Sosial

Ana səhifə

Sosial

Qızmar yay və əmək qanunvericiliyi - ARAŞDIRMA

Qızmar yay və əmək qanunvericiliyi - <font color=red>ARAŞDIRMA</font>

08 iyul 2010 12:26 (UTC +04:00)

Bakı. İlhamə İsabalayeva-APA. Havaların isti keçməsi ilə əlaqədar günvurma halları yenidən artıb. İyunun 1-dən indiyə kimi artıq 54 nəfər günvurma diaqnozlu ilə Bakı şəhər Təcili və Təxirəsalınmaz Tibbi Yardım Stansiyasına müraciət edib. Stansiyanın baş həkiminin müavini Rauf Nağıyev APA-ya bildirib ki, müraciət edənlərin vəziyyəti yüngül olub. Vəziyyətinin nisbətən ağırlaşa biləcəyi güman edilən 15 nəfər xəstəxanalara yerləşdirilib.

R. Nağıyev deyib ki, günvurma hadisələri daha çox cavanlar, xüsusilə kişilər arasında müşahidə edilir. Bu yaş kateqoriyasında olanlar səhhətlərinə fikir verməyərək çimərliklərdə, küçələrdə günəş şüaları altında çox vaxt keçirdiklərindən onları gün daha tez vurur. Azyaşlı uşaq və yaşlıları gün vurması isə nadir hallarda baş verir. Günvurma hallarının açıq hava şəraitində çalışan insanlar arasında olma hallarına gəldikdə, R. Nağıyev deyib ki, ötən il işləyən zaman 1-2 nəfəri gün vurub. Amma bu il hələlik belə hal baş verməyib.

Günvurmanın ilk əlamətlərinə gəlincə, xəstəlik əsasən ürəkbulanması, fasilələrlə qusma, baş ağrısı, gicəllənmə və rəngin avazıması ilə müşahidə olunur. Günvurmanın üç ağırlıq dərəcəsi (yüngül, orta və ağır) var. İsti otaq və ya sexdə işləyənlərin isti vurma halı da günvurmaya bənzər əlamətlərlə müşahidə olunur. R. Nağıyev bildirib ki, yüngül dərəcədə bədən temperaturu 38 dərəcəyədək yüksəlir, halsızlıq, baş gicəllənmə, ürək bulanma, tər, baş ağrısı müşahidə oluna bilər. Orta dərəcəli günvurmada bədən temperaturu artıq 40 dərəcəyə yaxın olur, halsızlıq baş verir, huşun itirilməsi, qıcolma da mümkündür. Bədən temperaturu yüksək olduğu üçün ətrafa reaksiya da itir. Ağır dərəcəli günvurmada bədən temperaturu 40 və 40 dərəcədən yüksək olur. Bədən quru olur, huşsuzluq, tez-tez xroniki qıcolma baş verir, xəstənin ətraf mühitə heç bir reaksiyası yaranmır. Bu mərhələdə yardım olunmasa, xəstə ölə bilər.

Günvurma hadisəsinin baş verməməsi üçün mütəxəssislər əhaliyə ilk növbədə bir sıra tövsiyələrə riayət etməyi məsləhət görür. Belə ki, sutkanın 12.00-18.00 saatlarında açıq havada, gün altında mümkün qədər az olmaq vacibdir. İsti havada orqanizmin su, duz mübadiləsini tənzimləmək məqsədi ilə maye qəbulunun artırılması, çimərliklərə səhər - 11.00-a qədər və axşam saatlarında - 19.00-dan sonra getmək daha məqsədəuyğundur. Ürək-damar, endikrinoloji, sinir sistemi xəstələrinin, hamilə qadın, azyaşlı uşaq, qoca və ahılların isti hava şəraitində qeyd edilən tövsiyələrə daha ciddi riayət etmələri vacib sayılır. Çünki mütəxəssislər temperaturun həddindən artıq yüksək olmasının insan orqanizmində bir sıra problemlər yaratdığını bildirir.

Günvurma səhhətindən asılı olmayaraq istənilən adamı yaxalaya bilər. Belə ki, günvurma insanda beyin damarlarının daralmasına, dəri damarlarının genişlənməsinə, qanın qatılaşmasına və təzyiqin aşağı düşməsinə səbəb olur. Günvurmadan hətta göz bəbəklərində qansızmalar və burun qanaxması da baş verə bilər. Sadalanan hallar ortaya çıxan zaman xəstəyə vaxtında tibbi yardımı göstərilməzsə, günvurma ölümlə nəticələnə bilər. Qan təzyiqi və şəkərli diabetdən əziyyət çəkən insanlara gün şüaları daha çox mənfi təsir göstərir. Şüaların təsirindən onlarda hətta beyinə qansızma - insult baş verə bilər. Ürək xəstəliyi olan insanların isə günvurmadan infarkt keçirməsi də mümkündür.

Meteodurum xoşa gəlməz olan günlərdə hətta sağlam adamlarda da qan təzyiqinin dəyişməsi - yüksəlməsi, əzginlik, yuxusuzluq, bəzən isə yuxululuq, sinir sisteminin oyanması kimi əlamətlər müşahidə oluna bilər. Əgər sağlam adamlarda belə hallar baş verirsə, xəstə adamlarda meteo-günlərdə bu əlamətlər özünü daha bariz nümayiş etdirir. Belə ki, xəstələr daşıdıqları xəstəliklərə qarşı preparatları vaxtında qəbul etməlidir ki, bu yolla da bir sıra ürək-damar xəstəliklərinin qarşısını almaq mümkündür.

Günvurma hallarının artmasına küləklər də müəyyən mənada təsir göstərir. Belə ki, külək mülayim olduqda istinin orqanizmə o qədər təsiri olmur. Hava rütubətli olduqda və güclü gilavarın əsdikdə atmosferdə oksigenin miqdarı azalır. Oksigen çatışmazlığı üzündən isə ürək-damar xəstəliklərinin daşıyıcılarında müxtəlif böhranlar, narahatçılıqlar baş verə bilər.

Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentinin Hidrometeoroloji Proqnozlar Bürosunun baş mühəndisi İmran Məmmədov APA-ya bildirib ki, iyul ayı ərzində ən maksimal temperatur Aran rayonlarında 40-41 dərəcə qeydə alınıb. Onun sözlərinə görə, bu temperatur iyul ayı üçün çox da yüksək sayılmır. Çünki əvvəlki illərdə iyul aylarında daha yüksək temperatur - 42-43 dərəcə isti qeydə alınıb.

Qeyd edək ki, əvvəllər Əmək Məcəlləsinə əsasən, 45 dərəcə istidən yüksək temperatur qeydə alındıqda iş fəaliyyətinin davam etdirilməsinə qadağa qoyulurdu. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Dövlət Əmək Müfəttişliyinin rəis müavini Məhərrəm Məhərov isə APA-ya açıqlamasında bildirib ki, Əmək Məcəlləsinin 233-cü maddəsinə görə, artıq havanın hərarəti 41 dərəcədən yüksək olduqda işçilər açıq havada günəş şüası altında işləyə bilməzlər. Belə günlərdə ya iş dayandırılmalı, ya da işçilərə fasilə verilməlidir. İşçiyə fasilə verilirsə, onun tarif maaşına uyğun əmək haqqı verilməlidir. İş dayandırılırsa, işçiyə işsiz qaldığı üçün tarif maaşının üçdə iki hissəsindən az olmayaraq, pul ödənilməlidir.

M. Məhərov deyib ki, Azərbaycanda hələ 41 dərəcədən yüksək temperaturun olması faktı qeydə alınmayıb. Buna görə də hələ hansısa müəssisədə işin dayandırılmasına zərurət yaranmayıb. İyulda Aran rayonlarının 41 dərəcə istinin qeydə alındığı bəzi ərazilərində iş fəaliyyətinin davam etdirilib-etdirilməməsinə gəldikdə, DƏM rəsmisi bildirib ki, belə ərazilərdə heç bir müəssisə fəaliyyət göstərmir: “Hər halda 41 dərəcə qeydə alınan ərazilərdə elə müəssisə yoxdur. Azərbaycanda təqribən 2 milyona yaxın ev var. Biri evinin qarşısında işləyirsə, gedib onu tuta bilmərik ki?”

M. Məhərov əlavə edib ki, tikinti şirkətlərinə 35 dərəcədən sonra günorta saatlarında açıq hava şəraitində işləməmək tövsiyə edilib, 41 dərəcə temperaturdan sonra isə onların fəaliyyətinin qadağan edilməsi barədə göstəriş verilir. Əgər müəssisə 41 dərəcə temperaturda işini ciddi qanun pozuntusu ilə həyata keçirirsə, bu zaman ona qarşı cərimə tətbiq edilir.