Sənaye və energetika

Ana səhifə

“Vatan” qəzeti: Türkiyə Bakı-Tiflis-Ceyhan layihəsindən 210 milyon dollar zərər çəkib

26 dekabr 2009 08:17 (UTC +04:00)

APA-nın xəbərinə görə, bunu “Vatan” qəzeti BTC-nin iştirakçısı olan BOTAŞ şirkətinin Türkiyə Nazirlər Kabinetinin (Başbakanlık) Ali Nəzarət Qurumu (Yüksek Denetleme Kurulu) və Böyük Millət Məclisinin dövlət müəssisələrinin fəaliyyətini araşdıran komissiyasına (KİT komisyonu) göndərdiyi gizli hesabata əsasən yazıb. Hesabatda bildirilir ki, şirkət 3 il ərzində BTC-dən 210 milyon dollar zərərə məruz qalıb və mövcud müqavilələrə dəyişiklik edilməzsə, bu zərər daha da artacaq.

Məsələ ilə bağlı dekabrın 9-da Türkiyə Böyük Millət Məclisinin müvafiq komissiyasının qapalı iclası keçirilib. İclasda qeyd olunub ki, BOTAŞ-ın yaratdığı “BOTAŞ İnternational limited” (BİL) maliyyə ehtiyacını qısa və uzunmüddətli kreditlər vasitəsilə təmin etməyə çalışan rentabelsiz şirkətə çevrilib. BOTAŞ vəziyyəti dəyişmək üçün “BTC Co.”ya təkliflər təqdim edildiyini və hazırda danışıqlar aparıldığını millət vəkillərinin nəzərinə çatdırıb. Şirkət nümayəndələri deyiblər ki, “BOTAŞ İnternational ltd.”nin zərəri iki səbəbdən qaynaqlanır. Birincisi odur ki, bağlanmış müqavilələrdə “throughput” - yəni ixrac olunan neftin miqdarı, borunun doluluq səviyyəsi ilə bağlı təminat yoxdur. Bu səbəblə “BTC Co.” vəd etdiyi miqdarda neft göndərmir və bunun nəticəsində BİL-in gəliri azalır. İkincisi səbəbə görə, müqavilələrdə nasos stansiyalarının fəaliyyəti üçün yanacaq kimi neftdən istifadə edilərsə BİL-ə 1 bareli 18 dollardan çox olmamaq şərtilə neft verilməsi təminat altına alınsa da, sonradan “BTC Co.” neft əvəzinə qiyməti MÜQAVİLƏ İLƏ təminat altına alınmamış təbii qazı seçib. Qazın qiymətinin artması nəticəsində isə BİL zərərə məruz qalıb. Bu səbəblə BOTAŞ “BTC Co.” ilə masaya oturaraq “throughput” təminatı və təbii qazla bağlı sabit qiymət müəyyənləşdirilməsini istəyib.

Xatırladaq ki, Bakı-Tiflis-Ceyhan neft boru kəməri Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə prezidentləri və Türkiyə baş nazirinin iştirak etdiyi təntənəli mərasimlə 2006-cı il iyulun 13-də istismara verilib. Türkiyə layihədən ildə 300 milyon dollar gəlir gözləyirdi. Boru kəmərinin operatoru beynəlxalq ortaqlardan ibarət “BTC Co” konsorsiumudur. Kəmərin Türkiyədən keçən hissəsinin istismarını isə “BOTAŞ İnternational limited” həyata keçirir. Şirkət neftin hər barelinə görə 35 sent tranzit haqqı və 20 sent məbləğində vergi alır.

BTC