Avropa

Ana səhifə

Avropa

Aytunç Altındal: “Davosadakı demarş Tayyib Ərdoğanın tamamilə daxili siyasətə yönəlmiş bir manevridir”

06 fevral 2009 08:41 (UTC +04:00)

- Türkiyədə maraqlı proseslər baş verir. Baş nazir Ərdoğanın Davosda İsrail prezidenti ilə “atışması”, “Ergenekon” prosesi, yaxınlaşan bələdiyyə seçkiləri. Siz bunları necə dəyərləndirirsiniz?

- Əgər Davosu nəzərdə tutursunuzsa, orada qeyri-adi heç nə yoxdur. Həmin toplantıda Tayyib Ərdoğana hörmətsizlik edildi, o da lazım olan reaksiyanı göstərdi. Şimon Peres yəhudilərin həmişə məzlum durumunda qaldığına görə sanki uşaqları öldürərək bu məzlumluğun yaratdığı psixoloji travmanı aradan qaldırdıqlarını ifadə etməyə çalışırdı. Ancaq burada diqqəti cəlb edən bir məsələ var – yəhudilər özlərini məzlum kimi göstərirlər, ancaq indiyə qədər erməni və PKK terrorundan Türkiyənin çəkdiyi zülm barədə bir dəfə də olsun açıqlama verməyiblər. Tayyib Ərdoğan da həmişə məzlum rolunu yaxşı oynamış bir adamdır. Ancaq o gördü ki, qarşısında məzlum rolunu ondan da yaxşı oynayan bir Şimon Peres var. Tayyib Ərdoğandan bir diplomat davranışı gözləmək lazım deyil. O, belə bir reaksiya göstərdi. Ancaq işin bundan sonrası önəmlidir. Tayyib bəy bundan sonra eyni reaksiyanı Sarkoziyə göstərə biləcəkmi? Fransada Türkiyə əleyhinə fəaliyyət göstərən erməni təşkilatları var, orada “soyqırım olmayıb” deyənləri həbs etdirmək üçün qanun qəbul olunub. Tayyib bəy daha sonra Almaniyanın federal kansleri Merkelə reaksiya göstərə biləcəkmi? Bərzaniyə reaksiya göstərə biləcəkmi? Azərbaycanda minlərlə türkü öldürən Ermənistana reaksiya göstərə biləcəkmi? Konstitusiyaya əsasən Türkiyə dünyəvi dövlətdir. Konstitusiya Məhkəməmiz AKP-ni “dünyəviliyə qarşı fəaliyyətlərin mərkəzi” halına gəldiyinə görə cəzalandırıb. HAMAS da şəriət rejimi istəyir. Şəriətçi Səudiyyə Ərəbistanı isə dünyəvi Fələstin Azadlıq Təşkilatını dəstəkləyir. Əgər Orta Şərqdə HAMAS üzərindən siyasət aparılacaqsa, onda HAMAS-la FAT-ı birləşdirmək lazım gələcək. HAMAS deyir ki, biz İsrailin varlığını qəbul etmirik, FAT isə qəbul edir. Əgər Tayyib Ərdoğan İsrailin dövlət kimi varlığını HAMAS-a qəbul etdirə bilərsə, onun Orta Şərqdəki təşəbbuslərinin bir mənası olacaq. Yoxsa bu təşəbbüslər bumeranq təsiri yarada bilər. Tayyib Ərdoğan böyük bir risklə qarşı-qarşıyadır. Onun bu işin altından qalxa bilməsi üçün ilk növbədə HAMAS-ı razı salması lazımdır ki, buna da İran imkan verməz. Bu siyasətin bataqlığa girəcəyini görəcəyik. Davosadakı demarş Tayyib Ərdoğanın tamamilə daxili siyasətə yönəlmiş bir manevridir. Tayyib bəy o anda siyasi cəhətdən düzgün olan addımı atsa da, önümüzdəki 2-3 ayda bunun davamının gəlməməsi durumunda bu siyasətin bumeranq təsiriylə ona qarşı çevrilə biləcəyini görəcəyik.

- İlyarımdır ölkəni sarsıdan bir “Eregenekon” məsələsi var. Bununla bağlı fikirlərinizi öyrənə bilərikmi?

- “Ergenekon” adlı bir təşkilatın olmadığını Türkiyənin sirlərini bilən hərbi və mülki şəxslərin hamısı bilir. “Ergenekon” tamamilə siyasi əməliyyatdır. AKP-yə müxalif olan ziyalıların cəzalandırılması bunu göstərir. Məncə, AKP-ni çəti vəziyyətdə qoyan Almaniyadakı “Dəniz Fənəri” işi davam etdiyi müddətcə “Ergenekon” prosesi də davam edəcək. Ondan sonra işlər tərsinə dönəcək və bu prosesleri başladanların özləri haqqında proseslər başladılacaq. Bunun başqa yolu yoxdur, çünki “Ergenekon” əməliyyatında dünya tatixində rast gəlinməyən şeylər yaşandı: şəxslər əvvəlcə polis nəzarətinə alınır, sonra isə onlar barədə dəlil-sübut toplanır. Mən “Ergenekon” prosesində hər şeyin tərsinə dönəcəyinə inanıram.

- Erməni məsələsinə də toxundunuz. Xarici işlər naziri Əli Babacan deyir ki, İrəvanla anlaşmağa yaxınıq. Ermənistanlı həmkarı isə bildirir ki, Türkiyəyə qarşı şərtlərimizdən qətiyyən geri addım atmarıq. Sizcə, Türkiyə hökuməti nə etmək istəyir?

- Türkiyə qonşularla sıfır xətalı münasibətlər qurmaq istəyir ki, bunun da baş tutması mümkün deyil. Çünki dünyada “sıfır xətalı xarici siyasət” adlı bir şey yoxdur. Keçən il Amerikadakı bir universitetdə şərəf qonağı kimi çıxış edərkən dedim ki, niyə hadisələri 1915-ci ilə indeksləyirsiniz, biz ki erməniləri 1884-cu ildən “kəsib-doğramağa” başlamışıq? Niyə onlar öz iddialarını 1915-dən başlayırlar? Əgər soyqırımdan söhbət gedirsə, biz bunu daha əvvəldən “etmişik”. Keçən il Kaliforniyadan ermənilərin işləri ilə məşğul olan vəkillər buraya gəlib mənimlə də görüşdülər. Dedilər ki, ermənilərə bir az təzminat ödəyin, iş bitsin. 50-60 milyard dollar təzminat istəyirlər, oradan 15% pay almağı düşünürlər. Qarabağ məsələsi və ermənilərin Azərbaycanda öldürdüyü insanlar Türkiyəyə qəbul etdirilməyə çalışılan qondarma “soyqırım” məsələsindən daha ciddidir. Mən bu işlə cox yaxından məşğulam. Fikir verin, bizim erməniləri soyqırıma məruz qoyduğumuza dair dünyanın heç bir tarix qurumu açıqlama verməyib indiyə qədər. Amerikalı senatorlara dedim ki, siz seçilmiş insanlar olaraq niyə ermənilərin təzyiqi altında qalırsınız? Xalqın səsiylə seçilən insanlar niyə erməni lobbisinin təzyiqinə davam gətirmir? AKP-nin məqsədi daim hadisələri, problemləri soyutmaq istiqamətindədir. Onlar öz ticarət işlərinə baxırlar. AKP üçün əsas məsələ türk birliyi yox, islam birliyidir. Terror təşkilatı və erməni məsələsində AKP-nin siyasəti yanlışdır. Türkiyə mediasında indi AKP-ni dəstəkləyənlər gələcəkdə bunun neqativ tərəflərini görəcəklər.

- Qarabağ məsələsinin Türkiyə üçün önəmindən danışdınız. 17 ildir ki, ATƏT-in Minsk Qrupu “sülh müzakirələri” aparır. Ancaq irəliləyiş yoxdur.

- Bu iş o şəkildə irəliyə getməz. Obama dönəmində Hindistan Amerikadan çox böyük dəstək görəcək. Qorxuram ki, gələcəkdə İrandakı azərbaycanlıları Tehran rejiminə qarşı qaldırmaq üçün cəhdlər edilsin. İranın böyük bir qismi türk olduğuna görə onlar diqqətli olmalıdırlar. Azərbaycanlı qardaşlarımız soyuqqanlı davranmalıdır. Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri isə dövlətdən dövlətə qurulan münasibətlərdir. İki qardaş ölkə arasındakı münasibətlərin hökumətlərə aidiyyəti yoxdur. Bu gün AKP var, sabah başqa hökumət gələcək. Bizim qardaşlığımız isə əbədidir.

ərdoğan_davos