Sosial

Ana səhifə

Sosial

Misir kitabxanasında aşkarlanan qədim xəritələrdə Ermənistanın indiki ərazisindən çox uzaqda yerləşdiyi məlum olur - FOTO

Misir kitabxanasında aşkarlanan qədim xəritələrdə Ermənistanın indiki ərazisindən çox uzaqda yerləşdiyi məlum olur - <font color=red>FOTO</font>

25 yanvar 2010 12:42 (UTC +04:00)

Bakı. Kəmalə Quliyeva – APA. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru Gövhər Baxşəliyeva Misirin Dar-ül-Kütub kitabxanasında Azərbaycan tarixi üçün əhəmiyyəti olan qiymətli xəritələr aşkarlayıb. İnstitutun mətbuat katibi Vüqar Məmmədovun APA-ya verdiyi məlumata görə, G. Baxşəliyeva kitabxananın kartoqrafiya şöbəsinə baxış zamanı Azərbaycanın tarixi baxımından əhəmiyyətli 5 xəritə aşkarlayıb və onların şəkillərini çəkərək Bakıya gətirib. V. Məmmədov deyib ki, həmin xəritələrdə Ermənistanın indiki ərazisindən çox-çox uzaqlarda, cənubda olması məlum olur.

Onun sözlərinə görə, xəritələrdən birincisi ötən əsrin əvvəllərində Parisin Sent Denis Bulvarı 18-20 ünvanında A. Tarid tərəfindən nəşr edilib. Dəmir yolları və naviqasiya xətlərini göstərmək üçün tərtib olunan bu xəritə Avropa və Asiya ölkələrini əhatə edir. Bu xəritədə Xəzər dənizinin Qərb sahillərində təsvir edilən və Azərbaycan kimi təqdim edilən dövlət ərazisi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin (1918-1920-ci illər) ərazisinə uyğun, hətta nisbətən geniş verilib. Azərbaycan Milli Ensiklopediyasında təqdim edilən müvafiq xəritədə mübahisəli ərazi kimi qeyd edilən yerlər də A. Taridin xəritəsində Azərbaycan ərazisi kimi verilib. Dağlıq Qarabağın, o cümlədən Şuşanın Azərbaycana məxsusluğunu təsdiqləyən bu xəritədə Azərbaycan ərazisinə indiki ərazisindən savayı şimaldan Dərbənd, Qasımkənd və daha yuxarı olan yerlər də daxil edilib. Qərbdən sərhəd Göyçə gölündən keçir. Müasir Ermənistanın Mehri, Qafan, Gorus, Sisyan, Vardenis, Krasnoselsk rayonları, Berd rayonunun yarıdan çoxu və s. Azərbaycan ərazisi kimi göstərilir. Digər xəritədə Gülüstan, Türkmənçay müqavilələrindən sonrakı İran ərazisi əks olunub. Fars dilində tərtib olunan bu xəritədə Azərbaycan toponimi Araz çayının sahillərindən İraqın sərhədlərinə kimi ərazi üzərində yazılıb. Burada Azərbaycan ərazisində Əhər, Mərənd, Savalan dağı, Urmiya gölü, Marağa, Mahabad, Maku, Xoy, Ərdəbil, Miyanə, Təbriz və digər şəhərlər göstərilir.

Bildirilib ki, xəritələrdən üçüncüsü 1785-ci ildə İtaliyanın Venesiya şəhərində tərtib olunub. ”Böyük İsgəndərin imperiyası” adlanan bu xəritə Avropa, Afrika və Asiyanı əhatə edir. Xəritə Antonio Zatta və onun oğlanları tərəfindən italyan dilində tərtib edilib. Burada Xəzər dənizinin Qərb sahilində Albaniya ərazisi göstərilir. Ərazinin cənubunda Araz çayı qeyd edilir. Xəritəyə diqqət yetirdikdə dövlət deyil, sadəcə coğrafi ərazi kimi böyük və kiçik Ermənistanın Araz çayından xeyli cənubda, Assuriya və Mesopotamiya ilə qonşuluqda verildiyini görmək olar.

Növbəti iki xəritə Niderlandın Amsterdam şəhərində tərtib olunub və Osmanlı imperiyası dövrünü əhatə edir. Rəssam Yudukus Hundius tərəfindən tərtib edilən bir xəritə Sultan III Məhmətin dövrünə (1595-1603) aiddir. Digər xəritə isə 1775-ci ildə rəssam Fridrix dö Vid tərəfindən tərtib edilərək çap olunub. Bu xəritələrdə də erməni ərazilərinin indikindən xeyli cənubda olduğu, müasir Ermənistan dövlətinin ərazisinə heç bir aidiyyatının olmaması aşkar görünür. Fridrix dö Vidin xəritəsində Azərbaycan ərazisində Şirvan toponimi qeyd edilir.