Sənaye və energetika

Ana səhifə

Riçard Morninqstar: “ABŞ Administrasiyası təbii qazın Xəzər regionundan Avropaya nəqli üçün yeni dəhlizin açılmasını dəstəkləyir” - EKSKLÜZİV

Riçard Morninqstar: “ABŞ Administrasiyası təbii qazın Xəzər regionundan Avropaya nəqli üçün yeni dəhlizin açılmasını dəstəkləyir” - <font color=red>EKSKLÜZİV</font>

29 yanvar 2010 10:37 (UTC +04:00)

Vaşinqton. İzabel Levin - APA. “Ötən il bir çox cəhətdən müəyyən qədər qeyri-sabit il olub. Bu da əsasən dünya enerji bazarında müşahidə olunan proseslərlə bağlıdır”. Bu sözləri APA-nın Vaşinqton müxbirinə eksklüziv açıqlamasında ABŞ dövlət katibinin Avrasiya enerji siyasəti üzrə xüsusi elçisi, səfir Riçard Morninqstar deyib. R. Morninqstar qeyd edib ki, beynəlxalq iqtisadi böhran nəticəsində 2009-cu ildə qlobal enerji istehlakı, qiymətlərin azalması və təbii qaz təklifinin tələbatı üstələməsi müşahidə olunub: “Bu vəziyyət bazarda risk faktoru yaradır. Təbii qaz qiymətlərinin aşağı olması son nəticədə ekoloji təmiz külək, günəş və geotermal enerji texnologiyalarının inkişafını ləngidir və enerjidən istifadənin səmərəliyini artırmaq səylərinə mane olur. Bunun qarşısını almaq üçün tədbirlər görülməlidir”.

Onun sözlərinə görə, aşağı qiymətlər və gəlirlərin azalması qaz şirkətləri tərəfindən hasilatın artırılmasına yönələn layihələrin icrasının və kapital qoyuluşlarının gecikməsinə səbəb olur. “Gələcək iqtisadi artım tempi və bu gecikmələrin müddətindən asılı olaraq, enerji bazarlarında enerji daşıyıcılarının qıtlığı və yüksək qiymətlər dinamikası yenidən bərpa oluna bilər. Biz bilməliyik ki, bu gün qəbul etdiyimiz qərarların gələcək bazarlara uzunmüddətli təsirləri olacaq. Biz bazardakı kəskin artım və azalmanın orta həddə olmasını təmin etmək üçün yollar tapmalıyıq. Gələcək dinamikaya gəldikdə isə, biz iqtisadiyyatı necə dirçəltməyi bilirik, amma artım tempi və bərpanın nə qədər çəkəcəyini proqnozlaşdırmaq asan deyil” - deyə, R. Morninqstar əlavə edib.

Eyni zamanda o qeyd edib ki, rəsmi Vaşinqton qlobal təbii qaz bazarının əhəmiyyətli dəyişikliyə məruz qalacağını və ABŞ-ın bu prosesdə fundamental rol oynayacağını düşünür: “Bazarlardakı bütün mövcud və gələcək dəyişikliklər ABŞ-ın Avrasiya Enerji Strategiyasını necə həyata keçirməsinə təsir göstərəcək, amma bizim fundamental məqsədləri dəyişdirməyəcək. Bizim Avrasiya Enerji Strategiyasında üç əsas komponent var. İlk növbədə biz yeni neft və qaz resurslarının işlənməsini həvəsləndirmək, eyni zamanda enerjidən istifadədə səmərəliliyi və qənaətcilliyin artırılmasını, alternativ texnologiyaları təşviq etmək istəyirik”.

Azərbaycan barədə danışan R. Morninqstar ABŞ hökumətinin Azərbaycanda təbii qaz hasilatının artırmasında maraqlı olduğunu və bu prosesdə xüsusi məqsəd güdmədiyini deyib: “Sözsüz ki, bu qazın bir molekulunun belə ABŞ-a gedib çatma ehtimalı yoxdur. Amma bu, bizim üçün ona görə əhəmiyyətlidir ki, beynəlxalq qaz təklifinin artmasına və qlobal enerji təhlükəsizliyinin möhkəmlənməsinə kömək edir. Bir yerdə yeni tədarük mənbəyi təbii olaraq digər yerdə tədarükü sərbəstləşdirir”.

Xüsusi elçinin sözlərinə görə, rəsmi Vaşinqton Avropanın enerji təhlükəsizliyi səylərini dəstəkləyir, Avropa ilə ticarət və iqtisadi fəaliyyətin cari səviyyəsinin saxlanmasında maraqlıdır: “Avropa bir sıra qlobal məsələlərdə bizim tərəfdaşdır. Buna görə də iqtisadi cəhətdən güclü və enerji təhlükəsizliyi təmin olunmuş Avropa bizim üçün çox vacibdir. Avropa bir neçə dövlətdən ibarətdir və onların bəziləri üçün digərləri ilə müqayisədə enerji məsələsi daha aktualdır. Bəzi ölkələrin şaxəli enerji portfeli yoxdur və böyük dərəcədə bir tədarükçüdən, bir marşrutdan asılıdırlar. Biz həmçinin Qafqaz və Mərkəzi Asiyanın istehsalçı ölkələrinə öz neft və qazları üçün bazar tapmaqda kömək etmək istəyirik. Biz bu ölkələrdə iqtisadi artım və çiçəklənməyə yardımçı olmaq istəyirik. Hasilatı artırmaqla və ixrac marşrutlarını genişləndirməklə onlar resursları üçün rəqabəti artıra və yüksək qiymət tələb edə bilərlər”.

Vaşinqton hesab edir ki, Türkiyə və Azərbaycan qazın qiymətinin müəyyənləşdirilməsində yaranan mübahisəni həll edəcəklər. R. Morninqstarın fikrincə, ikitərəfli ticarət və investisiyaların əhəmiyyətli həcmi hər iki ölkənin bir-birindən yüksək dərəcədə asılılığını göstərir: “ABŞ Administrasiyası Xəzər dənizi regionundan təbii qazın Avropaya nəqli üçün yeni dəhlizin, “Cənub dəhlizi”nin açılmasını dəstəkləyir. Bu dəhlizə “Nabucco” və Türkiyə-Yunanıstan-İtaliya kəmərləri daxil ola bilər. Strateji nöqteyi-nəzərdən qaz mənbələrinin şaxələndirilməsi və Avropaya yeni marşrutların açılması üçün hər ikisi əhəmiyyətlidir. “Cənub dəhlizi” Qafqaz və Mərkəzi Asiya ölkələri üçün kommersiya baxımından faydalıdır və Avropa ilə qarşılıqlı marağa söykənən uzunmüddətli tərəfdaşlıq yaradacaq”.