- UNESCO dünya ölkələrinə qədim abidələrinin qorunması üçün hansı köməyi etməyə hazırlaşır?
- Dünya irsi əraziləri sayılan, xüsusilə dünya irsinə aid olan şəhərlərin idarə edilməsi ilə bağlı yerli hökumətlərə yardım etmək üçün UNESCO artıq bir müddətdir ki, rəhbər qaydaları hazırlayır. Biz həm dünya irsi ərazisi, həm də dünya irsi şəhəri deyirik. Dünya irsi ərazisi dedikdə hansısa abidəni nəzərdə tuta bilərik. Amma dünya irsi şəhəri daha mürəkkəb bir ərazi deməkdir, burada insanlar da yaşayır. Burada ayrı-ayrı təbəqəyə aid olan maraq dairələri, bu maraq dairələrinin də hər birinin öz ehtiyacı, strategiyası, siyasəti, büdcəsi var. Bütün bu məsələlərin idarə olunması baxımından yerli hökumətlər UNESCO-ya müraciət edirdilər ki, təşkilatımız onlara bu ərazilərin idarə olunması ilə bağlı yardım etsin. 21-ci əsrin əvvəlində yerli hökumətlər bu məsələlərə görə çoxlu problemlərlə üzləşir. 1960-cı illərdə bu ərazilərin idarə olunması indiki dövrlə müqayisədə daha asan idi. İndi həyat da xeyli mürəkkəbləşib.
- UNESCO-nun hazırladığı rəhbər qaydaların əhəmiyyəti nə olacaq?
- İndiyədək yanaşma o idi ki, dünya irsinə aid olan ərazi və şəhərlərdə əsas iş konservasiya işlərinin aparılması ilə bağlı idi. İndi isə biz bu qənaətə gəlmişik ki, yalnız konservasiya işlərinə xüsusi diqqətin yetirilməsi və yerdə qalan işlərin görülməməsi artıq özünü doğrultmur və problemlərə gətirib çıxarır. Əgər biz konkret ərazidən danışırıqsa, burada insanlar yaşayırsa, bütün bu işlər vəhdət şəklində aparılmalıdır, bir işi o birindən ayırmaq olmaz. Tutaq ki, biz İçəri şəhərdən, İçəri Şəhər Qoruq İdarəsindən danışırıq. Biz bilirik ki, onların səlahiyyəti həmin bu qala divarları daxilində yaşayan əhali və yerləşən ərazi ilə bağlıdır. Bundan kənara çıxa bilmir. Amma bunun özü də bir qədər problemdir. Belə ki, əgər siz konservasiya işlərini həyata keçirirsinizsə, o zaman bütövlükdə böyük Bakı ərazisi nəzərə alınmalıdır. Çünki böyük Bakının bu qalanın daxili ərazisinə təsiri var. Bir sadə misal çəkim. Şəhidlər Xiyabanının yanında alov qüllələri tikilib. Bu, elə bir tikilidir ki, dünya irsinə daxil edilmiş İçəri Şəhərin hər bir yerindən görünür. İstər-istəməz İçəri şəhərə zahirən təsir edir. Bu rəhbər qaydaların da əsas məqsədi ondan ibarətdir ki, biz bu kimi məsələləri daha münasib qaydada həll edək. Məsələ ondan ibarət deyil ki, bu alov qüllələri kimi tikililər tikilməsin. Əsla belə deyil. Alov qüllələri kimi tikililər tikilə, digər yeni infrastruktur həyata keçirilə bilər. Əsas məsələlər ondan ibarətdir ki, bu kimi layihələr həyata keçirildikdə dünya irsi siyahısına daxil edilmiş ərazilərə minimum dərəcədə təsir etsin.
- İçəri Şəhərlə artıq tanış olmusunuz. Bu abidənin hazırkı vəziyyətini necə qiymətləndirirsiniz?
- UNESCO-nun ekspertləri son illər ərzində bu qənaətə gəlib ki, İçəri Şəhər Qoruq İdarəsinin rəhbəri çox təqdirəlayiq bir işin öhdəsindən gəlib. Onun da nəzərə almaq lazımdır ki, bu idarə qısa müddətdir ki, fəaliyyət göstərir. Nisbətən gənc rəhbərlikdən və onların gördüyü işdən danışırıq. Burada tərəqqi göz qarşısındadır. Çalışırıq ki, İçəri Şəhərin idarə edilməsindəki boşluqları gələcəkdə aradan qaldırmaqla nəticəni daha da yüksəldək. Biz seminarda da bu boşluqları müzakirə etdik və müəyyən razılığa gəldik.
- Bu boşluqlar nədən ibarətdir? Onların aradan qaldırılması üçün UNİESCO-nun Azərbaycana hansı tövsiyələr irəli sürəcəyi gözlənilir?
- İçəri Şəhəri bulvarla birləşdirmək lazımdır. Bu, çox vacib məsələdir, çünki ölkə üçün bulvar istər mədəni, istər siyasi, istərsə də iqtisadi baxımdan çox böyük sərvətdir. Bunun əhəmiyyətini danmaq qeyri-mümkündür. İçəri Şəhərin özünə gəldikdə, bura mədəni irs baxımından çox böyük əhəmiyyətə malik ərazidir. Ona görə də vacibdir ki, fiziki baxımından, həmçinin digər müstəvidən İçəri Şəhərlə bulvarı birləşdirək. İkincisi, hazırda bütün dünyada hökumətlər iqtisadiyyatlarını ətraf mühitə az ziyan vurmaq şərti ilə inkişaf etdirmək barədə düşünür. Biz buna “yaşıl iqtisadiyyat” deyirik. Bu səpkidə müvafiq işlər gedir. Bizə elə gəlir ki, Azərbaycan da çox yaxın zamanlarda bu istiqamətə qoşula və öz iqtisadiyyatını bu cəhətdən yenidən necə profilləşdirmək barədə fikirləşə bilər. Bu imkan verər ki, Azərbaycan cəmiyyəti artıq ekoloji qərarlar əsasında inkişaf etsin. Dünyada bu yol var.
- İçəri Şəhərdə konservasiya və inkişaf layihələrinin uyğunluğu üzrə UNESCO-nun hesabatı nə zaman hazır olacaq, burada hansı məsələlər öz əksini tapacaq?
- Milad bayramınadək bu hesabatı İçəri Şəhər Qoruq İdarəsinə verməyi nəzərdə tuturuq. Hesabat üç əsas hissədən ibarət olacaq. Birinci hissədə biz İçəri Şəhərin Qoruq İdarəsinin gördüyü işlər haqqında məlumatı qeyd edəcəyik. İkinci hissədə gələcək işlərlə bağlı ümumi mənzərəni açıqlayacağıq. Üçüncü hissədə isə praktiki tövsiyələrdən danışılacaq. Bu tövsiyələrdə göstəriləcək ki, gələcək işləri necə və hansı formada həyat keçirmək olar.
- İçəri Şəhər bir müddət əvvəl Dünya İrs Siyahısından çıxarıldı və ötən il yenidən daxil edildi. İçəri Şəhərdəki vəziyyət bu abidənin yenidən həmin siyahıdan çıxarılma təhlükəsi ilə üz-üzə qoya bilərmi?
- Əslinə qalsa, Azərbaycan Dünya İrs Siyahısına daxil olan ərazilərə malikdirsə, bu yükü üzərində hiss etməli və məsuliyyəti anlamalıdır. Bu məsuliyyət heç zaman itməyəcək və hər zaman qalacaq. Söhbət yalnız İçəri Şəhərdən deyil, digər ərazilərdən də gedir. Gələcəkdə inkişaf elə tərzdə aparıla bilər ki, İçəri Şəhər və digər yerli ərazi Dünya İrs Siyahısına daxil edilməsi üçün zəruri sayılan dəyərləri itirsin. Onda əlbəttə ki, bu ərazi həmin siyahıdan çıxarılacaq. Bu yalnız İçəri Şəhərin deyil, hər bir ərazinin başına gələ bilər. İçəri Şəhər Qoruq İdarəsinin gördüyü işlər müsbətdir, amma risklər qalır. Yəni Dünya İrs Siyahısına daxil edilən hər bir ərazi bu siyahıdan çıxarılma riski ilə üzləşə bilər.
- İçəri Şəhərdə yeni üslubda binaların tikilməsi normaldır?
- Çox vacib bir məsələyə toxundunuz. Seminarda da biz də konkret olaraq, bu məsələni müzakirə etdik. Söhbət yeni tikilən “For Season” mehmanxanasından gedir. Bu mehmanxananın bir hissəsi bilavasitə İçəri Şəhər ərazisinə daxildir. Əslində, mehmanxana əvvəllər bu ərazidə mövcud olan, sonra uçurulmuş binanın yerində tikilib. Bu, beynəlxalq standartlara zidd təcrübədir. Əslində, siz Dünya İrs Siyahısına daxil olan bir ərazidə nəyisə uçurub yerində başqa şey tikmək istəyirsinizsə, uzun bir prosesdən keçməlisiniz. Əvvəlcə icazə üçün müraciət etməlisiniz, müraciətinizdə öz mövqeyinizi əsaslandırmalısınız ki, niyə görə bu uçurulmalı və onun yerində yenisi tikilməlidir. Biz yardım etməliyik ki, “For Season” mehmanxanasının tikilməsi kimi hallar bir daha baş verməsin və vəziyyət elə təkmilləşdirilsin ki, artıq bu kimi halların təkrarlanmasına yer qalmasın.
- İçəri Şəhərdə belə hallar çoxdur?
- Prinsip etibarilə demək istəyirəm ki, İçəri Şəhərin idarəolunması yaxşı səviyyədə təşkil olunub. Belə məsələlərə gəldikdə, bəli, bu xoşagəlməz haldır. Lakin bu məsələlərlə bağlı müvafiq iş görməlisiniz ki, belə hallar təkrarlanmasın. Əks təqdirdə İçəri Şəhər yenidən təhlükədə olan Dünya İrs Əraziləri siyahısına daxil edilə bilər. Onu da deyim ki, belə hallar yalnız Bakıya məxsus hal deyil. Dünyanın bir çox ərazilərində Dünya İrs Siyahısına daxil edilən ərazilərdə belə hadisələr baş verir.
P.S. Qeyd edək ki, müsahibədə səslənənlər Ron Van Oersin şəxsi fikirləridir.
UNESCO-nin proqram mütəxəssisi Ron Van Oers: “İçəri Şəhər kimi Dünya İrs Siyahısına daxil edilən hər bir ərazi bu siyahıdan çıxarılma riski ilə üzləşə bilər” - MÜSAHİBƏ
22 oktyabr 2010 12:04 (UTC +04:00)
İDMAN XƏBƏR
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/apa_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
Sosial
Bakıda bu yollarda sıxlıq var - SİYAHI
08:46
3 iyul 2026
Xəzər Rayon Məhkəməsi “Arzum 9999” ləqəbli tiktoker bərəsində hökmə aydınlıq gətirib
08:39
3 iyul 2026
Tramp: Cəmi 4 aya İran üzərində tam hərbi qələbə qazandıq, ABŞ-ın əvvəlki müharibələri isə illərlə davam edirdi
02:11
3 iyul 2026
Nəsimi rayonunda “Polis Günü”qeyd olunub
20:38
2 iyul 2026
Xəbər Lenti
“AzerGold” ilk dəfə yerli bazara gümüş külçələr təqdim edib
09:48
3 iyul 2026
Azərbaycan neftinin qiyməti 72 dollara yaxın olub
09:48
3 iyul 2026
DÇ-2026: İsveçrə 1/8 finala vəsiqə qazanıb
09:43
3 iyul 2026
Bakıda maşın dəmir maneəyə çırpılıb, sürücü ölüb
09:19
3 iyul 2026
Bu günün valyuta məzənnələri
09:08
3 iyul 2026
Əmtəə bazarlarında qızılın qiyməti 4 200 dollara yaxınlaşır
09:07
3 iyul 2026
Tehranda Xamenei ilə vida mərasimi başlayıb
09:02
3 iyul 2026
Dünya bazarlarında neftin qiymətləri yenidən yüksəlişə keçib
08:49
3 iyul 2026
Nyu-York birjasında təbii qaz bahalaşır
08:48
3 iyul 2026
Bakıda bu yollarda sıxlıq var - SİYAHI
08:46
3 iyul 2026
Paytaxtın bəzi ərazilərində elektrik enerjisinin verilişində fasilə olacaq
08:42
3 iyul 2026
Xəzər Rayon Məhkəməsi “Arzum 9999” ləqəbli tiktoker bərəsində hökmə aydınlıq gətirib
08:39
3 iyul 2026
Konqoda Eboladan ölənlərin sayı 447-yə çatıb
07:59
3 iyul 2026
Qlobal fond bazarlarının əsas indeks göstəriciləri
07:56
3 iyul 2026
"Bitcoin"in qiyməti 61 min dolları ötüb
07:51
3 iyul 2026
Venesuelada zəlzələ qurbanlarının sayı 2595-ə çatıb
07:14
3 iyul 2026
Silahlılar Mərkəzi Afrika Respublikasında sərhəd şəhərini ələ keçiriblər, 28 nəfər ölüb
06:25
3 iyul 2026
DÇ-2026: Portuqaliya 1/8 finala yüksəlib
05:20
3 iyul 2026
Tramp sərvətinin trilyon dollara çatması münasibətilə Maskı təbrik edib
04:01
3 iyul 2026
ABŞ Sahil Mühafizə Xidməti 3,3 milyard dollar dəyərində altı buzqıran gəmi sifariş edib
03:03
3 iyul 2026
Tramp: Cəmi 4 aya İran üzərində tam hərbi qələbə qazandıq, ABŞ-ın əvvəlki müharibələri isə illərlə davam edirdi
02:11
Audio
3 iyul 2026
Masallıda baş verən qəzada 2 nəfər ölüb, 2 nəfər xəsarət alıb
01:35
3 iyul 2026
DÇ-26: İspaniya 1/8-ə 3 qolla yüksəlib
01:01
3 iyul 2026
Monakoda ukraynalı biznesmenə qarşı sui-qəsd cəhdində şübhəli bilinən şəxsin kimliyi müəyyən edilib
00:42
3 iyul 2026
ABŞ İrana Hörmüz boğazından pulsuz keçid müqabilində dondurulmuş aktivlərini qaytarmağı vəd edib
23:43
2 iyul 2026
Rutte: Avropa və Kanada iki il ərzində müdafiə xərclərini 250 milyard dollar artıracaq
23:18
2 iyul 2026
Hakan Fidan: Ankarada “NATO 3.0” konsepsiyası qəbul ediləcək
22:49
2 iyul 2026
Rusiyanın Kiyevə hücumu nəticəsində ölənlərin sayı 25-ə çatıb - FOTO - YENİLƏNİB-5
22:40
2 iyul 2026
Rusiyadan üzən və may ayında Fransa tərəfindən saxlanılan tanker lövbər saldığı ərazini tərk edib
22:27
2 iyul 2026
Payızda Serbiyada həm prezident, həm də parlament seçkiləri keçirilə bilər
21:50
2 iyul 2026
Dəməşqdə Ədalət Sarayının yaxınlığında partlayışda 6 nəfər ölüb, 22 nəfər yaralanıb - YENİLƏNİB-2
21:23
2 iyul 2026
Xarkovda ölən Azərbaycan vətəndaşının meyiti bu gecə Azarbaycana gətiriləcək
21:18
2 iyul 2026
Ursula Fon der Lyayen Azərbaycana və Ermənistana səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşıb
20:51
2 iyul 2026
Nəsimi rayonunda “Polis Günü”qeyd olunub
20:38
2 iyul 2026
Ermənistanda 2,4 bal gücündə zəlzələ baş verib
20:12
2 iyul 2026
Qazaxda çayda batan yeniyetməni xilas etmək mümkün olmayıb - YENİLƏNİB2
19:50
2 iyul 2026
Belarus vətəndaşlarını Rusiyanın sərhədyanı bölgələrinə səfərdən çəkinməyə çağırıb
19:36
2 iyul 2026
Polşada iki il ərzində anti-Ukrayna aksiyaları təşkil edən Rusiya agentləri ifşa olunub
19:25
2 iyul 2026
Xameneinin dəfnində Azərbaycandan Sahibə Qafarova, Şahin Mustafayev və digər rəsmilər iştirak edəcək
18:57
2 iyul 2026
Paşinyan Koçaryandan danışıb: Hamısı həbs olunacaq
18:54
2 iyul 2026
Rusiyadan Ermənistana Azərbaycandan tranzit keçməklə 14 vaqon buğda göndəriləcək
18:51
2 iyul 2026
Ağdamda Xocalı şəhidi Məzahir Əbilovdan bəhs edən sənədli film nümayiş etdirilib - FOTO
18:46
2 iyul 2026
Zelenski: Rusiya Kiyevə son hücumuna görə cavabını alacaq
18:39
2 iyul 2026
Ermənistan Naxçıvana və Türkiyəyə gedən dəmir yolu xətlərini bərpa edəcək
18:32
2 iyul 2026
İranın Ali Rəhbərinin nümayəndəsi: Müctəba Xamenei atasının dəfnində iştirak etməyəcək
18:22
2 iyul 2026
Ermənistan dəmir yoluna dair müqaviləni Rusiya ilə birtərəfli qaydada ləğv etməyəcək
18:09
2 iyul 2026
Konqo Demokratik Respublikasında Ebolaya yoluxanların sayı 1400-ü keçib
18:05
2 iyul 2026
Paşinyan: Azərbaycan sərhədindən Türkiyəyədək magistral yolun beynəlxalq yükdaşımalar üçün açılması üzrə iş aparılır
17:59
Audio
2 iyul 2026
Ceyhun Bayramov BMT Baş katibinin xüsusi elçisi ilə görüşüb
17:53
2 iyul 2026
