Diaspor

Diaspor

Amerika Yəhudi Komitəsinin icraçı direktoru: “Azərbaycan diasporu ilə əməkdaşlığı daha da genişləndirmək niyyətindəyik”

18 avqust 2008 10:01 (UTC +04:00)

- Səfər zamanı Sizdə Bakı və Azərbaycan haqqında hansı təəssürat yarandı?

- Bu, Azərbaycana ilk səfərimdir. Səfər prezident İlham Əliyevin dəvəti ilə baş tutub. Azərbaycan prezidenti ilə bu ilin yanvar ayında İsveçrədə Davos enerji sammiti çərçivəsində görüşmüşdük, dəvəti də orada almışdım. Azərbaycanda mehribanlıq, sürətli iqtisadi inkişaf gördüm. Gördüklərim Azərbaycanın gələcəyinə məndə böyük nikbinlik yaratdı.

- Azərbaycanda yaşayan yəhudilərlə görüşdünüzmü?

- Azərbaycan rəsmiləri ilə görüşdən əlavə, burada fəaliyyət göstərən müsəlman, pravoslav, katolik və yəhudi dini icmaların rəhbərləri ilə görüşdüm. Maraqlı orasıdır ki, həmin görüşdə kiçik yəhudi icmasından 2 icmanın rəhbəri iştirak edirdi - dağ və aşkinazi yəhudilərinin liderləri... Onlar burada çox rahat yaşadıqlarını, heç bir problemlərinin olmadıqlarının söylədilər. Azərbaycanda dini tolerantlıq bütün dünya üçün bir modeldir. Xüsusi vurğulamaq istəyirəm ki, hazırkı dünyamız üçün bu, çox vacibdir.

- Rəhbərlik etdiyiniz Komitə Azərbaycandakı yəhudi icmaları ilə əməkdaşlıq edirmi, onlara maddi yardım göstərirmi?

- Biz yalnız yəhudi icmaları ilə yox, yuxarıda adlarını çəkdiyim digər dini icmalarla əməkdaşlıq edirik, onlarla da çox yaxşı münasibətlərimiz var. Bizim əməkdaşlığımız siyasi və diplomatik sahələri əhatə edir. Maliyyə yardımı isə bizim istiqamətimiz deyil, bununla digər yəhudi təşkilatları məşğul olur.

- Amerikadakı Azərbaycan diasporu ilə əməkdaşlıq edirsinizmi?

- Amerikada Azərbaycan diasporu ilə əməkdaşlıq edirik və bu əməkdaşlığı daha da genişləndirmək niyyətindəyik. Əməkdaşlığın genişləndirilməsi hər iki tərəfin maraqlarına cavab verir. Azərbaycan diasporunun çox vacib hissəsini buradan miqrasiya etmiş yəhudilər təşkil edir. Bu insanlar iki icma arasında körpü rolunu oynayırlar.

- Yəhudilərin kompakt yaşadığı Qubada kütləvi məzarlıq tapılıb. Bəzi məlumatlara görə, orada basdırılanlar arasında yəhudilər də var. Sizin Komitə həmin məzarlıqlarda aparılan tədqiqat işlərinə hansısa şəkildə yardım edə bilər?

- Tarixdə olanları araşdırmaq çox vacibdir. Amma bizim işimiz siyasət və diplomatiyadır. Bu bizim sahəmiz olmasa da, müəyyən mənada bu prosesə dəstək verə bilərik. Əfsuslar olsun ki, dünyanın bir çox yerində yəhudilər qətlə yetirilib. 60 ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, İkinci Dünya müharibəsi zamanı öldürülən yəhudilərin siyahısına hələ də yeni adlar əlavə olunur.

- İsrail parlamentində uydurma “erməni soyqırımı” məsələsinin müzakirə olunmasına münasibətiniz necədir?

- Bu barədə məndə məlumat yoxdur. Bunun İsrail hökumətinin təşəbbüsü olduğunu söyləsəydiniz, çox təəccüblənərdim. Gələn ay İsrailə səfərim nəzərdə tutulur, həmin səfərim zamanı bu məsələ ilə maraqlanacağam. Mən hesab edirəm ki, bu məsələyə ən düzgün yanaşma türklərlə ermənilərin bir masa ətrafında oturub həmin hadisələri müzakirə və təhlil etməsi və vahid mövqeyə gəlməsidir.

- Gürcüstanda baş verən hadisələri necə qiymətləndirirsiniz, bunun Azərbaycana təsiri varmı? Gürcüstan NATO-ya üzv olarsa, bu, Rusiyanı daha da qıcıqlandırmayacaq ki?

- Gürcüstanda baş verən hadisələrə görə bu region hazırda çox tarixi məqamı yaşayır. NATO-nun Buxarest sammitindən sonra Gürcüstan və Ukraynanın üzvlüyü ilə bağlı müzakirələr səngimişdi, hazırda isə yenidən aktuallaşıb. ABŞ-da seçki kampaniyasıdır, bu mövzuda diskussiyalar şiddətlənəcək. Rusiyanı Şimali Osetiya və Abxaziyanı anneksiya etməsi ehtimalı, Gürcüstanın bu ərazilərsiz NATO-ya gedib-getməyəcəyi, NATO-nun Gürcüstanı bu ərazilərsiz qəbul edib-etməyəcəyi ən yüksək səviyyədə müzakirə olunacaq. Son hadisələr tək Gürcüstan üçün deyil, bütün region, Azərbaycan və onun ərazi bütövlüyü üçün də əhəmiyyətlidir. Azərbaycan çox çətin regionda yerləşir, onun İran və Rusiya kimi qonşuları var. Azərbaycan üçün Amerikanın bu hadisələrə mövqeyi çox vacibdir. İranda baş verənlərin də Azərbaycan üçün böyük əhəmiyyəti var. Hazırda Amerikada seçki kampaniyasının olması vəziyyəti mürəkkəbləşdirir. Çünki seçkilər zamanı az qərarlar verilir.

Devid_Allan_Harris