Sənaye və energetika

Ana səhifə

ABŞ-ın SGA Tədqiqat Mərkəzi: Ankara-Bakı danışıqlarının uzanması “Şahdəniz” qazının ixrac marşrutu ilə bağlı yekun qərarı təxirə sala bilər

30 sentyabr 2011 09:13 (UTC +04:00)

APA-nın Vaşinqton müxbirinin məlumatına görə, SGA tədqiqatçıları bildirir ki, BP Azərbaycanın “Şahdəniz” yatağından çıxarılan qazın Avropaya ötürülməsi üçün yeni kəmər layihəsi barədə gözlənilməz təklif irəli sürüb.

Müəlliflər xatırladırlar ki, yataq üzərində işləyən konsorsium 2017-ci ildə “Şahdəniz” yatağının istismarının ikinci mərhələsi başladıqdan sonra illik hasilatı 9 mlrd. kubmetrdən 25 mlrd. kubmetrə çatdırmağı planlaşdırır: “BP-nin rəhbərlik etdiyi konsorsium 2017-ci ildən başlayaraq “Şahdəniz” qazının Avropaya daşınması üçün tarifləri və digər detalları təqdim etmək üçün şirkətlərə oktyabrın 1-nə kimi vaxt verib. Görünür, üç layihə - “Nabucco”, Trans-Adriatik kəməri (TAP) və Türkiyə-Yunanıstan-İtaliya kəməri (ITGI) “Şahdəniz” yatağının istismarının ikinci mərhələsində 10 mlrd. kubmetr qazı Avropaya, 6 mlrd. kubmetr qazı isə Türkiyə bazarına daşımaq üçün rəqabət aparırlar”.

SGA ekspertləri bildirirlər ki, BP-nin indi təklif etdiyi Cənub-Şərqi Avropa kəməri (SEEP) “Cənub dəhlizi” ilə yanaşı, Azərbaycan qazının Avropaya daşınması üçün dördüncü ciddi ixrac variantıdır: “Digər üç ixrac variantlarının hər birinin güclü və zəif tərəfləri var. “Nabucco” Avropa Komissiyası tərəfindən dəstəklənir və komissiya Avropa İttifaqının Şurasından Trans-Xəzər kəmərinin çəkilməsinə dair razılığın təmin olunması üçün Azərbaycan və Türkmənistanla danışıqlara başlamaq barədə mandat alıb. Bu, “Nabucco” kəmərinin doldurulması üçün lazım olan 31 mlrd. kubmetr qazı təmin edəcək. Amma danışıqların uğurlu olacağına təminat yoxdur. BP və Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti (ARDNŞ) bildirirlər ki, əgər kəmərin tutumunun yalnız üçdə bir hissəsi dolarsa, onda “Şahdəniz” qazının “Nabucco” ilə daşınması çox baha başa gələr”.

Ekspertlərin fikrincə, BP rəsmiləri bu üç rəqib layihənin qazı problemsiz ötürəcəyinə əmin olmadıqları üçün “Şahdəniz” konsorsiumunun digər üzvü olan ARDNŞ-ı əmin etməyə çalışır ki, SEEP variantını ciddi şəkildə nəzərdən keçirsin. BP şirkətinin “Şahdəniz” yatağının istismarı üçün məsul olan vitse-prezidenti El Kuk (Al Cook) bəyan edib ki, BP layihəyə birbaşa investisiyalar ideyasını alqışlamağa hazırdır: “BP SEEP layihəsini inkişaf etdirmək üçün digər iştirakçılarla işləməyə hazırdır”.

SGA ekspertləri qeyd edib ki, ARDNŞ istisna olmaqla “Şahdəniz” konsorsiumunun üzvlərindən heç biri SEEP ilə bağlı fikirlərini bildirməyib: “Statoil” TAP layihəsində maraqlıdır, amma “Şahdəniz” layihəsində BP ilə eyni paya malik olan Norveç şirkətinin bu məsələ ilə bağlı mövqeyi həlledici ola bilərdi. Ehtimal ki, “Total” və Türkiyənin TPAO şirkəti kimi kiçik səhmdarların fikri o qədər də əhəmiyyətli deyil. “Statoil”un ilkin şərhləri göstərirdi ki, şirkət “Cənub dəhlizi”nə rəqib olan layihələrə o qədər də üstünlük vermir, amma biz əminik ki, SEEP layihəsinin daha ucuz başa gəlməsi vacib amildir”.

“Bizcə, BP rəsmiləri SEEP layihəsini irəli sürməklə “Nabucco”, ITGI və TAP layihələri üzərində işləyən konsorsiumu oktyabrın 1-ə kimi daha detallı təkliflər verməyə məcbur etmək istəyir. Məsələn, “Nabucco” konsorsiumunun nümayəndəsi BP-nin son təşəbbüsünə cavab olaraq bildirib ki, yaxın günlərdə “Şahdəniz” konsorsiumuna konkret təkliflər təqdim olunacaq. BP-nin rəhbərlik etdiyi “Şahdəniz” konsorsiumu bəyan edib ki, qazın Avropaya ötürülməsi üçün ixrac marşrutu barədə qərar ilin sonuna kimi qəbul ediləcək. Bu yazı hazırlanarkən Türkiyə və Azərbaycan tranzit məsələləri ilə bağlı razılığa gəlməli idilər. Ankara və Bakı arasında danışıqların uzanması “Şahdəniz” konsorsiumunu qaz ixracının marşrutu ilə bağlı yekun qərarı təxirə salmağa vadar edə bilər”, - deyə SGA analitikləri bildiriblər.