalıdır. Bir-birinə qarşı ittiham irəli sürənlərin həm də qarşılıqlı hörmət və ehtiramını görmüşük. Soruşmaq lazımdır ki, bir zamanlar bir-birinizə təriflər deyirdiniz, indi kimi inandırırdınız? O təriflədiyin adamı indi niyə söyürsən? Sən deyildinmi, onu bu cəmiyyətə qəhrəman kimi təqdim edən. İndi özünü sığortalamaq istəyirsən? Bəlkə də bu təriflər həddən artıq çox olub deyə, indi də qarşılıqlı ittihamlar gedir. Ona görə də Allahın buyurduğu budur ki, nə tənqid edəndə, nə də tərifləyəndə həddinizi aşmayın.

- Qeyd etdiniz ki, müxalifət gözəl danışır, gözəl işləyə bilmir. Bunun səbəbi nədir, nəyə görə, Azərbaycan müxalifəti qeyri-fəaldır?

- Gəlin, biz bütövlükdə Azərbaycanı götürək. Ümumiyyətlə Azərbaycanda seçkilərdən sonra nə isə bir iş görmək mümkün olub? Yox. Bu baxımdan mən təkcə müxalifətin yox, Azərbaycanın gününə təəssüflənirəm. Ancaq müxalifətdən millət çox şey umur. Milli Şura süstləşsə də, zəiflədilsə də, sıraları azaldılsa da... Buna görə də Milli Şuranın haqqında bu gün nə bədbin danışmaq doğrudur, nə də nikbin. Milli Şuradan gedənlər nə qazanıblar? Mən Milli Şuranı müdafiə etmək niyyətində deyiləm. Ancaq bütün hallarda Milli Şura bu gün Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında bir nömrəli müzakirə mövzusudur.

- Azərbaycan müxalifəti indiyədək bir çox birliklər yaradıb. Ancaq bu birliklərin taleyi məlumdur. Nəyə görə, müxalifətin yaratdığı birliklər uzunömürlü olmur?

- Bunun səbəbi odur ki, ilkin birlikdə hamı sona qədər olmayıb. Azərbaycan Xalq Cəbhəsini nəzərdə tuturam. Xalq Cəbhəsi təsis olunanda Bakıda, Naxçıvanda və ayrı-ayrı bölgələrdə rəhbərlikdə olan adamlar sonradan öz partiyalarını yaratmalı olublar. Yəni, ayrılmaların başlanğıcı burdan qoyulub. Xalq Cəbhəsinin İdarə Heyətinin tərkibinə nəzər salaq. Bir zamanlar orda olmuş şəxslərin hamısının bu gün partiyası var. Hamı axıra qədər, hətta seçkiyə qədər bir arada ola bilməyib. İlkin ayrılmalar, uyuşmazlıq olub deyə, sonrakı birliklər də dağılıb.

- Müsavat Partiyası KXCP-yə əməkdaşlıq təklif etmişdi. Bu təklif hansı səbəbdən qəbul olunmadı?

- Biz heç kəsin təklifinə rədd cavabı vermədik. Sadəcə xatırlatdıq ki, bizim Müsavat Partiyası ilə dəfələrlə ikitərəfli, çoxtərəfli müqavilələrimiz olub. Bu müqavilələrin taleyi haqqında söhbət etməz lazımdır. Nə oldu onların taleyi? Yəni, indiyədək İsa Qəmbərlə imzaladığımız müqavilələr hara gedib, bilinmir.