Daxili siyasət

Ana səhifə

Daxili siyasət

Qüdrət Həsənquliyev: “Konstitusiyaya dəyişikliklərlə bağlı təkliflərimiz qəbul olunsa, bu, Azərbaycanda yeni mərhələnin başlanması deməkdir”

11 sentyabr 2007 14:52 (UTC +04:00)

- BAXCP Azərbaycan Konstitusiyasına əlavə və dəyişikliklər edilməsi təklifini səsləndirib. Təkliflərinizin mahiyyəti nədir?
- Azərbaycan dövlətinin iqtisadi və siyasi əsasları artıq möhkəmlənib, indi siyasi islahatlar aparmaqla dövləti daha da demokratikləşdirmək, iqtisadi əsasları genişləndirmək, vətəndaş cəmiyyəti qurmaq mümkündür. Bunları həyata keçirməklə Dağlıq Qarabağ problemi, vətəndaş haqları, siyasi və iqtisadi hüquqlar, söz azadlığı ilə bağlı problemləri də aradan qaldırmaq olar. Bu problemlərin həlli üçün isə hökumətin üzərində dövlət nəzarəti ilə yanaşı ictimai və parlament nəzarət də olmalıdır. Hazırkı parlamentin hökumətin fəaliyyətinin nəticələrini müzakirə etməkdən başqa nəzarət mexanizmi yoxdur. Ölkənin demokratikləşməsinin təmin edilməsi üçün ilk növbədə çoxpartiyalı sistemin inkişafı lazımdır. Hazırda ölkədə siyasi partiyaların fəaliyyəti formal xarakter daşıyır, partiyaların heç bir prosesə təsir imkanı yoxdur. Bu fikirlər təkcə müxalifətdə təmsil olunan partiyalara aid deyil, hakimiyyət partiyası və ya iqtidaryönlü partiyalar da eyni vəziyyətdədir. Biz isə hesab edirik ki, cəmiyyətin böyük hissəsinin dəstəyini qazanan partiya hökumətin formalaşdırılması prosesində iştirak etməlidir. Bizim söylədiyimiz təkliflər prezidentin səlahiyyətlərini məhdudlaşdırmır. Sadəcə hökumətin formalaşmasında siyasi partiyaların rolunu artırır. Eyni zamanda hökumətin üzərində əlavə parlament nəzarəti yaradılır, hökumət parlament üzvlərindən formalaşdırılır. Bu, əslində ölkədə vətəndaş birliyinin yaranması, korrupsiyanın kökünün kəsilməsi, məhkəmə hakimiyyətinin bərqərar olması və s kimi müsbət hallara yol açacaq. Siyasi partiyaların hakimiyyətin formalaşdırılmasında iştirak etmək imkanları genişlənəcək ki, bu zaman da inqilablar, üsyanlar, küçə siyasi fəaliyyəti barədə düşüncələrə yer qalmayacaq. Çünki hakimiyyətə gəlmək imkanları xeyli asanlaşacaq.
- Başqa sözlə, Siz Azərbaycanda Türkiyə modelinin tətbiqini arzulayırsınız?
- Xeyr. Orada prezidentin səlahiyyətləri xeyli məhduddur. Biz isə prezidentin səlahiyyətlərinə toxunulmasının tərəfdarı deyilik. Parlament seçkilərində qalib gələn partiya mütləq hökumətin tərkibini prezidentlə razılaşdırmalıdır. Amma hökumətin üzərində əlavə parlament nəzarəti yaradılır. Biz bu modeli hazırlamaq üçün bir çox Avropa ölkələrinin konsititusiyasını öyrənmişik və yerli vəziyyət, mentalitet nəzərə alınıb. Əgər bu təkliflər qəbul olunarsa, bu Azərbaycanda yeni bir mərhələnin başlanması demək olar.
- Ümumiyyətlə, təklifləriniz digər siyasi partiyalar tərəfindən necə qarşılanıb?
- Asim Mollazadə və Aydın Mirzəzadədən başqa demək olar ki, bütün lsiyasətçilər bu təklifi dəstəkləyiblər. Əslində biz belə də gözləyirdik. Çünki bu təkliflərdə prezidentin səlahiyyətləri geniş olaraq qalır, amma hökuməti formalaşdırmaq səlahiyyətləri parlament seçkilərində qalib gəlmiş partiyaya verilir. Əgər həmin partiya təyin olunmuş vaxta qədər hökuməti qura bilmirsə, bu səlahiyyət ikinci yeri tutan partiyaya keçir.
- Sizcə, partiyaların heç bir siyasi təsir gücünə malik olmamasının səbəbi həm də proporsional seçki sisteminin ləğv olunması ilə bağlı deyil?
- Əslində ən böyük səbəb budur. Biz təklif etdiyimiz dəyişikliklərdə proporsional sistemin bərpa olunmasının tərəfdarı kimi çıxış etmişik. Təkliflərdə qarşıdakı parlament seçkilərində parlamentin yarısının proporsional, yarısının isə mojaritar sistem əsasında formalaşmasını, 2015-ci ildə isə tam olaraq proporsional sistemin tətbiqinin labüdlüyünü qeyd etmişik. Biz millət vəkillərinin sayının artırılaraq 150-ə çatdırılmasını da təklif etmişik. Çünki proporsional sistem siyasi partiyaların aktivliyini, təsir imkanlarını artıracaq. Parlamentdə siyasi proseslərlə maraqlanan, diplomatik bacarığı olan, özünə nəzarət edə bilən insanların toplaşmasına şərait yaradır. Mojaritar sistemdə isə siyasətlə heç bir əlaqəsi olmayan adamlar böyük vəsait hesabına bir seçki dairəsində seçiciləri bu və ya digər şəkildə öz tərəfinə çəkməklə parlamentə seçilə bilir. Təəssüf ki, indiki parlamentdə belələri çoxdur. Hazırkı parlamentdə bəziləri müzakirə olunan məsələlərin malhiyyətinə belə varmırlar. Mən proparsional sistemdə də belə halların ola biləcəyini istisna etmirəm. Çünki bəzi partiyalar maliyyələşmə ilə bağlı siyasi proseslərə aidiyyatı olmayan iş adamlarının siyahılarına salınıb, parlamentdə oturmalarına şərait yarada bilərlər. Amma məncə, o nisbət indiki ilə müqayisə olana bilməz. Digər cəhətdən proporsional sistem müəyyən etnik və separatçı bəyanatların aradan qalxmasına səbəb olar. Çünki millət vəkili seçilmək istəyən şəxs biləcək ki, ona bir rayondan yox, bütün Azərbaycandan səs almaq lazımdır.
- Parlamentin payız sessiyasına hansı təklifləriniz olacaq?
- Biz artıq Fazil Qəzənfəroğlu ilə birlikdə Seçki Məcəlləsinə dəyişikliklərlə bağlı təkliflərimizi parlamentə təqdim etmişik. Həmçinin, partiya referendum layihəsini hazırlayıb, onu da parlament rəhbərliyinə təqdim etmişik. Müzakirəsini gözlədiyimiz məsələlərdən biri də “Təhsil haqqında” qanun layihəsidir. Payız sessiyasında 2008-ci ilin dövlət büdcəsi müzakirə olunacaq. Bununla bağlı da təkliflərimiz səslənəcək.
- Siz həbsdə olan jurnalistlərin azad olunması ilə bağlı təşəbbüsə qoşulan siyasətçilərdənsiniz. Amma bu günlərdə özünüz də “Xural” qəzeti ilə bağlı məhkəmə iddiası qaldırmısınız...
- Bəli, mən jurnalistlərin həbsdən azad edilməsinin tərəfdarıyam. Onlar artıq cəzalarının bir hissəsini çəkiblər, eyni zamanda bu Azərbaycanın beynəlxalq imicinin qorunması üçün çox lazımdır. Əvəz Zeynallını məhkəməyə verməyimin səbəbi isə onun rəhbərlik etdiyi qəzetdə məni sistemli şəkildə təhqir etməsi, böhtana məruz qoymasıdır. O, mənim fəaliyyətimi dəfələrlə tənqid edib və mən buna normal yanaşmışam. Son vaxtlar isə o, rəhbərlik etdiyi qəzetdə məni təhqir edib. Dəfələrlə buna son qoyması ilə bağlı edilən xəbərdarlıqlara, aparılan danışıqlara da məhəl qoymayıb. Bu təhqirlərin qarşısında ya onunla hər hansı formada fiziki güc tətbiq etmək lazımdı. Mən siyasətçiyəm, hüquqşunasam və belə vasitələrdən istifadə etmirəm. O zaman öz hüquqlarımı məhkəmə yolu ilə qorumalıyam. Mən ona qarşı hər hansı cərimə iddiası ilə çıxış etməmişəm. Yalnız etdiyi əmələ görə, cəzalandırılmasını istəmişəm.
- İndi məhkəmə hansı mərhələdədir?
- Bu gün hazırlıq iclası keçirilib. Hakim iddia ərizəsində cavabdehin atasının adının yazılmadığını söyləyərək, ərizəni düzəliş üçün geri qaytarıb. Əslində məhkəmədə Əvəz Zeynallı şəxsiyyət vəsiqəsini təqdim edib və həmin şəxs olduğunu təsdiqləyib. Bir də hakim məhkəmədə yazı müəllifinin tapılmasını istəyib. Məsələ ondadır ki, Ə. Zeynallı yazının ona məxsus olduğunu, bu imzanın sadəcə onun tərəfindən yazı sonuna qeyd edildiyini deyib. Hər halda biz hakimin cavabdehin atasının adının ərizəyə yazılması ilə bağlı iradını düzəltdik. Amma onun söylədikləri sadəcə gülüş doğurur. Biz bu məsələni hakimin təcrübəsizliyini nəzərə alaraq xüsusi qabartmadıq./APA/