Din

Din

Gündüz İsmayılov: “Rus-Pravoslav Kilsəsinin Bakı və Xəzəryanı Yeparxiyası, Bakı şəhər Dağ Yəhudilər icması və 30-a yaxın islam təmayüllü icma dövlət qeydiyyatından keçib”

17 noyabr 2009 08:22 (UTC +04:00)

- “Dini etiqad azadlığı haqqında” qanuna edilən əlavə və dəyişikliklərə əsasən, dini icmalar Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsində yenidən qeydiyyatdan keçməlidir. Hazırda qeydiyyat prosesi necə gedir?

- Qanuna əsasən, dini icmalar yenidən qeydiyyatdan keçmək üçün 1 yanvar 2010-cu ilədək sənədlərini Dövlət Komitəsinə təqdim etməlidirlər. Bu müddətdə sənədlərini təqdim etməyən dini qurumların qeydiyyatı Dövlət Komitəsinin müraciəti əsasında məhkəmə qaydasında ləğv edilə bilər. Dövlət Komitəsi qanunda göstərilən vaxtı nəzərə alaraq, bütün lazımi tədbirləri görür ki, yenidən qeydiyyat prosesi vaxtında başa çatsın. İlk növbədə qanuna edilən əlavə və dəyişikliklərlə bağlı dini icmalar məlumatlandırıldı. Hətta əlavə və dəyişiklikləri, ümumiyyətlə, dövlət və din münasibətlərini tənzimləyən qanunvericilik bazasının geniş və əhatəli şərhi məqsədilə ölkənin bütün bölgələrini əhatə edən seminar-treninqlər keçirildi. Dövlət Komitəsi bu seminar-treninqləri 2007-ci ildən başlayıb və mütəmadi təşkil edir. “Dini etiqad azadlığı haqqında” Qanuna əlavə və dəyişikliklər edildikdən sonra həmin seminar-treninqlər bu məsələyə həsr olunur.

Dini icmalar vaxtında məlumatlandırıldıqları üçün qeydiyyat prosesi sürətlə və intensiv həyata keçirilir. Üstəlik, lazımi sənədlərin hazırlanması məqsədilə onlara zəruri kömək göstərilir. Təbii ki, yerli icra hakimiyyəti orqanlarının da bu prosesdə böyük rolu var. Dövlət Komitəsi qeydiyyat prosesində onların imkanlarından maksimum istifadə etməyə çalışır. Çünki onların köməyi ilə dini icmaların sənədlərinin hazırlanması prosesi daha sürətlə gedir. Hazırda yenidən qeydiyyatla bağlı işlərin böyük bir hissəsini artıq başa çatdırmışıq. Hətta deyərdim ki, işin ən ağır hissəsi arxada qalıb.

- İndiyədək neçə dini icma qeydiyyatdan keçib?

- Qeydiyyatla bağlı işlərə ilk gündən başlanılıb. Təbii ki, sənədlərin hazırlanması müəyyən vaxt aparır. Bununla belə, sentyabr ayında ilk dini qurum – dini mərkəz qeydiyyatdan keçib. Bu, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsidir. Daha sonra Rus-Pravoslav Kilsəsinin Bakı və Xəzəryanı Yeparxiyası, Bakı şəhər Dağ Yəhudilər icması yenidən dövlət qeydiyyatına alınıb. Eyni zamanda, 30-a yaxın islam təmayüllü dini icma bu günlərdə qeydiyyatdan keçib. Hazırda Dövlət Komitəsində 200-dən artıq dini icmanın sənədlərinə baxılır. Yaxın günlərdə mərhələ-mərhələ onların qeydiyyatdan keçməsinin şahidi olacağıq. Çünki həmin icmaların sənədləri tam qaydaya salındıqdan sonra qeydiyyatdan keçmələrində heç bir problem qalmayacaq. Təxmini hesablamalarımıza görə, ilin axırınadək Dövlət Komitəsinə 500-ə yaxın sənəd daxil olacaq. Bunu görülən işlərin real vəziyyəti də təsdiqləyir. Hazırda şəhər və rayonlarda icmaların qeydiyyat üçün sənədlərinin hazırlanması işi sürətlə davam edir. Hətta sənədlərini təqdim edən icmalar arasında ilk dəfə qeydiyyatdan keçənlər də var. Onların sayı kifayət qədərdir. Mənə elə gəlir ki, bu, dini qurumların hazırda qeydiyyat məsələsinə əvvəlki illərdən daha ciddi yanaşmasının göstəricidir.

- İlin sonunadək qeydiyyat üçün sənədlərini təqdim etməyən dini icmaların aqibəti necə olacaq?

- Bu məsələ qanunvericilikdə öz əksini tapıb. Sənədlərini təqdim etməyən dini qurumların qeydiyyatı məhkəmə qaydasında ləğv edilə bilər. Dövlət Komitəsi dini icmaların qeydiyyatının ləğvində deyil, onların fəaliyyətinin qanuniləşdirilməsində maraqlıdır. Bunun üçün isə ilk növbədə dövlət qeydiyyatından keçmək lazımdır. Dəfələrlə bildirmişik ki, bu məsələdə dini icmalara qanun çərçivəsində istənilən köməyi göstərməyə hazırıq. Əgər hansısa icma məqsədli şəkildə bu işə biganə yanaşırsa və üzərinə düşən vəzifəni yerinə yetirmək istəmirsə, təbii ki, buna görə Dövlət Komitəsi məsuliyyət daşıya bilməz.

- Qeydiyyat məsələsində daha çox hansı dini qurumlar aktivdir: islam təmayüllü, yoxsa qeyri-islam təmayüllü dini icmalar? Ümumiyyətlə, bu sahədə hansı problemlərlə üzləşirsiniz?

- Ölkədə fəaliyyət göstərən və qeydiyyatdan keçən icmaların böyük əksəriyyəti islam təmayüllü dini qurumlardır. Çünki Azərbaycan İslam ölkəsidir və əhalinin təxminən 96 faizini müsəlmanlar təşkil edir. Amma qeydiyyat məsələsində hər iki tərəfdən aktivlik göstərən dini qurumlar var. Bunu indiyədək yenidən qeydiyyatdan keçmiş dini icmaların tərkibi də təsdiqləyir. Təəssüf ki, həm islam, həm də qeyri-islam icmaları arasında qeydiyyat məsələsinə biganə yanaşanlar da mövcuddur. Onların bəziləri fikirləşir ki, əvvəlki illərdə olduğu kimi yenə də qeydiyyatsız fəaliyyət göstərə biləcəklər. Amma bu, mümkünsüzdür. Çünki qanun buna yol vermir. Həmin dini icmalar nə qədər gec deyil, sənədlərini hazırlayıb, Dövlət Komitəsinə təqdim etməlidirlər. Belə icmaların arasında məqsədli şəkildə sənədlərini hazırlamayan dini qurumların olması istisna deyil. Onlar istəyirlər ki, ilin sonunadək qeydiyyat işini ləngitsinlər və bu prosesin uğurla başa çatmamasının səbəbkarı kimi Dövlət Komitəsini göstərsinlər. Hətta bu məsələdən süni ajiotaj yaratmaq istəyənlərin də mövcudluğunu istisna etmirik. Amma bəri başdan bildiririk ki, belə icmaların və onların arxasında dayanmış qrup və qüvvələrin öz məqsədlərinə çatmalarına imkan verilməyəcək.